Το νέο θανατικό στη Μέση Ανατολή έχει ήδη εξελιχθεί σε παγκόσμιο πόλεμο. Έναν ολοκληρωτικό και ανένδοτο πόλεμο υπερπληροφόρησης και παραπληροφόρησης, αρλούμπας και ιδεοληψίας, χωρίς βεβαίως να λείπουν οι σοβαρές και συνετές φωνές, ανάλογα με την οπτική γωνία του καθενός.
Κατά τα ειωθότα, οι φυλές των ΜΚΔ βγήκαν πάλι στα χαρακώματα κι από την άνεση του καναπέ τους, με διαθέσιμο νερό, φαγητό, ρεύμα και διαδίκτυο, παίρνουν ξεκάθαρη θέση με την εξωφρενική αυτοπεποίθηση των γεωπολιτικών ειδημόνων.
Ναι, είναι εύκολο να κάθεσαι και να καταδικάζεις τη βία και την κτηνωδία, έτσι γενικά και αόριστα, παίρνοντας απόλυτη θέση υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς. Ακόμη κι αν απέχεις μόλις μερικές δεκάδες ναυτικά μίλια από τον όλεθρο. Να θυμόμαστε ότι η ζωή είναι γεμάτη ανατροπές κι ότι κάποτε μπορεί κι εμείς να βρεθούμε στο λάθος γεωπολιτικό σημείο, τη λάθος ιστορική συγκυρία. Κι ότι μιλάμε για ένα πρόβλημα μπροστά στο οποίο το Κυπριακό μοιάζει με παιδικό γλωσσοδέτη. Ξεμπερδέματα δεν προβλέπεται να υπάρχουν σύντομα και σίγουρα δεν προβλέπεται να υπάρχουν καλά ξεμπερδέματα. Από πού λοιπόν απορρέει όλη αυτή η σιγουριά και απολυτοσύνη; Σιγουριά, που δεν συναντάται ούτε στη ζώνη του πυρός, εκεί όπου το ζήτημα δεν πια είναι καν «προσωπικό», αλλά υπαρξιακό- αφορά την αυτοσυντήρηση.
Από την άλλη, τι μπορούμε να κάνουμε; Να το πάρουμε απόφαση ότι έτσι λειτουργεί ο κόσμος και ν’ αποστρέψουμε το βλέμμα; Αν είναι ν’ αραδιάζουμε αδολεσχήματα και πομφόλυγες και ν’ αγόμαστε από τις εμμονές και τα ελλείμματά μας, τότε ίσως ναι. Διότι δεν προσφέρουμε τίποτα στους ανθρώπους που ζουν τον εφιάλτη. Πάντως, η συμπαράσταση δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Αν οι αντιμαχόμενοι θεωρούν ο ένας τη ζωή του άλλου αναλώσιμη, είναι δικό τους πρόβλημα. Εμείς γιατί πρέπει να τους ακολουθήσουμε; Για να μη μας πουν οι μεν αντισημίτες και οι δε ισλαμοφοβικούς;
Η καραμέλα του «αντισημιτισμού» δεν λέει να λιώσει. Και υπάρχει σοβαρότατος λόγος γι’ αυτό: ένας τεράστιος φόρος αίματος και δεινών που έκανε τους Εβραίους να εκτιμούν δυο φορές περισσότερο την περιούσια ζωή τους. Μεγαλώνουν και γαλουχούνται έτσι. Και πολύ καλά κάνουν, θα έλεγα εγώ. Να εκτιμούν όμως και τις ζωές των άλλων. Διότι το Ισραήλ συχνά δείχνει ότι θεωρεί τις ζωές των Παλαιστινίων λιγότερο πενθήσιμες.
Αν βγω και ισχυριστώ ότι οι χειρότεροι αντισημίτες είναι οι κυνικοί μιλιταριστές του Ισραήλ και οι σύμμαχοί τους θα σταμπαριστώ κι εγώ ως αντισημίτης, πράγμα που θεωρώ βαριά προσβολή. Διότι μερικοί από τους διαχρονικά κορυφαίους καλλιτέχνες, φιλοσόφους και επιστήμονες που θαυμάζω είναι Εβραίοι. Καθόλου τυχαία, μάλιστα.
Το 2010 είχα βρεθεί σε δημοσιογραφική αποστολή στο Ισραήλ με πρόσκληση από το Υπουργείο Εξωτερικών της χώρας για να παρακολουθήσω παραστάσεις θεάτρου, χορού και μουσικής στο Τελ Αβίβ, την Ιερουσαλήμ, την Άκρα και το κιμπούτζ Γκα’ατόν στη Γαλιλαία. Αυτό που κράτησα από την εμπειρία εκείνη, πέρα από τις υψηλής ποιότητας και αισθητικής παραστάσεις ήταν το εξής: οι υπεύθυνοι της αποστολής –επαναλαμβάνω ότι είχε τη σφραγίδα του ΥΠΕΞ- δεν δίστασαν να βάλουν στο πρόγραμμα παραστάσεις του Κέντρου Θεάτρου της Άκρας, ο καλλιτεχνικός σκοπός του οποίου είναι να λειτουργεί ως γέφυρα διαλόγου και αραβοϊσραηλινής συνεργασίας. Είδα παραστάσεις καυστικές, αντιμιλιταριστικές, σχεδόν αυτοαφοριστικές. Τότε συνειδητοποίησα την ιδιαιτερότητα της θεσμικής αυτοκριτικής, που στη χώρα αυτή είναι ζωτικά σημαντική όσο και η προπαγάνδα. Όσο παράδοξο κι αν ακούγεται αυτό.
Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που οι πιο θαρραλέες φωνές αποδοκιμασίας προέρχονται είτε από Ισραηλινούς, είτε από Εβραίους της διασποράς. Κι επειδή είναι πιο δύσκολο να κατηγορηθούν αυτοί για αντισημιτισμό σε σχέση μ’ έναν μη Εβραίο, θα ήταν χρήσιμο να παραθέσω μερικές τοποθετήσεις από βραβευμένους και καταξιωμένους δημοσιογράφους και στοχαστές.
«Η δολοφονία Παλαιστινίων γίνεται αποδεκτή στο Ισραήλ πιο εύκολα κι από την εξολόθρευση των κουνουπιών. Δεν υπάρχει τίποτα πιο φτηνό στο Ισραήλ από το παλαιστινιακό αίμα» έγραφε το 2018 ο γνωστός αρθρογράφος της Haaretz Γκίντεον Λεβί, που έχει τιμηθεί με το Βραβείο Σοκολόβ του Δήμου του Τελ Αβίβ.
«Δυστυχώς, αλλά ξεκάθαρα, η ψευδής κατηγορία περί αντισημιτισμού είναι ένα εργαλείο για λογοκρισία τέτοιων συζητήσεων εντός της εβραϊκής κοινότητας» σημείωνε το 2014 στο προοδευτικό αμερικανικό έντυπο Truthout η διάσημη φεμινίστρια φιλόσοφος Τζούντιθ Μπάτλερ. «Αν και δεν υποστηρίζω τη Χαμάς, δεν πιστεύω ότι οι άμαχοι στη Γάζα ‘κέρδισαν’ με οποιονδήποτε τρόπο τη σφαγή που υπέστησαν» πρόσθετε τότε.
Σε σχέση με την επίκληση της αυτοάμυνας από πλευράς του Ισραήλ, η φιλόσοφος έθετε τρία κρίσιμα -και μάλλον ρητορικά- ερωτήματα: α) είναι η αυτοάμυνα νόμιμη βάση για τη διάπραξη εγκλημάτων πολέμου; β) έχουν και οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα ανάλογο δικαίωμα στην αυτοάμυνα; γ) πώς αλλάζουν τα ερωτήματα αυτά αν συνειδητοποιήσουμε ότι διατηρείται μια κατάσταση συνεχιζόμενης αποικιoκρατικής κυριαρχίας;
Το 2008, μιλώντας στον βρετανικό φοιτητικό ραδιοσταθμό Hub, ο μη εξαιρετέος διανοητής Νόαμ Τσόμσκι σημείωνε ότι το καθεστώς στο Ισραήλ είναι χειρότερο από το απαρτχάιντ. Κι αυτό γιατί στη Νότια Αφρική επιδίωκαν τότε τουλάχιστον μια υποτυπώδη ανάπτυξη των μπαντουστάν για να εκμεταλλεύονται τα φτηνά εργατικά χέρια των μαύρων. Αντίθετα, το Ισραήλ το μόνο που θέλει και επιδιώκει είναι να ξεκουμπιστούν οι Παλαιστίνιοι. Αν όχι, τότε τουλάχιστον να βρίσκονται πάντα υπό ισραηλινό έλεγχο. Επικαλέστηκε μάλιστα και δήλωση ενός Υπουργού Πληροφοριών της ακροδεξιάς κυβέρνησης Νετανιάχου το 1996: «οι Παλαιστίνιοι μπορούν αν θέλουν να έχουν κράτος, ή μπορούν να το αποκαλούν και Τηγανητό Κοτόπουλο».
Το επίσημο αφήγημα ισχυρίζεται ότι πρόκειται απλά για Εβραίους που βρίσκονται σε… κρίση ταυτότητας. Το ζητούμενο πάντως είναι να αναχαιτιστεί εκ των έσω κάθε βίαιη ιδεολογία, μαζί με τα γεωπολιτικά παιχνίδια των ισχυρών που διατηρούν εδώ και 3/4 του αιώνα την κατάσταση στην περιοχή εύφλεκτη, σχεδόν κανονικοποιώντας έναν φαύλο κύκλο εγκλημάτων πολέμου. Είναι μια κατάσταση που σε κάνει να διερωτάσαι αν είναι τελικά ο ανθρωπισμός το μόνο φάρμακο. Γιατί αν το δίλημμα ήταν απλά «ο άμαχος ή το όπλο», η επιλογή θα ήταν εύκολη για όλους. Με εξαίρεση μερικούς ψυχοπαθείς.
Ελεύθερα, 15.10.2023
