Η πρωτοφανής για την Κύπρο υπόθεση του 76χρονου Άγγλου κάτοικου Τρεμιθούσας Πάφου, David Hunter, που συνελήφθη και κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία της συζύγου του Janice, ασθενούς με λευχαιμία στο τελικό στάδιο, με… παραπέμπει αναπόφευκτα στο θέμα της ευθανασίας, όπως το χειρίστηκε ο 91χρονος, σήμερα, διάσημος Αμερικανός ψυχίατρος και συγγραφέας Irvin Yalom σε σχέση με τη σύζυγο του Marilyn, ασθενή με καρκίνο, επίσης στο τελικό στάδιο – στις ομοιότητες δηλαδή και κυρίως… στις διαφορές μεταξύ των δύο υποθέσεων.
Δηλαδή, ενώ και η Janice και η Marilyn απολάμβαναν την αγάπη των συζύγων τους και ζήτησαν από αυτούς να τις βοηθήσουν να τερματίσουν τη ζωή τους, λόγω αφόρητων πόνων, που τους προκαλούσε η ανίατη ασθένεια τους, ο πρώτος πήρε τον νόμο στα χέρια του, επιφέροντας ο ίδιος τον θάνατο στη σύζυγό του, ενώ ο δεύτερος ενέργησε στο πλαίσιο του νόμου, ζητώντας την απαραίτητη ιατρική εμπλοκή.
Όπως ο Yalom περιγράφει στο αυτοβιογραφικό του βιβλίο «A Matter of Death and Life» που εκδόθηκε το 2020, το τέλος της ζωής της Marilyn επήλθε στο σπίτι τους στην Καλιφόρνια τον Νοέμβριο 2019 με χορήγηση θανατηφόρων φαρμακευτικών δόσεων από τον οικογενειακό τους γιατρό, στην παρουσία του ιδίου του Yalom και των τεσσάρων παιδιών τους. Σημειώνω ότι η Καλιφόρνια είναι η πέμπτη Πολιτεία των ΗΠΑ που νομιμοποίησε – το 2015 – την ευθανασία. «Marilyn», έγραψε στις τελευταίες γραμμές του βιβλίου ο Yalom, «θυμάμαι τόσο καθαρά τη φράση που επαναλάμβανες: ότι δεν είναι τραγωδία ο θάνατος μιας 87χρονης γυναίκας που δεν μετανιώνει για οτιδήποτε στη ζωή της. Αυτή η ιδέα, ότι όσο πιο γεμάτη ζωή ζήσει κανείς, τόσο λιγότερο τραγικός είναι ο θάνατος του, είναι για μένα τόσο αληθινή»…
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στην προσφώνηση του προέδρου της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής Κύπρου καθηγητή Κωνσταντίνου Φελλά, αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, στο Παγκύπριο Συνέδριο Νοσηλευτικής και Μαιευτικής τον Νοέμβρη 2022. «Πώς μπορούμε, είπε, να αρχίσουμε να καθορίζουμε ένα νομοθετικό πλαίσιο για την ευθανασία και μια τέχνη του «ευ αποθνήσκειν» αν δεν παραδεχτούμε πρώτα το αμετάκλητο του θανάτου;
Αυτό που πλησιάζει την ουσία του Ars Μoriendi, πρόσθεσε, είναι η ταπεινή αποδοχή του ανθρώπινου πεπρωμένου, της ανθρώπινης θνητότητας και ευαλωτότητας. Αλλά για να το πετύχουμε αυτό, πρέπει να εντάξουμε εκ νέου τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τον θάνατο στην καθημερινότητά μας. Να επαναπροσδιορίσουμε στη ζωή μας, το πένθος, το ρήγμα, το κενό, την απουσία και την οδύνη. Γιατί όπως μας λέει η συγγραφέας Φωτεινή Τσαλίκογλου:«αν αγνοήσουμε τον θάνατο από τη ζωή μας, λιγοστεύει η ζωή μας. Μαθητεία θανάτου είναι η ζωή».
