Άσε τα μαθήματα στους θεσμούς κύριε Αναστασιάδη, η Ιστορία δεν κάνει διορθώσεις μέσω επιστολών

Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ζωή ενός τόπου, που η πραγματικότητα ξεπερνά και την πιο ευφάνταστη σάτιρα. Μια τέτοια στιγμή είναι να βλέπεις τον Νίκο Αναστασιάδη να παραδίδει μαθήματα για το πώς πρέπει να λειτουργούν οι ανεξάρτητοι θεσμοί.

Ναι, σωστά διαβάσατε. Ο Νίκος Αναστασιάδης. Ο τέως Πρόεδρος, επί των ημερών του οποίου η Κύπρος βρέθηκε στο επίκεντρο διεθνών αποκαλύψεων για το περιβόητο πρόγραμμα των χρυσών διαβατηρίων, επιστρέφει σήμερα ως θεματοφύλακας της θεσμικής τάξης. Μοιάζει με σενάριο που ταιριάζει γάντι σε ιλαροτραγωδία.

Με μια μακροσκελή επιστολή προς τον Τύπο, ο τέως Πρόεδρος εξηγεί στην Αρχή κατά της Διαφθοράς πού έκανε λάθος, τι παρέλειψε, ποιους έπρεπε να ακούσει, ποιους έπρεπε να ελέγξει και τι έπρεπε να γράψει. Ευτυχώς, δεν έφτασε στο σημείο να της στείλει και διορθωμένο σχέδιο πορίσματος.

Αν όλα αυτά δεν αφορούσαν μια τόσο σοβαρή υπόθεση, θα μπορούσαμε απλώς να μειδιάσουμε. Επειδή όμως μιλάμε για μια έρευνα που κράτησε δυόμισι χρόνια, κόστισε περίπου 1,5 εκατομμύριο ευρώ, περιλάμβανε την εξέταση 150 μαρτύρων και εκατοντάδων τεκμηρίων, το πράγμα είναι πολύ σοβαρό και δεν μας επιτρέπει να το αντιμετωπίσουμε με χαμόγελο.

Ο Αναστασιάδης έχει ασφαλώς κάθε δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Μπορεί να διαφωνεί με τα ευρήματα. Μπορεί να αμφισβητεί τη μεθοδολογία. Μπορεί και να θεωρεί λανθασμένες τις εισηγήσεις των λειτουργών επιθεώρησης. Αυτό είναι απολύτως θεμιτό.

Αυτό που δεν μπορεί όμως να κάνει, είναι να μετατρέπει κάθε θεσμικό εύρημα που δεν του αρέσει, σε προϊόν «περιρρέουσας ατμόσφαιρας», «λαϊκών δικαστηρίων», «μηδενιστών» και «μυθοπλαστών».

Η Αρχή κατά της Διαφθοράς απέρριψε, σύμφωνα με όσα και ο ίδιος επικαλείται, τους ισχυρισμούς περί αθέμιτου πλουτισμού, οικειοποίησης χρημάτων ή περιουσιών και ζημιογόνων ενεργειών κατά της Δημοκρατίας. Αυτό πρέπει να καταγραφεί. Παράλληλα, όμως, πρέπει να καταγραφεί και το ότι οι λειτουργοί επιθεώρησης κατέληξαν σε επτά εισηγήσεις για πιθανή διάπραξη αδικημάτων στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων.

Αυτά δεν διαγράφονται επειδή ο τέως Πρόεδρος θεωρεί την ανακοίνωση κατώτερη των προσδοκιών του. Την ίδια στιγμή δεν πρέπει να ξεχνάει και μια άλλη παράμετρο. Μπορεί να επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση αποκλειστικά στη νομική διαδικασία γύρω από το πόρισμα της Αρχής κατά της Διαφθοράς. Υπάρχουν, όμως, και όσα καταγράφηκαν στην πολιτική Ιστορία και αφορούν τη δεκαετή διακυβέρνησή του.

Η ποινική διερεύνηση έχει πάρει τη δική της πορεία και τα δικαστήρια θα έχουν τον τελευταίο λόγο. Δεν μπορεί, όμως, καμία διαδικαστική ένσταση να σβήσει από τη συλλογική μνήμη το σκάνδαλο των χρυσών διαβατηρίων. Δεν μπορεί να διαγράψει την κραυγαλέα σύγκρουση συμφέροντος που συζητήθηκε όσο ελάχιστες άλλες υποθέσεις στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ούτε φυσικά, να εξαφανίσει τη βαθιά κρίση εμπιστοσύνης που προκάλεσε εκείνη η περίοδος.

Γι’ αυτό και η προσπάθεια να εμφανιστεί ο Αναστασιάδης ως θύμα «λαϊκών δικαστών» είναι το λιγότερο ατυχής. Δεν χρειάστηκαν λαϊκά δικαστήρια για να πληγωθεί η εικόνα της διακυβέρνησής του. Αρκούν τα γεγονότα, οι θεσμικές διαδικασίες, οι αποκαλύψεις και όσα καταγράφηκαν όλα αυτά τα χρόνια.

Το πιο ενδιαφέρον, λοιπόν, δεν είναι ότι ο τέως Πρόεδρος υπερασπίζεται τον εαυτό του. Είναι η αγωνιώδης προσπάθεια να διαγραφεί η πολιτική ιστορία μιας ολόκληρης δεκαετίας μέσω μιας επιστολής.

Κάπου εδώ, ωστόσο, τελειώνει το παραμύθι με τους «μηδενιστές», τους «μυθοπλάστες» και τα «λαϊκά δικαστήρια». Ο Νίκος Αναστασιάδης μπορεί να αμφισβητεί κάθε λέξη που δεν τον δικαιώνει. Μπορεί να γράψει άλλη μία επιστολή, Ακόμη μεγαλύτερη. Ακόμη πιο θυμωμένη. Ακόμη πιο νομικίστικη.

Τίποτα από αυτά, ωστόσο, δεν πρόκειται να κρίνει την υστεροφημία του. Απλούστατα, επειδή αυτή δεν εξαρτάται μόνο από την Αρχή κατά της Διαφθοράς. Ούτε, βεβαίως, και δύναται ο ίδιος να την ξαναγράψει κατά το δοκούν.

Η κοινωνία έχει δει. Έχει ακούσει. Έχει διαβάσει. Έχει κρίνει. Και έχει μνήμη. Η πολιτική κληρονομιά μιας διακυβέρνησης δεν καθορίζεται από το πόσες σελίδες μπορεί να γράψει ο πρώην Πρόεδρός της για να εξηγήσει γιατί όλοι οι άλλοι κάνουν λάθος. Καθορίζεται από το τι πραγματικά άφησε πίσω της.

Αυτό που η διακυβέρνηση Αναστασιάδη άφησε πίσω της είναι μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς και ένα σκάνδαλο χρυσών διαβατηρίων, που στιγμάτισε διεθνώς την Κυπριακή Δημοκρατία. Αυτά δεν τα διαγράφει καμία επιστολή. Δεν τα σβήνει κανένα νομικό επιχείρημα. Δεν τα εξαφανίζει κανένας χαρακτηρισμός περί «μηδενιστών».

Ο Αναστασιάδης μπορεί να πασχίζει να αποδείξει ότι οι θεσμοί έκαναν λάθος. Δεν μπορεί, όμως, να ζητήσει από την Ιστορία να ξεχάσει τι συνέβη επί των ημερών του. Γιατί η Ιστορία, δυστυχώς για όσους επιχειρούν να την ξαναγράψουν εκ των υστέρων, δεν κάνει διορθώσεις με επιστολές.