Ο υπογράφων δεν είναι κριτικός θεάτρου. Οι σκέψεις που ακολουθούν αποτελούν ερεθίσματα προερχόμενα από την τρέχουσα παράσταση του ΘΟΚ «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα».
Η υπόθεση του σύγχρονου αυτού βρετανικού έργου είναι απλούστατη. Ένας έφηβος με εξαιρετική μαθηματική ευφυΐα, αλλά δυσκολίες στην κοινωνική προσαρμογή που του προκαλούν εσωστρέφεια, αποτολμά να ερευνήσει τη δολοφονία ενός γειτονικού σκύλου, κόντρα στις υποδείξεις να μην εμπλακεί. Στην πορεία ξετρυπώνει οικογενειακά μυστικά, πραγματοποιεί μόνος ένα ταξίδι στην πρωτεύουσα, ενθαρρύνεται από την εκπαιδεύτριά του και καταγράφει σε ημερολόγιο τις δράσεις του, συνδέεται με τους γονείς του, και ανακαλύπτει τον εαυτό του σε βαθμό που διατυπώνει την ερώτηση «μήπως μπορώ να κάνω τα πάντα;»
Πρόκειται για ένα ερώτημα που απασχολεί σταθερά όσους –εκπαιδευτές, παιδαγωγούς και γονείς – ασχολούμαστε με την ενθάρρυνση νέων ανθρώπων. Είτε πρόκειται για έφηβους, είτε για νέους επαγγελματίες, είναι συχνό το φαινόμενο της φοβισμένης προσέγγισης στη ζωή, τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις της. Οι λόγοι ποικίλλουν και μπορεί να σχετίζονται με ένα άμεσο περιβάλλον που έχει βάλει τόσο ψηλά τον πήχη των προσδοκιών ώστε να αποθαρρύνει. Ή με μια σειρά καλοπροαίρετων, πλην τραυματικών επιπλήξεων. Ή ακόμη με μια δυσκολία αντίστασης στους πολλούς πειρασμούς και ένα βόλεμα με εύκολες λύσεις. Παρατηρούμε ακόμη νέους οι οποίοι παρουσιάζουν δειλία μπροστά στα κοινωνικά προβλήματα, έχουν υποστεί επαγγελματικές ήττες μετά τη χρεοκοπία της οικονομίας το 2013, κρύβουν έναν τεράστιο θυμό και προβάλλουν μια προσέγγιση του τύπου «τι να κάνουμε».
Κι όμως, νέε μου, μπορείς να κάνεις τα πάντα! Αρκεί να αποτολμήσεις. Να διαχωρίσεις τις προσωπικές σου ευθύνες από αυτές των γονιών σου, της προηγούμενης γενιάς, των πολιτικών. Τόλμησε να διατυπώσεις τα ερωτήματά σου, να δημιουργήσεις ένα όραμα ζωής και στόχων, εξέτασε εναλλακτικές λύσεις στα διλήμματά σου, ξεκίνησε ένα ταξίδι προβληματισμού και έρευνας και έτσι ανακάλυψε τον καλύτερο εαυτό σου και τα δώρα που χαρίζει η ζωή.
Στο θεατρικό του ΘΟΚ τα δώρα είναι τόσα πολλά, που κάνουν το έργο να λάμπει με το happy end του. Ένας πατέρας που μαθαίνει και ζητά συγγνώμη, μια μητέρα που επιλέγει τον γιο, αφήνοντας τον εραστή της και ο πρωταγωνιστής έφηβος που περνά με άριστα τις εξετάσεις που πεισματικά επιδίωξε.
Φυσικά, δεν είναι καθόλου εύκολη η εμψύχωση φοβισμένων νέων ανθρώπων. Οι κατά μέτωπον συγκρούσεις, ακόμη και τις στιγμές που έχετε φτάσει σε απόγνωση, θα εντείνουν τις δειλίες και θα μεγαλώσουν την αυτοαπομόνωση. Οι διαταγές και προσταγές επίσης δεν πιάνουν τόπο, ενώ συχνά είναι ατελείς ή ασαφείς, «μου ζητάς να σωπάσω», διαμαρτύρεται στη μαμά του ο έφηβος, «αλλά με μπερδεύεις, επειδή δεν μου λες για πόσο διάστημα».
Χρειάζονται η βοήθεια ειδικών και αποδοχή της διαφορετικότητας και της «πικρής» αλήθειας ότι ενδεχόμενα το βλαστάρι σας δεν σας έμοιασε τόσο πολύ ή δεν εξελίσσεται στην πορεία που οραματιστήκατε για το παιδί. Να θυμάστε συνεχώς ότι προέχει η αγάπη, και να αναζητείτε τρόπους να τη δείχνετε. Μην ξεχνάτε να λέτε τον καλό λόγο, ο οποίος ποτέ δεν είναι αυτονόητος, γιατί δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην έχει ανάγκη από καλά λόγια, ιδιαίτερα από τα άτομα που έχουν σημασία στη ζωή του. Εστιάζετε στο μισογεμάτο ποτήρι. Απαιτούνται ακόμη υπομονετικοί χειρισμοί, πλάγιες υποδείξεις σε χαμηλούς τόνους, επιβράβευση κάθε καλής προσπάθειας, και δημιουργικότητα στην εύρεση δραστηριοτήτων που μπορείτε να κάνετε από κοινού.
Κι αν ίσως συλλογιέστε ποιο είναι ένα καλό σημείο για να ξεκινήσετε τη νέα σας πορεία, τι καλύτερο από το να παρακολουθήσετε μαζί την εξιχνίαση της δολοφονίας του σκύλου;
* Ph.D., Σύμβουλος και Εκπαιδευτής Στελεχών Επιχειρήσεων.
