Με μεγάλο ενδιαφέρον ενημερωθήκαμε για τη διοργάνωση στις 5 και 6 Δεκεμβρίου, του διεθνούς συνεδρίου «Ο πολιτισμός στο ιστορικό αρχείο των εφημερίδων ‘‘Το Βήμα’’ και ‘‘Τα Νέα’’: Γλώσσα και λογοτεχνία», που διοργανώθηκε στον Φάρο του Κέντρου Πολιτισμού – Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ). Το ψηφιοποιημένο ιστορικό αρχείο των δύο εφημερίδων, ένας κειμενικός πλούτος 100 ετών, διατέθηκε στη διεθνή επιστημονική κοινότητα των ελληνιστών για έρευνα, μελέτη και εξαγωγή συμπερασμάτων.
Σε μία εποχή, που μεγάλες εφημερίδες της Ελλάδας συνεργάζονται τόσο στενά όσο ποτέ άλλοτε με μεγάλες της Κύπρου, μπορούμε μέσω του Κυριακάτικου Φιλελευθέρου να ενημερωνόμαστε για πολύ σημαντικά θέματα σκέψης και προβληματισμού, όπως η γλώσσα του Τύπου. Ασφαλώς, είναι ένα ζήτημα που αφορά όχι μόνο τον δημοσιογραφικό κόσμο, αλλά και το αναγνωστικό κοινό, που είναι ο δέκτης και κριτής του έργου των πρώτων.
Η εποχή μας, μία περίοδος παρατεταμένων κρίσεων, προσφέρεται, όπως απέδειξε η ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού, για ενδοσκόπηση, αυτοκριτική και αποφάσεις για γόνιμες αλλαγές. Σε αυτήν τη φάση βρίσκονται τώρα και τα ΜΜΕ, όχι μόνο στην Κύπρο και την Ελλάδα, αλλά σε όλη την Υφήλιο. Συνεπώς, συνέδρια όπως το πιο πάνω συμμετέχουν σε αυτήν τη διαδικασία. Σε μια εποχή, που αξίες όπως η γλώσσα τίθενται υπό αμφισβήτηση και ο ηλεκτρονικός Τύπος -για διάφορους λόγους ακόμα επιρρεπής σε εκπτώσεις- έδεσε τέλεια με τις εφημερίδες και αποτελούν μαζί συγκοινωνούντα δοχεία, το ζητούμενο είναι το επίπεδο να είναι ψηλά. Άλλωστε, αυτό απαιτούν και οι αναγνώστες, όπως διαπιστώνουμε σε σχόλιά τους.
Μέσα σε αυτήν την προσπάθεια, μόνο πρωτοβουλία γόνιμη και αισιόδοξη για τη μετέπειτα πορεία της Δημοσιογραφίας είναι η ενδοσκόπηση και μελέτη της εξέλιξης των κειμένων της. Αξίζει να δίνουμε προσοχή στην επιστημονική κοινότητα, όπως στους καταξιωμένους γλωσσολόγους και νεοελληνιστές, αλλά και νεότερους ερευνητές από τις ΗΠΑ, την Αυστραλία, την Ευρώπη, την Ελλάδα και την Κύπρο, που παρουσίασαν τα πορίσματα των ερευνών τους για «Το Βήμα» και «Τα Νέα» με άξονα τη γλώσσα, αλλά και τη λογοτεχνία. Γενικά, τα άρθρα των εφημερίδων, έξοχα κείμενα υποδειγματικού νεοελληνικού λόγου και ύφους, μας βοηθούν να δούμε πώς διαμορφώθηκε η κοινή νεοελληνική γλώσσα μέσα από τον δημοσιογραφικό λόγο.
Όπως τόνισε ο γλωσσολόγος Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και ακαδημαϊκός, πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής του συνεδρίου, η γενναιόδωρη διάθεση του ιστορικού αρχείου των δύο εφημερίδων στο διεθνές επιστημονικό κοινό συνιστά χρυσή ευκαιρία για τη μελέτη του παραγνωρισμένου δημοσιογραφικού λόγου. Εξάλλου, στο συνέδριο παρουσιάστηκαν ανακοινώσεις που εξετάζουν τη σχέση της γλώσσας με την πολιτική και τη διαφήμιση και την εμφάνιση ξένων όρων στον δημοσιογραφικό λόγο. Επίσης, συζητήθηκε η λογοτεχνική κριτική και η παρουσία των λογοτεχνών στις σελίδες των εφημερίδων, αλλά και η σχέση του Τύπου με τη μυθοπλασία μέσα από το παράδειγμα του Θανάση Βαλτινού.
Επί τη ευκαιρία, και ο κειμενικός πλούτος κυπριακών εφημερίδων θα είχε μεγάλο ενδιαφέρον να αξιοποιηθεί για έρευνα, όπως έγινε με την περίπτωση των δύο εφημερίδων της Ελλάδας. Τότε θα δούμε από πού ξεκινήσαμε, πώς πορευτήκαμε και πού φτάσαμε. Τα ψεγάδια μας και τα προτερήματά μας. Τις προσδοκίες μας και τις ματαιοδοξίες μας. Ποιος ο αντίκτυπος στη δημοσιογραφική πένα από τις πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές εξελίξεις στο νησί. Μέσα από τα κείμενα των εφημερίδων θα μπορέσουμε να εκτιμήσουμε καλύτερα την αξία της δημοσιογραφίας στον τόπο μας, ως φορέα άσκησης πολιτικής παιδείας και πολιτισμού. Θα μπορέσουμε σε μια περίοδο κρίσεων να ανασηκωθούμε για ένα καλύτερο δημοσιογραφικό μέλλον.
