Η Κούλα μου τηλεφώνησε πριν τρεις περίπου βδομάδες. Ιούλης του 2023. Είναι ο μήνας που με βαραίνει σαν πληγή ανίατη. Στα δεκάξι μου είχα βιώσει στο πετσί μου ένα έγκλημα να συντελείται δίπλα μου στο πραξικόπημα στη Λάρνακα, με τέσσερις νεκρούς και μια εισβολή που άλλαξε τη ζωή μου κατακλυσμιαία μέχρι σήμερα καθώς μπήκαν σε αυτή βίαια πληγές, όπως νεκροί, πρόσφυγες, εγκλωβισμένοι, άστεγοι, τραυματίες, βιασθείσες και αγνοούμενοι.
Εμείς στην εφηβεία μας βιώναμε στο πετσί μας τον εμφύλιο σπαραγμό μακαριακών-γριβικών με σκληρό τρόπο γιατί μέσω των οικογενειακών μας «πολιτικών τοποθετήσεων» στηρίζαμε μια από τις δύο παρατάξεις και λαμβάναμε μέρος σε συγκρουσιακές διαδηλώσεις. Παράλληλα οι συνομήλικοι νεαροί συμβιώναμε μια χαρά στην παραλία, στα θαλάσσια μπάνια, στις καφετέριες, στις σχολικές εκδρομές και σ’ εκείνους τους άγουρους αλλά μεθυστικούς έρωτες. Ο Ιούλης του 1974, συντριπτικός, τα διέλυσε όλα. Σπίτια, οικογένειες, χωριά, πόλεις και κυρίως ζωές. Πολλές ζωές.
Η Κούλα μου συστήθηκε ως παιδί αγνοούμενου. Μέσα σε απειροελάχιστο διάστημα πέρασαν από το μυαλό μου ιστορίες από αυτές που έγραψα για τους αγνοούμενους τα τελευταία τριάντα χρόνια, με παιδιά αγνοουμένων να κρατάνε στα χεράκια τους ασπρόμαυρες φωτογραφίες των πατεράδων τους. Ακριβώς εκείνη τη στιγμή καρφώθηκε σαν λεζάντα στο νοητό εκείνο ασπρόμαυρο κάδρο το απόφθεγμα του σπουδαίου ψυχίατρου-ψυχαναλυτή Σίγκμουντ Φρόιντ: «Δεν μπορώ να σκεφτώ καμιά άλλη ανάγκη στην παιδική ηλικία τόσο δυνατή όσο η πατρική προστασία». Η Κούλα, ως ενήλικη, δεν ταίριαζε στα 50 χρόνια της τραγωδίας που με τυλίγει, παρά μόνο σαν παιδούλα. Έτσι, όταν μερικές μέρες μετά πήγα στο ραντεβού με την «Ομάδα πρωτοβουλίας παιδιών αγνοουμένων και ταυτοποιημένων πεσόντων αγνοουμένων της Κυπριακής Τραγωδίας του 1974», προσγειώθηκα ανώμαλα σε μια πραγματικότητα με γκρίζα μαλλιά, με συντάξεις πείνας, με τραύματα ανοικτά και με ιστορίες συνταρακτικές. Τα παιδάκια των ασπρόμαυρων φωτογραφιών έζησαν ασπρόμαυρες ζωές με τις πολιτικές ηγεσίες να σπρώχνονται για μια θέση στην πρώτη σειρά κατά τις εκδηλώσεις των μαύρων επετείων, και όταν τα φώτα και οι κάμερες έσβηναν, επέστρεφαν σε μια πραγματικότητα που συχνά ήταν αλγεινή.
Τώρα, που πολλοί εξ αυτών μπήκαν στο διάζωμα της σύνταξης, σκέφτηκαν ότι δεν θα ήταν αναξιοπρέπεια να εκφράσουν αγανάκτηση για τον τρόπο που η Πολιτεία τους αντιμετώπισε. Γι’ αυτό έστειλαν στις 14/07/2023 σχετική επιστολή, στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με κοινοποίηση στην Πρόεδρο της Βουλής και τον Γενικό Ελεγκτή. Σημειώνουμε μερικά σημαντικά στοιχεία: «Οι πατεράδες μας ως γνήσιοι υπερασπιστές της πατρίδας, χάρισαν σε αυτή το ύψιστο αγαθό , τη ζωή τους, αφήνοντας σε εσάς ως αντιπρόσωπους της ΚΔ, τα παιδιά τους με την ελπίδα να τα προστατεύσετε και να τα φροντίσετε. Πράγμα στο οποίο αποτύχατε παντελώς!» Τι περίμεναν; Ότι μια μέρα θα ανοίξει η πόρτα και θα έβλεπαν τον πατέρα τους, στην πρώτη μέρα στο σχολείο, στην αποφοίτηση, στη γέννηση του πρώτου τους παιδιού. Δυστυχώς η πόρτα δεν άνοιξε ποτέ!
Πολύ αργότερα, «μετά από 40 και χρόνια, η πολιτεία μάς ενημέρωσε ότι ο πατέρας εντοπίστηκε και μας ζήτησε να παραλάβουμε ένα κουτί με μερικά κόκαλα για να ενταφιάσουμε. Κύριοι, είμαστε περήφανοι για τον πατέρα μας που θυσίασε τη ζωή του για την πατρίδα! Δεν μπορούμε βέβαια να νιώσουμε περηφάνια για την ΚΔ και τον τρόπο που μας αντιμετώπισε όλα αυτά τα χρόνια. Η ψυχολογική, συναισθηματική και οικονομική ενίσχυση υπήρξε ανύπαρκτη. Εκφράζουμε πλήρη απογοήτευση και πικρία και σας δηλώνουμε ότι για 49 χρόνια νιώθουμε ακάλυπτοι, αβοήθητοι και προδομένοι». Τέλος απαιτούν από τον Γ. Ελεγκτή να μάθουν πού πήγαν κονδύλια για τη βοήθεια παιδιών των αγνοουμένων. Ποια κονδύλια πήρε το κράτος και πώς αξιοποιήθηκαν; Πώς αξιοποιήθηκε απόφαση του ΕΔΑΔ στην Τέταρτη Διακρατική; Και το βασικότερο, γιατί δεν υπάρχει ενημερωμένος κατάλογος των παιδιών των αγνοουμένων; Καταλήγοντας υπογραμμίζουν: «Ευελπιστούμε ότι δεν θα χαθεί άλλος χρόνος ούτε θα μας παραγκωνίσετε όπως συνηθίζετε μέχρι τώρα».
Αυτό που απαιτούν τα παιδιά των αγνοουμένων μισό αιώνα μετά, είναι αυτονόητο: Δικαιοσύνη! Ο Φρόιντ είχε γράψει επίσης ότι, «Το πρώτο προαπαιτούμενο του πολιτισμού είναι η Δικαιοσύνη». Ας δούμε τη Δικαιοσύνη στην περίπτωση της Τουρκίας. Τον Μάιο του 2014 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποφάσισε ότι η Τουρκία θα πρέπει να καταβάλει αποζημίωση στην Κύπρο 30 εκατ. για συγγενείς αγνοουμένων και 60 εκατ. για ζημιές στους εγκλωβισμένους της Καρπασίας. Σύμφωνα με το ΕΔΑΔ, η κυβέρνηση της ΚΔ θα κρίνει πώς θα διατεθούν οι αποζημιώσεις. Ο τότε ΥΠΕΞ της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου είπε ότι η ποινή δεν δεσμεύει τη χώρα του, επιβεβαιώνοντας ότι το πρώτο προαπαιτούμενο δεν υπάρχει για την Άγκυρα. Από πλευράς Λευκωσίας υπάρχει; Έχουν περάσει εννέα ολόκληρα χρόνια και τα στοιχεία για τους συγγενείς των αγνοουμένων δεν είναι έτοιμα. Η κυβέρνηση Αναστασιάδη προφανώς είχε πιο σημαντικά ζητήματα να κανονίσει… Δεν ξέρουμε τι λογαριάζει η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη. (Πάντως, μια σημαντική για την ΚΔ θέση θα ήταν στις αποζημιώσεις των 30 εκατ. η Λευκωσία ως νόμιμο κράτος να περιλάβει και τις 492 Τ/Κ οικογένειες αγνοουμένων, επιδεικνύοντας ουσιαστική βούληση στο Κυπριακό).
Παράλληλα, ούτε και για τους εγκλωβισμένους και τα 60 εκατ. είναι έτοιμα τα στοιχεία. Τουτέστιν, όταν για τους συγγενείς 1.510 αγνοουμένων δεν είναι έτοιμα τα στοιχεία, αντιλαμβάνεται κανείς πως για τους εγκλωβισμένους ουδέποτε θα ετοιμαστούν. Για να γίνει κάτι τέτοιο χρειάζεται υπεύθυνη ηγεσία και σοβαροί πολιτικοί. Οι δικοί μας προπονήθηκαν μισό αιώνα στη διαπλοκή και το ρουσφέτι, για τούτο έχουν ξεγράψει πεσόντες και αγνοούμενους. Πόσω μάλλον τα παιδιά τους. «Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θέλουν πραγματικά ελευθερία, επειδή η ελευθερία προϋποθέτει ανάληψη ευθύνης, και οι περισσότεροι άνθρωποι τρέμουν την ανάληψη ευθύνης», είπε ακόμα ο Φρόιντ. Ας ελπίσουμε ότι η Επιτροπή Αλήθειας θα λειτουργήσει ως ένα τέτοιο εφαλτήριο και δεν θα μείνει απλή προεδρική εξαγγελία.
