Όσοι γεννήθηκαν το 2005 κι έχουν κλείσει τα 18 μέσα στο 2023, μπορούν να απολαύσουν θεατρικές παραστάσεις, να επισκεφθούν μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, σε συναυλίες, σε χορευτικές παραστάσεις, σε πολιτιστικά δρώμενα… Όλα δωρεάν.

Αν βρουν καιρό, φυσικά, γιατί οι 18άρηδες αναλώνονται σε ιδιαίτερα μαθήματα για τις τελικές εξετάσεις και για μια θέση στο πανεπιστήμιο. Κι ούτε κανείς μπορεί να πει με βεβαιότητα πως ο λόγος απουσίας των νέων από τα πολιτιστικά δρώμενα ήταν, μέχρι σήμερα, το οικονομικό και πως με την κάρτα που εξαγγέλθηκε θα αποκτήσουν ξαφνικά ενδιαφέρον.

Οι 18άρηδες έχουν μεγαλώσει (όπως κι οι 17χρόνοι κι οι 25χρόνοι και όλοι μας) σε ένα τόπο όπου τα του πολιτισμού γίνονται είδηση όταν κάτι δεν πάει καλά. Όταν υπάρχει ένα μικρό (ή μεγάλο) σκάνδαλο. Είναι σχήμα οξύμωρο να εξαγγέλλεται η κάρτα προς εκπολιτισμό των νέων μια βδομάδα μετά το σούσουρο που έχει γίνει για την απόφαση ενός λειτουργού του υπουργείου Παιδείας να κρίνει θεατρική παράσταση ως ακατάλληλη για μαθητική θέαση. Και ναι μεν η οδηγία αναιρέθηκε (μετά τις αντιδράσεις) αλλά τίποτα δεν ακούστηκε για κατάργηση της μονομελούς επιτροπής που αποφασίζει τι είναι κατάλληλο να δουν οι μαθητές.

Σχήμα οξύμωρο αποτελεί και το γεγονός πως όλες οι πόλεις του νησιού θέλουν να λάβουν το χρίσμα της πολιτιστικής πρωτεύουσας για το 2030. Τα υπόλοιπα έτη δεν σκέφτηκαν πως ένας τόπος που διεκδικεί με τόσο πάθος το χρίσμα, ανταγωνιζόμενες η μια πόλη την άλλη, χρειάζεται την καλλιτεχνική δημιουργία όλα τα χρόνια ώστε «να αναπτύξει τη δημιουργικότητα, την ευαισθησία στις τέχνες, προάγοντας ταυτόχρονα το πνεύμα και την κριτική σκέψη» όπως δηλώνει ο πρόεδρος.

Σε ποια πραγματική πολιτιστική πρωτεύουσα δεν υπάρχει μια κεντρική βιβλιοθήκη, μια πινακοθήκη, ένα σύγχρονο μουσείο; Το μουσείο έχει μπει στις ράγες μετά από δεκαετίες συζήτησης, ενώ ο χώρος που αναδιαμορφώθηκε για να γίνει πινακοθήκη παρέμεινε για χρόνια αναξιοποίητος. Τα μουσεία λειτουργούν με ωράριο δημόσιας υπηρεσίας κι η βιβλιοθήκη είναι πάντα στη σφαίρα των συζητήσεων.

Το Μέγαρο Μουσικής που θα γινόταν εγκαταλείφθηκε στα σχέδια κι ο βασικός χώρος εμφανίσεων της Κρατικής Ορχήστρας (που επιτέλους κάποτε έγινε) είναι ένα σινεμά που γλύτωσε από την επέλαση της ανάπτυξης. Κι ο πολιτισμός συζητείται και αποτελεί είδηση όταν σε μία θεατρική παράσταση τίθεται το ερώτημα: «Μπορεί ένα αγόρι να αγαπά ένα άλλο αγόρι και ένα κορίτσι ένα άλλο κορίτσι;» Συζητείται όταν μια κοινότητα θέτει βέτο μην τυχόν και παιχτεί εκεί παράσταση με πρωταγωνιστές δύο άντρες που αποτελούν ζευγάρι. Συζητείται όταν κάποιος ζωγραφίσει τον Χριστό ως μετανάστη και τον αρχιεπίσκοπο ως αδίστακτο επιχειρηματία.

Ποια κριτική σκέψη θα αναπτυχθεί με την κάρτα στους 18χρόνους;