… ξέρουμε ότι μας έχει αφήσει εσαεί στίγμα τα λόγια του, για να τον βρίσκουμε πάντα. Τι άλλο, άραγε, από αθανασία μπορεί να είναι αυτό;
Χθες, ο μεσημβρινός εκφωνητής του δελτίου ειδήσεων στο ράδιο, μας είπε με σπασμένη φωνή «χάσαμε τον ποιητή και στιχουργό Μιχάλη Γκανά, σε ηλικία 80 ετών …». Και έμειναν μετέωρες τρεις τελίτσες.
Μα δεν πέρασαν ούτε 15 λεπτά – οδηγούσα στην Λεωφόρο Κηφισιάς, και είχα-δεν-είχα περάσει πέντε φανάρια, όταν μια ειδοποίηση στο κινητό μου με ενημέρωσε ότι ο φίλος και συνάδελφός μου, Ηλίας Κανέλλης, αρθρογράφος στα «ΝΕΑ» και εκδότης του «The Books Journal», έκανε μόλις μια ανάρτηση στο Facebook.
Μπήκα όταν έφτασα στον προορισμό μου και στάθμευσα το αυτοκίνητο. Ήταν 12 και η πρώτη είδηση της ημέρας ήταν ότι πέθανε ο επιχειρηματίας Βαρδής Βαρδινογιάννης, σε ηλικία 91 ετών. Έκανα τον σταυρό μου, «τι θανατικό είν’ αυτό;», την ώρα, μάλιστα, που κηδεύαμε στη Σαλονίκη τον εμβληματικό δήμαρχό της, τον αγαπημένο αμπελουργό μας, Γιάννη Μπουτάρη. Και «εισήλθα» στην ανάρτηση του Ηλία:
«Ο Μιχάλης Γκανάς είναι νεκρός. Και ο Μιχάλης Γκανάς είναι νεκρός. Δεν περίμενα την είδηση – ο Μιχάλης Γκανάς ήταν, για μένα, ο μεγαλύτερος ποιητής που ζούσε πλάι μας κι αυτό ήταν μια σταθερά, μια σιγουριά. Θυμήθηκα τη συνέντευξη που μου είχε δώσει, στο γραφείο του Books’ Journal, ανάμεσα σε μια ακατάστατη χαρτούρα, μια μέρα με ζέστη, τον Ιούλιο του 2021. Αυτή τη συνέντευξη ανέσυρα από τα αρχεία, ως αποχαιρετισμό. Ό,τι περιγράφει, αυτό είναι για μένα Ελλάδα και ελληνικότητα. Αντίο Μιχάλη».
In Memoriam. Μιχάλης Γκανάς 1944-2024
-Θα μπορούσατε να ζήσετε χωρίς την ποίηση; (τον ρώτησαν)
«Σκέφτομαι καμιά φορά τι καταπληκτική που είναι η δημοκρατία του ταλέντου… Ήρθε και με βρήκε στον Τσαμαντά Θεσπρωτίας! Όπως όμως λένε στο χωριό μου, “το κακό το ξίδι το αγγείο του χαλάει”. Θέλει δύναμη για ν’ αντέξεις. Να μην τρώγεσαι μόνο με την τέχνη σου. Πρέπει να ψήνεσαι και με τη ζωή, αλλιώς μπορεί και να δηλητηριαστείς». (απάντησε)
Από το «Χωρίς μαγνητόφωνο», εκδ. Πόλις.
Να κι ένας ακόμα αποχαιρετισμός στον Μιχάλη από τη φίλη μου, συγγραφέα Λένα Διβάνη, που «προσφέρει» και την φωτογραφία:
«Είπα να σε χαιρετήσω μ’ αυτήν εδώ τη φωτογραφία που σε δείχνει όπως είσαι. Αμήχανος μπροστά στον φακό, να υποφέρεις στωικά, σιωπηλά το αναγκαίο κακό, ο μισός μπροστά στον φωτογράφο, ο άλλος μισός έχει δραπετεύσει, είναι ήδη κλεισμένος στο γραφείο του, με το χαρτί και το μολύβι, τον καφέ, το τσιγάρο που ζορίστηκε να κόψει γιατί όπως φαίνεται καθώς ανέβαινε ο καπνός κατέβαιναν οι ιδέες.
Είπα να σε χαιρετήσω έτσι όπως σε θυμάμαι να μας διαβάζεις στο μπαλκόνι της Καλλιδρομίου τη “Χριστουγεννιάτικη Ιστορία” μόλις την έγραψες και να μας παίρνουν τα κλάματα μέσα στο σκοτάδι. Καλό δρόμο Μιχάλη. Κανείς δεν θα γράψει ποτέ καλύτερη χριστουγεννιάτικη ιστορία».
Στις υπόλοιπες ειδήσεις «νέα γυναικοκτονία 43χρονης στο Αγρίνιο από 30χρονο, που βρέθηκε και συνελήφθη». Εμβρόντητη πάλι η κοινωνία…
Είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για εγκληματικότητα, έτσι στα γενικά. Συμβαίνουν τόσα πολλά και μαθαίνονται εύκολα. Κυκλοφορούν πολλά μάτια, πολλά κινητά, πολλές κάμερες, …, ευτυχώς λέω εγώ, από τη μια, …, από την άλλη με φοβίζει η ανυπαρξία ενός φίλτρου. Ηθικής, από τη μία, και επαγγελματικότητας από την άλλη.
Ναι, η βία είναι παντού και η αντιμετώπισή της ελλιπής – αν και προσπαθώ να αποφεύγω τις υπερβολές. Τη βλέπεις, τη νοιώθεις, από τη στιγμή που θα βγεις στους δρόμους, όπου πραγματικά, κυκλοφορείς πια ως υποψήφιος νεκρός. Και, βεβαίως, την εισπράττεις κιόλας, ακόμα πιο πολύ, όταν διαπιστώνεις ότι δεν υπάρχει επαρκής προστασία από τους ίδιους τους κρατικούς μηχανισμούς. Είδατε το ρημαδιό που έγινε χθες από εγκληματικά στοιχεία στην Πανεπιστημιούπολη στου Ζωγράφου; Δείξτε μου μια άλλη πολιτισμένη χώρα του κόσμου που να συμβαίνει κάτι τέτοιο, κατ’ επανάληψη;…
Να καις και να καταστρέφεις έναν ναό μάθησης, γνώσης, επιστήμης και έρευνας, είναι σαν να δολοφονείς τον πολιτισμό και το μέλλον σου…
