Ο τίτλος είναι μετάφραση του εκπληκτικού βιβλίου της Ινδής συγγραφέως Arundhati Roy.
Τον δανείζομαι με σεβασμό γιατί τούτο το βιβλιαράκι που διάβασα πριν πολλά χρόνια μου πρόσφερε πολλά. Είναι ένας έπαινος για τα «Μικρά Πράγματα» που μας συνοδεύουν άθελά τους και μας κτίζουν. Είναι οι μικρές χαρές μας που περνούν απαρατήρητες, που μας συμφιλιώνουν με τον εαυτό μας. Φορές είναι ταπεινές, διάφανες, σκορπισμένες στα μήκη και τα πλάτη των δωματίων της ζωής μας. Στην απανθρωπιά της σημερινής κοινωνίας φαντάζουν αχρείαστες, περιφρονημένες γιατί έχουμε περισσότερο ανάγκη αυτά που μας περιστοιχίζουν να είναι υπερμεγέθη, τεράστια, υπερβολικά, μόνο και μόνο για να καλύψουμε τη γύμνια μας.
Αφορμή να το βγάλω από την βιβλιοθήκη μου και να το ξαναδιαβάσω μου πρόσφερε μια επίσκεψη στην τελευταία έκθεση της Ευγενίας Βασιλούδη στην Γκλόρια. Η Ευγενία βρήκε μποξάδες στο σπίτι της, και μέσα σ’ αυτούς ανακάλυψε την «ευτυχία των Μικρών Πράγματων»! Βρήκε σεντόνια Λευκονοιτζιάτικα, πευκούθκια Φιθκιώτικα, τραπεζομάντηλα τζαι μαντιλιές Λευκαρίτικες, βρήκε μεταξωτά, μπαμπατζερά όπως θα έλεγε ο Μαχαιράς, πιπίλες, ταϊστά, κουρτίνες με κοφτά κεντήματα, βρήκε ένα θησαυρό τον οποίο οι πέριξ δεν ήθελαν, τον περιφρόνησαν γιατί ήταν τσαλακωμένος από τα χρόνια, χρησιμοποιημένος και φορεμένος, είχε επάνω στο σώμα του αποτυπώματα ζωής, κόπου, αγάπης, αφοσίωσης!
Τα έβγαλε από τα μπαούλα και τη σκοτεινιά η Ευγενία, και αφέθηκε στη μαγεία τους. Τα δούλεψε, τα επανάφερε στο φως με ένα δικό της τρόπο, προσφέροντας τους την απεραντοσύνη των χρωμάτων του ουρανού και της θάλασσας, ένα Αιγαίο πλεγμένο με λευκαρίτικα κεντήματα, μια πράσινη κοιλάδα με πιπίλες…πόσο η εικαστική γλώσσα απελευθερώνει και πόσο και η εικαστική πραγματικότητα μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε και να ξεστραβωθούμε, να ηρεμήσουμε και να εκτιμήσουμε τα δικά μας όσο «μικρά» κι αν είναι, αυτά έχουμε αυτά είναι τ’ αγαπημένα και οικεία.
Πέρα από τους μποξάδες και τα υφαντά και τους θησαυρούς των σεντουκιών και των μπαούλων υπάρχουν τόσα άλλα φαινομενικά «μικρά» που συνθέτουν το ποιοι είμαστε, και στα οποία οφείλουμε και τα σημερινά και τα μελλούμενα. Για να τα καταλάβετε και επιτέλους να τα εκτιμήσετε και να τα προστατέψετε ως κόρην οφθαλμού ρίξετε μια ματιά γύρω σας, στον οικείο σας χώρο. Ένα βιβλίο που σας συνόδεψε σε μια στιγμή της ζωής σας, ένα τραγούδι που παραπέμπει, η κουβέρτα που σας κρατά ζεστούς ενώ βλέπετε την αγαπημένη σας ταινία, ένα έργο τέχνης ή μια φωτογραφία με την οποία ταυτίζεται ένα αγαπημένο πρόσωπο. Ένα έπιπλο που κληρονομήσατε, μια παρουσία υλική ενός αγαπημένου ανθρώπου, ίσως μιας άλλης εποχής, που στέκει αμήχανο στο σαλόνι σας. Ακόμη και αυτή η ίδια θέα από το παράθυρο της κουζίνας, που μπορεί να είναι ποταπή, αλλά είναι εκεί, μια οπτική σταθερότητα, που προσφέρει ασφάλεια και στέκεται πλάι σας τις περισσότερες ώρες. Η χαρά της μυρωδιάς και της γεύσης του πρωινού καφέ, οι ειδήσεις, παλιά ήταν οι εφημερίδες, ακόμη και το άναμμα του ραδιοφώνου της κουζίνας, η δεύτερη πράξη του πρωινού ξυπνήματος. Παλιά η χαρά του καπνίσματος του σπιτιού και μια κρυφή προσευχή δική σας στη φύση, στη θάλασσα, μια ευχή για την οικογένεια και τη συνοχή της.
Τα Μικρά και ταπεινά αντικείμενα της καθημερινότητας είναι έργα επιβεβαίωσης ύπαρξης. Πάρτε για παράδειγμα ένα ταπεινό τσέστο που σήμερα συνήθως κρέμεται κάπου στο σπίτι σας ως διακοσμητικό στοιχείο. Σκεφτείτε τον κόπο, τον άνθρωπο που κόβει τις ποκαλάμες, που τα συνθέτει με αγάπη και ταλέντο, που τους δίνει χρώμα για να μπορέσετε εσείς να τοποθετήσετε με προσοχή επάνω τα στέφανα του γάμου των παιδιών σας, ή τα κόλλυβα και το γλυκό κρασί στο μνημόσυνο/γιορτή, ή ακόμη τα γεννήματα, όταν αυτά ήταν η πεμπτουσία και το συμφέρον του τόπου. Είναι αυτά τα συχνά επαναλαμβανόμενα, που έχουν την οσμή των ανθρώπων γύρω σας. Αναιρέστε όλα αυτά για μια στιγμή και θα καταλάβετε πόσο η ζωή σας είναι άχρωμη και άοσμη.
Ο Θεός των Μικρών Πραγμάτων κρατά στην αγκαλιά του τα παραμύθια και τα νανουρίσματα των γιαγιάδων μας, που ανάγιωσαν τα παιδιά των παιδιών τους με αγάπη και υπομονή, που εξακολουθούν να τους μαγειρεύουν, να τους φροντίζουν, να τους συμπαραστέκονται σε όλα τα αναπάντεχα της ζωής. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας δεν είναι πρόσωπα μαυρόασπρων φωτογραφιών του παρελθόντος χρόνου μόνο. Αυτοί σας έδωσαν τον κόσμο των Μικρών Πραγμάτων. Αυτοί είχαν πρώτοι, από ανάγκη, την πηγαία αίσθηση της επαναχρησιμοποίησης, δεν πετούσαν τίποτα, θυμηθείτε του τενεκέδες του λαδιού μέσα στους οποίους μεγάλωναν φούλια και γιασεμιά, τις φωλιές των περιστεριών, τις κουρελλούδες, τις κούμνες με το λαρτί. Τα φαγητά των μανάδων με το τίποτα, πατάτες άσπρες, πατάτες με τ’ αυκά, πατάτες γιαχνιστές, τις πίττες, τα αγρέλια, τα στρουθκιά, καφκαρούες, τη χαρά της συγκομιδής. Θυμηθείτε τις χαρές των περβολιών, τις δόμες, τη σοφία των αμπελιών, τα προϊόντα τους, τους γουμάδες με τις όρνιθες και τις γαλοπούλες «ελεύθερης βοσκής» που σήμερα ακριβοπληρώνουμε, τη χαρά της ανεύρεσης των φρέσκων αυγών «ελευθέρας βοσκής», τα κουνέλια, σκεφτείτε την αυτάρκεια ενός κόσμου που δεν ήξερε τι ήταν το άππωμα, το δήθεν και η υπερβολή, και από το τίποτα και μέσα από τα Μικρά Πράγματα έβγαλαν χαμόγελα και ζωές.
Ευχαριστώ Ευγενία Βασιλούδη για τούτο το ταξίδι στην αξία των Μικρών Πραγμάτων της ζωής μας. Καλό Νέο Χρόνο συμπατριώτες…
