Παρά να σου βγει το όνομα καλύτερα το μάτι» έλεγαν οι παππούδες μας κι ας μην είχαν facebook ή άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διέθεταν όμως την κοινή λογική, που όσο πάει γίνεται όλο και πιο δυσεύρετη.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μοιάζουν πολύ με το μαχαίρι, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως οικιακό εργαλείο αλλά και ως φονικό όργανο. Όλα, λοιπόν, είναι θέμα χρήσης και αλίμονο σε αυτόν που δεν αντιλαμβάνεται πόσο επικίνδυνο μπορεί να αποδειχθεί το απερίσκεπτο πάτημα της εντολής sent. Μέχρι πρόσφατα λέγαμε ότι δυο πράγματα δεν έχουν επιστροφή: H σφαίρα που φεύγει από το όπλο και η οδοντόκρεμα που βγαίνει από το σωληνάριο. Στην ψηφιακή εποχή που ζούμε, προστέθηκε ακόμη μια μη αναστρέψιμη ενέργεια, μια κακή ανάρτηση.
Ο χρόνος και ο τρόπος μιας ανάρτησης μπορεί να κρίνουν και την επιδραστικότητά της, αν θα την κάνουν επιτυχημένη, αδιάφορη ή καταστροφική. O τέως υφυπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Χατζηγιάννης ήταν ένα από τα τελευταία θύματα αυτής της συνθήκης. Τι πιο φυσιολογικό για έναν τραγουδιστή να παίζει πιάνο και να τραγουδά happy birthday σε ένα πάρτι; Ο Χατζηγιάννη όμως εκτέθηκε από τη στιγμή που πρόβαλε με την πολιτική του ιδιότητα μια ιδιωτική στιγμή. Εκείνο για το οποίο κρίθηκε δεν ήταν η παρουσία του στο πάρτι και το τραγούδι που αφιέρωσε, αλλά η δημοσιοποίησή του με λανθασμένο τρόπο, κάτι που την ενίσχυσε την επιχειρηματολογία όσων είχαν επιφυλάξεις για την επάρκειά του. Μικρό το κακό αλλά η ζημιά είχε γίνει.
Υπάρχουν βεβαίως πολύ χειρότερα παραδείγματα, με χαρακτηριστικότερο το πάθημα του μέχρι πρότινος πανίσχυρου περιφερειάρχη Αττικής, Γιώργου Πατούλη, ο οποίος είδε την πολιτική του σταδιοδρομία να καταρρέει μετά το ζεϊμπέκικο που χόρεψε στο Ζάππειο, την ώρα που η Ελλάδα βρισκόταν αντιμέτωπη με τον πύρινο όλεθρο εν μέσω πένθους για την απώλεια των δύο πιλότων του μοιραίου Canadair. Το βίντεο που τον δείχνει να στροβιλίζεται έμπλεος χαράς λίγες ώρες μετά που εμφανίστηκε συγκλονισμένος από την τραγωδία στην Κάρυστο, είναι η υπενθύμιση προς όσους κατέχουν δημόσιο αξίωμα ότι η κοινή λογική δεν μπορεί να είναι επιπρόσθετο προσόν αλλά απαραίτητη προϋπόθεση.
Η στατιστική και η ιστορία διδάσκουν ότι τα μεγαλύτερα λάθη γίνονται την ώρα που οι έχοντες εξουσία παρασύρονται από την εσφαλμένη εντύπωση ότι είναι πανίσχυροι, με αποτέλεσμα να ξεχνούν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι άγραφοι νόμοι είναι ισχυρότεροι από τις πιο αυστηρές πρόνοιες του ποινικού κώδικα. Το πλάνο που δείχνει τον Δημήτρη Συλλούρη να κλείνει το μάτι πίνοντας στην υγειά του υποτιθέμενου επενδυτή στο γνωστό βίντεο του Αl Jazeera, μπορεί να μην οδηγήσει στην καταδίκη του ενώπιον ποινικού δικαστηρίου, ήταν όμως αρκετό για το τέλος της πολιτικής του διαδρομής και της απαξίωσής του στη συνείδηση των πολιτών.
Τα τελευταία χρόνια έγινε της μόδας η λέξη ενσυναίσθηση, την οποία παπαγαλίζουν οι πολιτικοί, τα δημόσια πρόσωπα και όσοι ασχολούνται με την επιστήμη της επικοινωνίας. Η ενσυναίσθηση δεν μπορεί να είναι επιτηδευμένη, πρέπει να είναι αποτέλεσμα ευαισθησίας, να πηγάζει από τον χαρακτήρα, τη συνείδηση και το αξιακό σύστημα ενός οποιουδήποτε ανθρώπου, ειδικά εκείνων που τάχθηκαν να υπηρετούν τους πολίτες. Υπάρχουν και άλλα παραδείγματα αλλά δεν υπάρχει χώρος για να τα αραδιάσουμε. Δεν είναι ζήτημα εικόνας, είναι θέμα ουσίας.
Απλώς στην εποχή της εικόνας, ένα post μπορεί να κάνει τα πράγματα πολύ χειρότερα, πολύ πιο γρήγορα και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Ακόμη και ένα λάθος, το οποίο πριν μερικά χρόνια μπορεί να μην προκαλούσε την προσοχή κανενός, τώρα γίνεται οικουμενικό θέαμα στο παγκόσμιο χωριό των social media, του οποίου είμαστε κάτοικοι. Τελειώνουμε το κείμενο όπως το αρχίσαμε: «Παρά να σου βγει το όνομα καλύτερα το μάτι» έλεγαν οι σοφοί παππούδες μας. Μπορεί να μην είχαν ακουστά τη λέξη ενσυναίσθηση, ούτε είχαν facebook, διέθεταν όμως κάτι που δυστυχώς σπανίζει: Τον κοινό νου.
