Καθώς τελειώνει ο Αύγουστος υπάρχουν πολλά νέα τόσο σε πλανητικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, διαψεύδοντας όπως γράφαμε και την προηγούμενη εβδομάδα την περίφημη αναφορά του Ουμπέρτο Έκο, ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν νέα.
Η αναταραχή στον πλανήτη συνεχίζεται, κυρίως με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά σήμερα θα ασχοληθούμε περισσότερο με τη διάσκεψη της ομάδας των BRICS (από τα αρχικά γράμματα των ονομάτων των χωρών μελών της ομάδας, Brazil, Russia, India, China, and South Africa) στο Γιοχάνεσμπουργκ της Νότιας Αφρικής που σίγουρα θα αφήσει το γεωπολιτικό αποτύπωμά της.
Σε τοπικό επίπεδο που μας αφορά άμεσα, έχουμε την πύρινη λαίλαπα, με εικόνες Αποκάλυψης, που καταστρέφει την Ελλάδα από τη μια γωνιά ως την άλλη και βέβαια την απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για την επίθεση που δέχτηκαν οι δυνάμεις των Ηνωμένων Εθνών από τους Τούρκους στη νεκρή ζώνη, στην περιοχή της Πύλας. Υπάρχουν ακόμη και πολλαπλά άλλα νέα όπως η επίσκεψη του Ζελένσκι στην Αθήνα, οι δικαστικές περιπέτειες του Τραμπ στις ΗΠΑ που συνεχίζονται, ακόμη και ο θάνατος του Πριγκόνζιν. Αλλά ασφαλώς δεν μπορούμε σε μια στήλη, όπως αυτή, να καλύψουμε όλη την επικαιρότητα.
Τα μέλη της ομάδας των BRICS συναντήθηκαν την εβδομάδα που μας πέρασε στη Νότια Αφρική για να συζητήσουν τα προβλήματα της παγκόσμιας οικονομίας αλλά και τη διεθνή κατάσταση. Πρόκειται για την πρώτη σύνοδο της ομάδας μετά την πανδημία και στη σκιά του πολέμου της Ουκρανίας. Είναι επομένως μια σύνοδος με έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά.
Στην ομάδα των BRICS, την ομάδα δηλαδή των αναδυόμενων οικονομιών του πλανήτη, συμμετέχουν, όπως αναφέρθηκε ήδη, η Βραζιλία, η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα, και η Νότια Αφρική.
Το οικονομικό τους μέγεθος αυξήθηκε θεαματικά τα τελευταία χρόνια, το ΑΕΠ τους εκτοξεύτηκε επίσης ενώ το χρέος τους έχει μειωθεί. Και αυτό σε αντίθεση με τις αναπτυγμένες χώρες των οποίων το χρέος έχει κατακόρυφα αυξηθεί την ίδια περίοδο. Αυξήθηκε επομένως και η βαρύτητα της ομάδας στα διεθνή δρώμενα. Την προεδρία της ομάδας έχει σήμερα η Νότια Αφρική, ενώ από το 2024 την αναλαμβάνει η Ρωσία στην οποία θα γίνει και η επόμενη διάσκεψη.
Ένα από τα θέματα που απασχόλησε την ομάδα ήταν και αυτό της διεύρυνσής της καθώς υπάρχουν αρκετές χώρες που ενδιαφέρονται να γίνουν μέλη της, όπως η Αργεντινή, το Μεξικό, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος, η Νιγηρία και το Μπανγκλαντές. Μια τέτοια διεύρυνση θα έδινε μεγαλύτερη βαρύτητα και ρόλο στην ομάδα στη διεθνή σκηνή. Φυσικά θα δημιουργούσε και περισσότερους ανταγωνισμούς στο εσωτερικό της.
Διότι πρέπει να σημειωθεί ότι οι χώρες που συμμετέχουν σε αυτή δεν συμφωνούν πάντοτε σε όλα μεταξύ τους, ενώ έχουν βεβαίως και τους εθνικούς ανταγωνισμούς τους. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τέτοιου ανταγωνισμού είναι αυτό της Κίνας με την Ινδία. Όμως υπερέχουν τα κοινά συμφέροντα και κυρίως η ανάγκη ύπαρξης ενός πόλου ικανού να ανταγωνίζεται τη Δύση.
Η μεγάλη ανησυχία των Αμερικανών αφορά μια πιθανή αποδολαριοποίηση του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος, κάτι που προωθείται από την ομάδα των BRICS και ιδιαίτερα από την Κίνα και την Ρωσία. Αυτό θα σήμαινε τη χρήση και άλλων ισχυρών νομισμάτων ή ακόμη καλύτερα ένα συναλλαγματικό νόμισμα που θα χρησιμοποιείται στο διεθνές εμπόριο και θα μπορούσε να απειλήσει την ηγεμονία του δολαρίου στις παγκόσμιες συναλλαγές.
Την στιγμή που γράφονται οι γραμμές αυτές η διάσκεψη συνεχίζεται ακόμη και δεν γνωρίζουμε τις αποφάσεις της. Ίσως επανέλθουμε την ερχόμενη εβδομάδα.
Στα δικά μας η επικαιρότητα είναι βέβαια οι σκηνές Αποκάλυψης που βλέπουμε από τις πυρκαγιές στην Ελλάδα. Την ίδια ώρα που η χώρα καίγεται, ο Μητσοτάκης δέχεται στην Αθήνα τον Ζελένσκι και εκστρατεύει για να σώσει την Ουκρανία. Καμιά άλλη χώρα της περιοχής δεν καίγεται με τους ίδιους ρυθμούς αυτή την ώρα αλλά ούτε και τα τελευταία χρόνια. Ένδειξη της αποδιοργάνωσης του κράτους και της έλλειψης σοβαρών δημόσιων δομών για την αντιμετώπιση των φυσικών φαινομένων.
Ο Μητσοτάκης που όταν ήταν στην αντιπολίτευση κατηγορούσε τους άλλους για την κατάσταση αυτή, απέτυχε οικτρά και ο ίδιος να αναδιοργανώσει τις κρατικές υπηρεσίες και το επιτελικό κράτος για το οποίο μιλά, έγινε αντικείμενο χλεύης.
Στην Κύπρο οι Τούρκοι προέλασαν στη νεκρή ζώνη, στην περιοχή της Πύλας, με στόχο βέβαια την κατάληψη εδαφών την ίδια ώρα που ελληνικές δυνάμεις διεξάγουν κοινές ασκήσεις με τις τουρκικές στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών επιλήφθηκε της κατάστασης αλλά το ψήφισμά του δεν λέει και τίποτα το σημαντικό.
Επαναλαμβάνει τα γνωστά τετριμμένα. Περισσότερη ενόχληση προκλήθηκε για την επίθεση από τους Τούρκους στις δυνάμεις του ΟΗΕ παρά για την παραβίαση του στάτους κβο στην Πύλα. Ακόμη, στο ψήφισμα δεν αναφέρεται καθόλου η Τουρκία που έχει την κύρια ευθύνη για ό,τι συμβαίνει στην νεκρή ζώνη αλλά μόνο η τουρκοκυπριακή πλευρά. Ένδειξη ότι στα Ηνωμένα ΄Εθνη παραβλέπουν την τουρκική κατοχή και αναφέρονται στο Κυπριακό ως δικοινοτική διαφορά. Αυτά είναι τα αποτελέσματα της πολιτικής που ακολουθούμε τα τελευταία 49 χρόνια στο Κυπριακό.
Το μετατρέψαμε οι ίδιοι από θέμα εισβολής και κατοχής σε θέμα δικοινοτικής διαφοράς. Κάτι το σημαντικό βέβαια που προέκυψε από τη συζήτηση αυτή στο Συμβούλιο Ασφαλείας και έχει τη σημασία του, ήταν η στάση της Ρωσίας που μας στήριξε. Τις προηγούμενες μέρες χύθηκε χολή εναντίον της και ο Μητσοτάκης εξεστράτευσε να σώσει την Ουκρανία. Κάποιοι έγραψαν μάλιστα ότι δόθηκαν εντολές από τον ίδιο τον Πούτιν να μη επιτρέψει η Ρωσία την έκδοση ψηφίσματος.
Διαψεύστηκαν βέβαια και παρά τον συστηματικό αντιρωσισμό σε Ελλάδα και Κύπρο, η Μόσχα μας στήριξε στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Βέβαια δεν ξέρω τι θα γίνει στο μέλλον και ποια θα είναι η ρωσική στάση στο Κυπριακό. Είναι φυσικό ότι η Μόσχα θα κοιτάξει τα δικά της συμφέροντα σε μια στιγμή που οι ελλαδικές και οι κυπριακές ελίτ καλλιεργούν και εκπέμπουν ένα άνευ προηγουμένου αντιρωσισμό. Εκείνο βέβαια που ενοχλεί περισσότερο τη Μόσχα είναι ότι κάνουμε πράγματα, ειδικά ο Μητσοτάκης, που πάνε πέρα από τις κυρώσεις της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Με άλλα λόγια είμαστε βασιλικότεροι του βασιλέως στην εξυπηρέτηση των αμερικανικών και ΝΑΤΟϊκών συμφερόντων.
*Πανεπιστημιακός, συγγραφέας
Stephanos.constantinides@gmail.com
