Πόσο δίκαιο είναι το εκλογικό σύστημα στην Κύπρο; Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών και γενικός έφορος Εκλογών, δρ Ελίκκος Ηλία, κληθείς να σχολιάσει την προσφυγή της Αναστασίας Ανθούση στο Εκλογοδικείο, με την οποία ζητεί την επανακαταμέτρηση των ψήφων σε κάλπη εκλογικού κέντρου στο Νικητάρι, στην επαρχία Λευκωσίας, αναφέρθηκε στην ανάγκη επανεξέτασης του εκλογικού συστήματος από τη Βουλή των Αντιπροσώπων.

Ο τρόπος κατανομής των εδρών και, κατ’ επέκταση, η εκλογή των βουλευτών αποτελούν αντικείμενο συζήτησης μετά τις βουλευτικές εκλογές. Για παράδειγμα, έχουμε την περίπτωση του Δημήτρη Μπάρου, ο οποίος εξελέγη βουλευτής στην Πάφο με 286 ψήφους, ενώ άλλοι υποψήφιοι, με χιλιάδες σταυρούς προτίμησης σε άλλες επαρχίες ή με περισσότερους προσωπικούς ψήφους στην ίδια επαρχία, δεν κατάφεραν να εκλεγούν.

Βέβαια, για να το ξεκαθαρίσουμε, η ένσταση της Αναστασίας Ανθούση δεν αφορά το εκλογικό σύστημα και τη διαδικασία κατανομής των εδρών. Αφορά συγκεκριμένο αίτημα για επανακαταμέτρηση των ψήφων μίας κάλπης σε εκλογικό κέντρο στο Νικητάρι, από την οποία πέντε ψήφοι προκάλεσαν ντόμινο αλλαγών σε παγκύπριο επίπεδο.

Πέραν της κ. Ανθούση, επηρεάστηκαν η Εύη Τσολάκη, υποψήφια του ΔΗΚΟ στη Λεμεσό, ο παραιτηθείς αντιπρόεδρος του ΕΛΑΜ, Μιχάλης Μιχαήλ στην Πάφο και ο Κωνσταντίνος Κυπριανού, της Άμεσης Δημοκρατίας στην Κερύνεια. Παράλληλα, εξελέγησαν ο Αντρέας Παπαχαραλάμπους του ΕΛΑΜ στη Λευκωσία, ο Μιχάλης Κουνούνης του ΔΗΣΥ στη Λεμεσό, ο Δημήτρης Μπάρος της Άμεσης Δημοκρατίας στην Πάφο και ο Αδάμος Ασπρής του ΔΗΚΟ στην Κερύνεια.

Ως αποτέλεσμα όλων αυτών, προέκυψε έντονη συζήτηση γύρω από το εκλογικό σύστημα, ενώ διατυπώθηκαν και διάφορα ερωτήματα για τη συγκεκριμένη αλλαγή. Ειδικότερα, οι πέντε αυτές ψήφοι είχαν αρχικά καταχωριστεί υπέρ του ΕΛΑΜ, ωστόσο στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι ανήκαν στην ΕΔΕΚ. Η διόρθωση είχε ως αποτέλεσμα το ΕΛΑΜ να χάσει πέντε ψήφους, γεγονός που επηρέασε τη δεύτερη κατανομή των εδρών και προκάλεσε τις αλλαγές που ακολούθησαν.

Το ζητούμενο, όμως, σε σχέση με το αρχικό ερώτημα είναι διαφορετικό: κατά πόσο, δηλαδή, το εκλογικό σύστημα στην Κύπρο είναι δίκαιο, ανεξάρτητα από την κατάληξη της ένστασης της Αναστασίας Ανθούση.

Η απάντηση ασφαλώς δεν είναι άσπρο ή μαύρο. Με βάση τον εκλογικό νόμο, οι έδρες ανήκουν στα κόμματα και όχι στα πρόσωπα. Αυτό σημαίνει ότι η κατανομή των εδρών γίνεται με βάση τα ποσοστά που λαμβάνουν τα κόμματα και όχι σύμφωνα με τον αριθμό των σταυρών προτίμησης κάθε υποψηφίου βουλευτή.

Συνεπώς, από τη στιγμή που η κατανομή των εδρών γίνεται μεταξύ των κομμάτων και οι έδρες κάθε επαρχίας είναι προκαθορισμένες, είναι λογικό και αναμενόμενο να προκύπτουν περιπτώσεις όπως αυτή του Δημήτρη Μπάρου στην Πάφο στις συγκεκριμένες εκλογές ή του Σταύρου Παπαδούρη στις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές. Με μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες ψήφους εξασφαλίζουν βουλευτική έδρα, ενώ άλλοι υποψήφιοι, με πολύ περισσότερες ψήφους, δεν εκλέγονται.

Θα μπορούσε να είναι δικαιότερο ένα σύστημα με βάση το οποίο θα εκλέγονταν σε κάθε επαρχία οι υποψήφιοι με τους περισσότερους σταυρούς προτίμησης; Ίσως. Θα ήταν, όμως, πράγματι δικαιότερο;

Με βάση αυτή τη λογική, η κατανομή των εδρών θα ήταν πολύ διαφορετική, καθώς τα μεγάλα κόμματα θα εξέλεγαν, κατά πάσα πιθανότητα, πολύ περισσότερους βουλευτές. Αντίθετα, τα μικρότερα κόμματα θα εξασφάλιζαν λιγότερες έδρες. Κάποια από αυτά ενδεχομένως να μην εξασφάλιζαν καμία έδρα και να έμεναν χωρίς κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.

Αυτό που ίσως πρέπει να αλλάξει και σίγουρα πρέπει να προβληματίσει τη Βουλή, είναι ο τρόπος κατανομής των εδρών στη δεύτερη κατανομή. Πρόκειται για ζήτημα στο οποίο αναφέρθηκε και ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών στις προχθεσινές δηλώσεις του.

«Πρέπει να επανεξετάσουμε το εκλογικό μας σύστημα, ειδικά το θέμα της δεύτερης κατανομής», ανέφερε. Την ίδια ώρα, σημείωσε ότι στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές «μία έδρα μέσα σε πέντε λεπτά άλλαζε επαρχία, πήγαινε από το ένα κόμμα στο άλλο και τελικά κατέληξε να εκλεγεί κάποιος στην επαρχία Πάφου με έναν πολύ μικρό αριθμό ψηφοφόρων», κάνοντας λόγο για «ψυχοφθόρα» κατάσταση για τους υποψηφίους.