Από παιδί ένιωθα δέος αλλά και φόβο για το άγρυπνο μάτι του Θεού που με έβλεπε όπου κι αν πήγαινα, ό, τι κι αν έκανα. Ακόμη κι αν πέταγα το φαγητό μου κρυφά στα γατάκια αυτός θα με είχε δει. Τίποτα δεν του ξέφευγε του αθεόφοβου αφού ήταν πανταχού παρών.

Όταν έκανα αταξίες με μάλωνε η μάμμα αλλά έπειτα ακολουθούσε η συγχώρεση, η αγκαλιά ή ένα φιλί. Όποτε ερχόταν ένα τσίρκο ή λούναπάρκ στην πόλη, οι γονείς μας έπαιρναν με την αδελφή και ανεβαίναμε στον τροχό, το θεόρατο μάτι, με αεροπλανάκια-καμπίνες όπου χωρούσαν μέχρι τέσσερα άτομα. Δεν υπήρχαν ζώνες, τα μόνα μέτρα ασφαλείας ήταν οι γονείς που μας κρατούσαν στην αγκαλιά τους. Όταν η καμπίνα έφτανε στο απάνω σημείο του τροχού υπεριπτάμεθα της πόλης με τις μονοκατοικίες ή τα διώροφα σπίτια ανάμεσα σε κήπους, περιβόλια με εσπεριδοειδή, ευκαλύπτους και κυπαρίσσια. Τα ψηλότερα κτίρια ήταν «το εφτάπατο» και οι εκκλησίες με τα καμπαναριά και τους τρούλους τους. Στα νοτιοανατολικά γυάλιζε η θάλασσα ενώ βόρεια έκλειναν τον ορίζοντα τα βουνά. Όσο διαρκούσε η πτήση μας στον ψηλό τροχό «στους αιθέρες» νιώθαμε πως ήμασταν σε ταξίδι μακρινό. Δεν είχαμε ταξιδέψει ποτέ εκτός νησιού.

Τα χρόνια περνούσαν κι εγώ μεγάλωνα. Στην εφηβεία μου ανακάλυψα το μουσικό συγκρότημα Alan Parsons Project με το τραγούδι «Eye in the Sky». Έμαθα απ’ έξω τους στίχους χωρίς να γνωρίζω πως το «Μάτι στον ουρανό» ήταν μια αναφορά στο δυστοπικό βιβλίο του George Orwell «1984» και τον «Μεγάλο Αδελφό» που τότε αποτελούσε ακόμη σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Ήξερα μόνο «τ’ αμμάτιν το κακόν», από το οποίο μάς προστάτευε κάθε πρωί η γιαγιά καπνίζοντάς μας με αγιασμένη ελιά.

Γύρω στο 2015, κυκλοφόρησε η ταινία «Eye in the Sky», το μεγαλύτερο μέρος της οποίας διαδραματίζεται σε μια στρατιωτική βάση στο Λονδίνο που ανήκει στις Μυστικές Υπηρεσίες και χρησιμοποιεί drones για την περάτωση των επιχειρήσεών της που γίνονται μέσα από αίθουσες συσκέψεων, μπροστά σε οθόνες υπολογιστών και κάμερες παρακολούθησης. Στην τρέχουσα ατζέντα βρίσκεται η σύλληψη επικίνδυνων τρομοκρατών στην Κένυα οι οποίοι ετοιμάζονται άμεσα για αποστολή αυτοκτονίας. Την ώρα που ο χειριστής του drone ετοιμάζεται να αφανίσει τον στόχο με τους τρομοκράτες, ένα εννιάχρονο κοριτσάκι εμφανίζεται ανύποπτο μπροστά από τη ζώνη πυρός και στρώνει ένα τραπεζάκι στο δρόμο για να πουλήσει τα ψωμιά που ζυμώνει κάθε πρωί η μητέρα του. Ξαφνικά αποτελεί εμπόδιο στην αποστολή και τίθεται το ηθικό ερώτημα: ο φόνος ενός αθώου δικαιολογείται, με το πρόσχημα πως έτσι θα σωθούν περισσότερες ζωές άλλων αθώων ανθρώπων, των λεγόμενων παράπλευρων απωλειών; Ο πιλότος αναγκάζεται να εκτελέσει την εντολή των ανωτέρων του, πατώντας τη σκανδάλη…

Το 1945 έγραφε ο Albert Camus στην εφημερίδα «Combat» λίγο μετά τη ρίψη της πρώτης ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα και στο Ναγκασάκι «Ο μηχανικός πολιτισμός έφτασε στο έσχατο σημείο της θηριωδίας του…Είναι αναίδεια να εξυμνούμε μια ανακάλυψη που τίθεται στην υπηρεσία της πιο ισχυρής λύσσας για καταστροφή. Οφείλουμε να συνηγορήσουμε ακόμη πιο ενεργητικά υπέρ μιας διεθνούς κοινωνίας, όπου οι μεγάλες δυνάμεις δεν θα έχουν περισσότερα δικαιώματα από τα μικρά και μεσαία έθνη, όπου ο πόλεμος αυτή η τρομερή μάστιγα δεν θα εξαρτάται πλέον από τις ορέξεις ή τις θεωρίες του ενός ή του άλλου κράτους». Δυστυχώς οκτώ δεκαετίες από τότε, οι εισβολές, οι πόλεμοι και οι βομβαρδισμοί συνεχίζονται με τηλεκατευθυνόμενους πλέον πυραύλους και drones.

Κάθε Αύγουστο αποτίνουμε φόρο τιμής στα θύματα της ατομικής βόμβας και στη μικρή μας χώρα-νησί, στα θύματα της δεύτερης τουρκικής εισβολής. Ταυτόχρονα ένας άλλος αόρατος πόλεμος συντελείται μπροστά στα αποχαυνωμένα λόγω «ανάπτυξης» μάτια μας, αυτός της εισβολής των ξένων επενδυτών που έρχονται με τα εκατομμύρια τους στο νησί με τα «δώρα» τους που αλλοτριώνουν τη δημογραφία του τόπου μας.

Πάρτε ένα «London Eye» στη Λεμεσό, σε τεχνητή νησίδα, δίπλα από τη μαρίνα, εκεί όπου κείται η θάλασσα αλυσοδεμένη. Αν κάποιος επενδυτής μας εισηγηθεί την ανέγερση ενός πύργου του Eiffel, ενός Bing Ben θα το δεχτούμε σαν θείο δώρο; Εδώ τίθεται ένα ηθικό ερώτημα, αν είναι δημοκρατικό μια μικρή ομάδα ανθρώπων είτε αυτοί ονομάζονται «ειδική επιτροπή»,είτε δημοτικοί σύμβουλοι να αποφασίζουν για τη φυσιογνωμία της πόλης μας, αντί οι ίδιοι οι δημότες της; Ας εισηγηθούμε στον μεγαλοεπενδυτή αντί τροχού να ανεγείρει ένα βρακά, στις διαστάσεις του Αγάλματος της Ελευθερίας, να ανεβαίνουν στην κεφάλα του οι τουρίστες και οι ντόπιοι για να θαυμάζουν από ψηλά την τσιμεντένια πολιτεία μας.

Καλό Αύγουστο με όμορφες στιγμές χαλάρωσης. Για αναγνώσεις η στήλη εισηγείται:
«Το καλοκαίρι» του Albert Camus
«Το ελληνικό καλοκαίρι» του Jacques Lacarrière
«Ο Υπερίων ή Ο Ερημίτης στην Ελλάδα» του Friedrich Hölderlin

dena.toumazi@gmail.com