Στο πρόσφατο παρελθόν το συνηθίζαμε, μόλις που τέλειωναν οι καλοκαιρινές διακοπές να λέμε «Καλό χειμώνα!». Μπορεί οι εποχές να μην διατηρούσαν τα χρονολογικά τους όρια που είχαν σταδιακά εξασθενήσει αλλά η συνήθεια το είχε καθιερώσει. Τώρα πια, εδώ στα μέρη μας, φαίνεται πως πρέπει να μπει ο Δεκέμβρης για να πούμε πως πράγματι χειμώνιασε. Η χρονιά που κλείνει, ακριβώς με τέσσερα ακόμα κυριακάτικα άρθρα, επιβεβαίωσε πως όχι μόνο ο καιρός τρελάθηκε (όπως και οι άνθρωποι) αλλά μας επιφυλάσσει πολλές τραυματικές εμπειρίες με τις συχνά απρόσμενες αλλά ήδη προβλέψιμες ιδιοτροπίες του.
Όλα ήταν από καιρό έτοιμα για τη μεγάλη Διάσκεψη για το Κλίμα, γνωστή ως COP 28, που φιλοξενείται αυτές τις μέρες στο Ντουμπάϊ (30.11-12.12). Μπορεί οι ντόπιοι οργανωτές να θεωρούν πως πρόκειται για ένα ακόμα πανηγύρι, όπως σκέφτονται πάντα οι φιλοξενούσες μεγάλα διεθνή γεγονότα χώρες. Kόσμος πολύς έφτασε κιόλας στην αραβική αυτή χώρα και πολλοί θα το συνδυάσουν με χριστουγεννιάτικα ψώνια. Το μέλλον του πλανήτη παίζεται στις αίθουσες της Διάσκεψης την ώρα που λίγο παραπέρα παίζεται το μέλλον της Παλαιστίνης. Δεν αποκλείεται η δημοσιότητα για την COP 28 να υπερκαλύψει τις εικόνες από τη χειροκροτούμενη «νόμιμη» άμυνα του Ισραήλ. Μακάρι σ΄αυτό να συμβάλει μια μακρά παράταση της κατάπαυσης του εγκληματικού πυρός με τις εκατόμβες των θυμάτων, κυρίως αμάχων Παλαιστινίων. Ένα χρόνο πριν (6-20 Νοεμβρίου) στο Sharm-el-Sheikh, η COP 27, έγινε μέσα στον καπνό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία που από τότε σχεδόν ξεχάστηκε. H CΟP 28 θα τη θυμηθεί μόνο μέσα από τις ενεργειακές επιπτώσεις…
Εβδομήντα χιλιάδες σύνεδροι και «τουρίστες κλιματικών ενδιαφερόντων» θα περάσουν από το Ντουμπάϊ μέχρι τις 12 Δεκεμβρίου. Ανάμεσά τους ηγέτες από εκατόν εξήντα χώρες, πολιτικοί και οικονομικοί παράγοντες, επιχειρηματίες, εμπειρογνώμονες, σύμβουλοι, περιβαλλοντικοί επιστήμονες, δημοσιογράφοι, εκπρόσωποι περιβαλλοντικών και οικολογικών οργανώσεων και άλλοι πολλοί ενδιαφερόμενοι. Πολύ περισσότεροι θα είναι εκείνοι που θα παρακολουθήσουν τις εργασίες μέσα από τα τεχνολογικά εργαλεία και τις άμεσες ανταποκρίσεις και τις κριτικές. Εκπρόσωποι μεγάλων εταιρειών πετρελαιοειδών και λοιπών υπό αμφισβήτηση καυσίμων θα είναι ενεργά παρόντες σε όλα τα επίπεδα για να διαπιστώσουν πόσο ακόμα μπορούν να επιβαρύνουν με τις δραστηριότητές του το κλίμα πριν οι ίδιοι προτείνουν ήπιες (ή, απλώς, ηπιότερες) τεχνολογίες. Η φετινή Διάσκεψη για το Κλίμα, γνωστή πια ως COP 28, βρίσκεται κιόλας στην τέταρτη μέρα…
Ένα από τα ερωτήματα που αναπόφευκτα αιωρούνται είναι πόσο θα επηρεάσουν τις εξελίξεις οι τεχνοκράτες και τα διευθυντικά στελέχη των εταιρειών πετρελαιοειδών; Πόση θα είναι η θέληση και η δέσμευση να συγκρατηθούν και να ελεγχθούν οι δραστηριότητες που συμβάλλουν στην κλιματική κρίση; Eίναι, άραγε, κατανοητό σε μεγάλες μα και μικρές χώρες πως όλοι έχουμε συμβολή (και συνενοχή) στο πρόβλημα, όπως και στον τρόπο αντιμετώπισής του; Έχουμε συνειδητοποιήσει την αξιοπιστία των επιστημονικών προβλέψεων ξεπερνώντας τη βολική και αισιόδοξη αντιμετώπισή τους σαν σεναρίων επιστημονικής φαντασίας…
Τι γίνεται στον τόπο μας που έχει δεσμευτεί για να πρωταγωνιστήσει και σε περιφερειακό επίπεδο στην καταπολέμηση της καταστροφικής αυτής εξέλιξης; Το πράσινο στις πόλεις μας είναι ακόμα πολύ λιγότερο από όσο θα μπορούσε και συχνά έχει να αντιμετωπίσει παράλογους εχθρούς! Αντί να είναι υποχρεωτικός ο ενεργειακός σχεδιασμός των οικοδομών, αυτός παραμένει εθελοντικός με παροχή κινήτρου σαφώς αντιοικολογικού μια και το «δώρο» της αύξησης του συντελεστή δόμησης συμβάλλει κι αυτό, μαζί και με άλλα παράλογα κίνητρα που παρέχονται αθροιστικά, σε σημαντική μείωση του διαθέσιμου χώρου πρασίνου. Έρχεται και η (συχνά πλήρης) σφράγιση του εδάφους να επιβεβαιώσει την αποτυχία του πολεοδομικού σχεδιασμού. Αν στα καινούργια πεζοδρόμια φυτεύονταν δέντρα στο άκρο προς το οδόστρωμα, το μικροκλίμα θα ήταν πολύ φιλικότερο. Στη Λευκωσία, μόνο στα τωρινά δημοτικά της όρια, (ανα)κατασκευάζονται κάθε χρόνο πεζοδρόμια σε μήκος περίπου δέκα χιλιομέτρων ετήσια. Ελάχιστα μέτρα καλύπτονται με δέντρα είτε για λόγους «οικονομίας» (ποιος θα τα ποτίζει, στοιχίζει και το αυτόματο πότισμα) είτε λόγω αντιρρήσεων κάποιας υπηρεσίας κοινής ωφέλειας που βολεύεται οικονομικά να έχει τις γραμμές της κάτω από τα πεζοδρόμια κι όχι κάτω από το οδόστρωμα. Το κυκλοφοριακό αποδεικνύεται, όλως περιέργως, ένα δισεπίλυτο πρόβλημα. Η εξωπραγματικά ψηλή δόμηση το επιτείνει. Πριν μερικά χρόνια είπαμε να μπούμε σε νέα λεωφορεία αλλά αυτά τα τεράστια που φέραμε δεν χωράνε ούτε σε λογική χρήση ούτε στους δρόμους της πόλης. Θα ήταν …πολυτέλεια να ήταν και ηλεκτρικά!
Όταν τελειώσει κι αυτή η Διάσκεψη, θα πρέπει να αξιολογήσουμε τις αποφάσεις της σε σχέση και με το δικό της αποτύπωμα, περιβαλλοντικό και οικονομικό. Στο δικό του μήνυμα πριν ξεκινήσει η Διάσκεψη, ο Simon Stiell (UN Climate Change Executive Secretary) το είπε με τον δικό του τρόπο: «Όταν θα φεύγουν οι ηγέτες μετά την εναρκτήρια τελετή, το μήνυμά τους προς τους διαπραγματευτές πρέπει να είναι καθαρό: Μην επιστρέψετε χωρίς μια συμφωνία που θα κάνει πραγματική διαφορά…». Θα είναι, άραγε, πραγματική η διαφορά και θα είναι δεσμευτική η όποια συμφωνία;
