Τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά δεν σημαίνουν το ίδιο για όλους.
Ξέρετε ποιο είναι το νόημα των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς, όλων αυτών των ημερών της υποχρεωτικής χαράς; Το διατυπώνουν λίγο-πολύ πανομοιότυπα κάθε χρόνο στα επετειακά διαγγέλματά τους οι ηγέτες μας, πολιτικοί ή θρησκευτικοί: «Το χαρμόσυνο μήνυμα της γέννησης του Χριστού ας πλημμυρίσει τις καρδιές μας με αγάπη και ανθρωπιά. Και να στείλουμε το μήνυμα της ελπίδας και της προκοπής, μέσα από πράξεις αλληλεγγύης», είπε ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης. Και συμπλήρωσε με μια πιο τοπική νύξη: «Εύχομαι το 2024 να σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους της κατοχής της πατρίδας μας. Εύχομαι σύντομα να δούμε την Κύπρο μας επανενωμένη και να δώσουμε στις επόμενες γενιές τη δυνατότητα να ζήσουν και να ευημερήσουν σε συνθήκες ασφάλειας και ειρήνης, σε ένα κράτος σύγχρονο, με στέρεα οικονομικά θεμέλια και ανθρωποκεντρική προσέγγιση». Μου θυμίζει τις εμπνευσμένες δηλώσεις των κοριτσιών σε διαγωνισμό ομορφιάς: «Τι έχετε να ευχηθείτε; – Ειρήνη στον κόσμο!» – Αμέσως, έφτασε!
Δεν ξέρω για εσάς, όμως εμένα οι γιορτές αυτές μου θυμίζουν την εκπομπή του Σπύρου Παπαδόπουλου «Στην υγειά μας ρε παιδιά!», όπου συγκέντρωνε σ’ ένα τηλεοπτικό στούντιο, απομίμηση πίστας σκυλάδικου, διάφορους σελέμπριτις, όπου υποτίθεται πως γλεντούσαν τρωγοπίνοντας και τραγουδώντας. Ο σκοπός; Να υποβάλουν στους μοναχικούς την αίσθηση ότι διασκεδάζουν κι αυτοί μαζί τους από το έρημο σπίτι τους. Ήταν ό,τι πιο θλιβερό και μίζερο έχει υπάρξει στην τηλεόραση αυτή η απομίμηση χαράς και ξεφαντώματος. Και κάθε χρόνο όλα τα κανάλια μάς υποβάλλουν σε μια παρόμοια απομίμηση αυτής της μίμησης χαράς και ξεφαντώματος την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, με μια διακοπή για την καθιερωμένη αντίστροφη μέτρηση της αλλαγής έτους.
Οι γιορτές, βεβαίως, έχουν και τα θετικά τους – πρώτο απ’ όλα είναι οι αργίες, για να πάρουμε μια ανάσα από την τρεχάλα της καθημερινότητας. Είναι επίσης η ευκαιρία να βρεθούμε με δικούς μας ανθρώπους, ιδίως να ξαναδούμε τα μεγαλύτερα παιδιά που έχουν απομακρυνθεί από την εστία δημιουργώντας τη δική τους. Να κάτσουμε μαζί στο οικογενειακό τραπέζι και να ανταλλάξουμε δώρα, όσο ψιλοανόητη κι αν είναι η παράδοση στον καταναλωτισμό, μια παγκοσμιοποιημένη συνήθεια που επίσης μας επιβάλλεται με καταιγιστικές προσφορές από όποιο κατάστημα πλησιάσαμε στη ζωή μας και μας έχει φακελώσει στα αρχεία του. Η γνώμη μου, πάντως, είναι να χαρίζουμε πράγματα που φτιάξαμε μόνοι μας, ως κάτι πιο προσωπικό και λιγότερο διεκπεραιωτικό. Η δεύτερη καλύτερη επιλογή είναι, βεβαίως, βιβλία.
Οι γιορτές λοιπόν είναι εμπόρευμα και θέαμα. Οφείλουμε να ακολουθήσουμε το ρεύμα της υποχρεωτικής χαράς, το οποίο μας υποβάλλεται με τα φώτα και τα στολίδια, τους κουραμπιέδες και τις εκδηλώσεις, τα πυροτεχνήματα και όλα αυτά. Γι’ αυτό άλλωστε οι ετήσιες απολαβές από την εργασία μας μοιράστηκαν σε 13 δόσεις, ώστε να διαθέσουμε την 13η για την… τόνωση της οικονομίας αυτή την περίοδο, σε μια ετήσια επανάληψη την οποία προσποιούμαστε ότι βιώνουμε για πρώτη φορά. (Στην Ελλάδα η 13η σύνταξη καταργήθηκε, ως μέτρο… προστασίας των ηλικιωμένων από τον καταναλωτισμό). Πολλοί διαμαρτύρονται ότι αλλοιώνεται το θρησκευτικό νόημα των γιορτών, τα γενέθλια του Χριστού, δηλαδή. Οι θρησκευτικοί ηγέτες, πάντως, δεν παραπονούνται ιδιαιτέρως, οι εκκλησίες είναι γεμάτες ούτως ή άλλως, κερδίζουν κι αυτοί από το χαρμόσυνο πνεύμα.
Παρεμπιπτόντως, όσοι διαμαρτύρονται για τις παρένθετες μητέρες (ότι χρησιμοποιούνται ως δοχεία κυοφορίας) και το κάνουν για θρησκευτικούς λόγους, θα πρέπει να μην ξεχνούν ότι η Παναγία ήταν ακριβώς αυτό: Η πρώτη παρένθετη μητέρα, και μάλιστα χωρίς να ερωτηθεί. Εντάξει, όχι η πρώτη ακριβώς, αφού είχαν προηγηθεί πολλές άλλες σε παλαιότερες θρησκείες (ή μυθολογίες, το ίδιο είναι): Ένας θεός γονιμοποιεί μια θνητή, συνήθως παρά τη θέλησή της, με σεξ, χρυσή βροχή ή άλλως πως, με αποτέλεσμα τη γέννηση ενός ημίθεου-μιγάδα ο οποίος προορίζεται μεγαλώνοντας να διεκπεραιώσει μια σειρά από κατορθώματα, άθλους ή θαύματα. Καλοδεχούμενοι σε κάθε περίπτωση οι ήρωες στη ζωή μας, αν και οι ίδιοι, κατά κανόνα, δεν είχαν καλό τέλος.
Να μην ξεχνάμε ότι κάποιοι άνθρωποι βιώνουν κατάθλιψη αυτή την περίοδο. «Αυτές τις γιορτινές μέρες η σκέψη μας στρέφεται περισσότερο στους συνανθρώπους μας που έχουν ανάγκη τη στήριξή μας», ανέφερε επίσης στο χριστουγεννιάτικο διάγγελμά του ο πρόεδρός μας. Θα προτιμούσα αυτό να το θυμάται πρωτίστως ο ίδιος κάθε μέρα, όχι μόνο «αυτές τις γιορτινές», οι οποίες γι’ αυτούς τους ανθρώπους είναι σαν τις ελληνικές καλένδες. («Καλένδες» ονομάζονταν οι πρώτες μέρες των ρωμαϊκών μηνών, οι οποίες είναι ανύπαρκτες στο –διαφορετικό– ελληνικό ημερολόγιο). Ας είναι καλύτερη η νέα χρονιά, λοιπόν, αν και για πολλούς ανθρώπους δεν υπάρχει καν ελπίδα.
chrarv@philelefheros.com
Ελεύθερα, 31.12.2023
