Πρόκλ ηση η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων σε όλους τους τομείς, η περιφρούρηση του ΓεΣΥ και η εντατικοποίηση της ψηφιοποίησης στο δημόσιο για μια αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση
Αδιαμφισβήτητα, η Κύπρος, παρά το μικρό μέγεθος της οικονομίας της και με τη δυνατότητα μεγαλύτερης ευελιξίας και προσαρμοστικότητας, ως Κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ως χώρα με ελεύθερη οικονομία δεν θα ήταν δυνατόν να μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη, τόσο από εξωγενείς όσο και από ενδογενείς παράγοντες σε σχέση με τα θέματα της οικονομίας της, αλλά και της εν γένει κοινωνικο-οικονομικής δραστηριοποίησης.
Οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία πρωτογενώς και δευτερευόντως της πανδημίας, έχουν επισωρεύσει αλυσιδωτά μεγάλες αυξήσεις σε βασικές πρώτες ύλες και αγαθά, στα καύσιμα και στον ηλεκτρισμό που οδήγησαν σε μια πρωτόγνωρη αύξηση του πληθωρισμού και συνακόλουθα σε άνοδο των δανειστικών επιτοκίων. Όλα αυτά επενέργησαν αρνητικά και επέφεραν δραστική μείωση στα διαθέσιμα εισοδήματα του πληθυσμού και επηρέασαν ιδιαίτερα τα χαμηλόμισθα εισοδηματικά στρώματα, τους συνταξιούχους και γενικότερα τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Η κατάσταση αυτή έφερε επιτακτικά στο προσκήνιο την έναρξη εντατικών συζητήσεων ανάμεσα στις Συντεχνίες και την Κυβέρνηση και τους Εργοδοτικούς Συνδέσμους για το θεσμό της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ).
Πρόσθετα οι συνέπειες της πανδημίας και κυρίως του πολέμου επέβαλαν πολλές φορές την ανάγκη η Κυβέρνηση να ασκήσει πιο έντονη και στοχευμένη κοινωνική πολιτική που θα πρέπει να συνεχιστεί και το έτος 2023 παρά τις προβλέψεις για μείωση των πληθωριστικών τάσεων.
Παρά ταύτα και παρά τα προαναφερόμενα η κυπριακή οικονομία, επιβεβαιώνοντας τις εκτιμήσεις τόσο τοπικά όσο και διεθνώς ότι επιτυγχάνει διαχρονικά να διατηρεί μια εγγενή ανθεκτικότητα, μπόρεσε όχι μόνο να ανταπεξέλθει στις συνέπειες των επιπτώσεων, αλλά και να επιτύχει ευρωπαϊκό ρεκόρ, με το πραγματικό ΑΕΠ να ανέρχεται πέραν του 6% και με προβλέψεις ότι το 2023 θα κυμανθεί γύρω στο 3%. Παράλληλα ο δείκτης για την ανεργία φαίνεται να σταθεροποιείται γύρω στο 7% ενώ το δημόσιο χρέος παρουσιάζει προοπτικά μια ικανοποιητική πτωτική τάση με τη δημιουργία αποθέματος ασφαλείας στα ταμεία της Δημοκρατίας.
Τα πιο πάνω βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην πορεία του τουριστικού τομέα, που ξεπέρασε τις προσδοκίες και παρά τις απώλειες από πλευράς Ρώσων τουριστών, έχει καλύψει την πτώση που παρουσίασε κατά τη διάρκεια της πανδημίας και βάσει των στατιστικών φαίνεται ότι κυμαίνεται κοντά στα επίπεδα του 2019. Ο θετικός ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ οφείλεται κυρίως στον τουριστικό τομέα, αλλά και στην έντονη αύξηση της κατανάλωσης, που ενισχύθηκε κυρίως και από την αύξηση της απασχόλησης.
Αυξήθηκαν οι επενδύσεις με την εισροή ξένων εταιρειών ειδικότερα στον τομέα της τεχνολογίας της πληροφορικής, ενώ η ανάπτυξη στον τομέα των κατασκευών συνεχίστηκε αλλά με μειωμένους ρυθμούς.
Ικανοποίηση και αισιοδοξία δημιούργησε επίσης η εκταμίευση της πρώτης δόσης από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς εκπληρώθηκαν τα προαπαιτούμενα για τα ορόσημα που τέθηκαν. Ο συνδυασμός χρηματοδότησης, υπό μορφή χορηγίας και φθηνού δανεισμού, μαζί με τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις όπως η μεταρρύθμιση της Δημόσιας Υπηρεσίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Δικαιοσύνης και άλλες, αναμένεται να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά για την οικονομία και τον εκσυγχρονισμό του Κράτους. Στόχος θα πρέπει να είναι η μη απώλεια έστω και ενός σεντ από το ποσό του 1,2 δισ. ευρώ που προβλέπεται στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την Κύπρο. Συνεπώς η πρόκληση αυτή και η σωστή διαχείριση του όλου θέματος θα είναι ζήτημα και πρόβλημα ορθής διαχείρισης για το 2023.
Ειδικότερα όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης ένα θέμα που πρέπει επιτέλους να τύχει άμεσης διαχείρισης είναι η υπέρμετρη καθυστέρηση στην εκδίκαση των υποθέσεων ενώπιον των δικαστηρίων. Αποτελεί σοβαρό ανασταλτικό παράγοντα στον τομέα των επενδύσεων η αβεβαιότητα που προκαλεί η καθυστέρηση στην εκδίκαση διαφορών στις εμπορικές συναλλαγές και όχι μόνον.
Όσον αφορά στον τομέα της υγείας, βασικό ζήτημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με αποτελεσματικότητα, είναι η διαφύλαξη της λειτουργίας του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓεΣΥ). Κύρια μέριμνα και επιδίωξη θα πρέπει να αποτελεί η διατήρηση της όλης φιλοσοφίας και φυσιογνωμίας του, η βελτίωση και επέκταση των προσφερόμενων υπηρεσιών, παράλληλα προς την ανάγκη υιοθέτησης μηχανισμού αποτελεσματικότερου ελέγχου που θα περιορίσει τις όποιες καταχρήσεις και που θα συμβάλει στην εξοικονόμηση πόρων για τη βιωσιμότητα και την περαιτέρω ανάπτυξή του.
Πρόσθετα συναφές βασικό πρόβλημα για το 2023 θα είναι ο περαιτέρω εκσυγχρονισμός και η αναβάθμιση των κρατικών νοσηλευτηρίων με στόχο τη διατήρησή τους ως βασικού πυλώνα του ΓεΣΥ και η διασφάλιση της βιωσιμότητας και του πρωταγωνιστικού τους ρόλου στην προσφορά υπηρεσιών δημόσιας υγείας.
Το 2023 θα είναι επίσης έτος εντατικοποίησης για ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης στο δημόσιο για μια αποτελεσματικότερη δημόσια διοίκηση, με πάταξη της γραφειοκρατίας και απλούστευση των μεθόδων και διαδικασιών διεκπεραίωσης του υπηρεσιακού έργου για τη μέγιστη δυνατή εξυπηρέτηση των πολιτών, προϋποθέσεις που θα λειτουργούν επίσης και ως εξισορροπητικές τάσεις στις κρατικές δαπάνες. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να ολοκληρωθεί και η νομοθετική ρύθμιση της τηλεργασίας, ώστε το Κράτος να μπορεί να είναι αποτελεσματικό κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.
Η πράσινη ανάπτυξη σε συνδυασμό με φορολογικά κίνητρα, η δημιουργία και ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων ανάμεσα στο εργατικό δυναμικό, ώστε να είναι σε θέση ν’ ανταποκριθεί στις ολοένα αυξανόμενες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας και η αναθεώρηση των φορολογικών συντελεστών για τα φυσικά πρόσωπα, περιλαμβάνονται επίσης στα θέματα προς αντιμετώπιση για το 2023.
*Γενικός Γραμματέας ΠΑΣΥΔΥ
