Η ακροδεξιά και η… φράντζα του Τραμπ

Πριν ογδόντα χρόνια ο ναζισμός είχε υποστεί συντριβή από μια παγκόσμια συμμαχία, η οποία είχε ενώσει δυνάμεις για να αντιμετωπίσει τον φασισμό, τον επεκτατισμό της χιτλερικής Γερμανίας. Η ήττα του ναζισμού καθόρισε την μεταπολεμική Ευρώπη. Την χώρισε στα δυο. Από τη μια η καπιταλιστική δύση και από την άλλη ο λεγόμενος υπαρκτός (;) σοσιαλισμός.

Η κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ, χρόνια μετά, έδωσε την εντύπωση ότι ο καπιταλισμός, το μοντέλο της «δυτικής δημοκρατίας», κέρδισε τη μάχη επικράτησης, αφήνοντας πίσω του, μέσα από κλυδωνισμούς, την  περίοδο του ψυχρού πολέμου. Τα χρόνια, στο τέλος της δεκαετίας του 80, αρχές του ‘90 έφεραν όντως μεγάλες ανατροπές. Ήταν το τέλος μιας εποχής. Το θέμα είναι πώς έτυχε διαχείρισης η επόμενη ημέρα, μετά από τέτοιες αναταράξεις, που προκλήθηκαν.

Τι ακολούθησε; Οι κοινωνικές ανισότητες, η οικονομική πίεση οδήγησε σε ριζοσπαστικοποίηση των μαζών. Όχι προς τα αριστερά αλλά προς την ακροδεξιά. Κι αυτό το φαινόμενο είναι παγκόσμιο. Το έδειξαν οι τελευταίες εκλογές στην Γερμανία, που δεν θα πρέπει να έχουν αιφνιδιάσει κανένα.  Η ακροδεξιά Εναλλακτική για την Γερμανία – AFD, κέρδισε τις εκλογές στο ανατολικογερμανικό κρατίδιο της Σαξονία, φθάνοντας σε ποσοστό πέραν του 40%! Αυτό το αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με τις τάσεις που καταγράφονται στη γερμανική κοινωνία, προκαλούν ανησυχία.

Αυτό το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο για την Ευρώπη. Η δυναμική του κόμματος της Λεπέν στη Γαλλία την τελευταία δεκαετία, κτυπά την πόρτα της εξουσίας, προκαλώντας τρόμο και πανικό. Το ίδιο συμβαίνει και σε άλλες χώρες, όπου η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος. Εισήλθε δυναμικά στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Το ίδιο και στην Κύπρο. Και το ερώτημα που τίθεται μονίμως είναι γιατί άραγε ελκύει η ακροδεξιά; Τι μπορεί να γνωρίζει, για παράδειγμα, ένας νέος άνθρωπος, που ανεμίζει στα γήπεδα τη σβάστικα; Τι ξέρει για τον Χίτλερ και τον ναζισμό; Τι είναι αυτό που οδηγεί στη δημιουργία τέτοιων προτύπων; Να είναι, δηλαδή, πρότυπα οι γενοκτονία και οι ακραίοι. Και τούτο δεν αφορά μόνο το ναζισμό.

Τα τελευταία χρόνια, αρχικά αθόρυβα και… αθώα, η ακροδεξιά στην Κύπρο ενισχύθηκε. Έχει διψήφια ποσοστά και στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές έχει καταστεί τρίτη εκλογικά δύναμη, με ποσοστό 10,9%.

Ποια είναι η πολιτική εξήγηση; Είναι όλα όσα έχουν περιγραφή πιο πάνω και αφορούν την κοινωνική διάσταση. Είναι, ενδεχομένως, και  το τραμπικό ρεύμα. Αυτό του καλοχτενισμένου, με παλιομοδίτικη φράντζα, εκφραστή του πολιτικού ετσιθελισμού. Τι οδηγεί σε αυτή την ενίσχυση της ακροδεξιάς; Είναι η αδυναμία του συστήματος να ενισχύει το κοινωνικό πρόσωπο του; Να δώσει λύσεις; Αυτό είναι μια εξήγηση.

Η αύξηση της ακροδεξιάς δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Είναι διαχρονικό, αλλά εκφράζεται πιο έντονα σήμερα. Κι όχι μόνο εκφράζεται, αλλά και μαζικοποιείται. Ενισχύεται μέσα από μια κανονικοποίηση. Είναι παγκόσμιο το φαινόμενο. Σε άλλες χώρες είναι πιο έντονο και πιο μαζικό.

Και αυτή η τάση δεν καταγράφεται μόνο διά της πολιτικής εκπροσώπησης. Υπάρχουν στην κοινωνία ακροδεξιές ρατσιστικές συμπεριφορές, χωρίς τούτο να εκφράζεται πάντα εκλογικά. Είναι ο ρατσισμός, κοινωνικός και εθνικιστικός, που κρύβεται στο έρεβος και εμφανίζεται παντού. Στη γειτονιά, στον χώρο εργασίας, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Είναι πλέον σαφές πως τα δεδομένα και στην Κύπρο αλλάζουν δραματικά, ως αποτέλεσμα πολλών παραγόντων και απόρροια διαχρονικών συμπεριφορών των λεγόμενων παραδοσιακών κομμάτων. Η αποτυχία τους, η αδυναμία τους, ενισχύει τα ακραία φαινόμενα, τα οποία προφανώς και δεν προσφέρουν λύσεις.

Είναι ξεκάθαρο, πως υπάρχει μια ρευστότητα στο πολιτικό σκηνικό, που δεν είναι ούτε συγκυριακή, ούτε και αναμένεται να αλλάξει. Στις τελευταίες εκλογές, τρία κόμματα, του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου, ΕΔΕΚ, ΔΗΠΑ, Οικολόγοι, έμειναν εκτός κοινοβουλίου, την στιγμή κατά την οποία το ΕΛΑΜ αναρριχήθηκε στα ψηλά και φλερτάρει και για άλλα!