Όλες οι προειδοποιήσεις, οι προβλέψεις, οι αγωνίες, μεταδίδουν διαρκώς από τα πλάνα της απαισιοδοξίας, πως γρήγορα θα ενσκήψει νέα πανδημία που δεν θα συνοδεύεται από φαρμακευτικά εφευρήματα αντιμετώπισης των συνεπειών της. Και ένα άλλο θανατικό φάντασμα θα πλανιέται ανάμεσά μας, χωρίς να μπορούμε να το απαλλαγούμε με καταπότια και με εμβολιασμούς. Και το μαχαίρι του θ’ αγγίζει τον λαιμό μας μέρα-νύχτα, χωρίς δυνατότητες σωτηρίας. Γιατί η Κυβέρνηση, αν και όφειλε να το γνωρίζει, δεν πήρε τα επιβαλλόμενα μέτρα να μηδενίσει τις επιρροές του. Ούτε φρόντισε να εφοδιάσει τον λαό με όπλα αντιμετώπισης της απειλής που έσερνε στην εμφάνιση και τη διέλευσή της από την κοινωνική ζωή.
Την εθνική υπόσταση που υπέσκαπτε. Και τη μνήμη διαπερνούσε η αγωνία του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές στο βραβευμένο έργο του «Τα χρόνια της χολέρας», σε θέματα που εκτείνονταν στη γεωπολιτική άμυνα, την ασφάλεια και την πολιτική αβεβαιότητα. Την ερωτική αγωνία και τον χαμένο ρομαντισμό που κουρελιάζει η αδυναμία αντιμετώπισής του. Με τη διαφορά ότι στη δική μας περίπτωση δεν μεταδίδονται η χολέρα, ο κορωνοϊός ή η ευλογιά, αλλά η πείνα. Ο λιμός που αφάνισε στα χρόνια του Περικλή την Αθήνα και τη συμμαχική ισχύ της. Ο Θουκυδίδης την περιγράφει ως τυφοειδή πυρετό στην «Ξυγγραφή». Η λοιμική κατάρα συνδυασμένη με την πείνα ήταν τα υποχθόνια κακά που αντέστρεψαν τις προοπτικές του ελληνικού πολιτισμού τον 5ο αιώνα π. Χ. Καταστάσεις που θυμίζουν στους Έλληνες τα δραματικά χρόνια του υπό τουρκική πολιορκία ανυπεράσπιστου Μεσολογγίου, τον Απρίλη του 1826.
Οι Μεσολογγίτες πολεμούσαν ηρωϊκά μέχρι που η πείνα τους αδυνάτισε και πια δεν μπορούσαν ούτε το τουφέκι τους να σηκώσουν, γιατί ήταν βαρύ στα χέρια. «Έρμο τουφέκι σκοτεινό τι σ’ έχω ‘γω στο χέρι; / όπου συ μου ‘γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός το ξέρει», εξομολογείται ο Σουλιώτης που η πείνα τον γονάτισε!
Η διαφορά μας με τον πολεμιστή του Διονυσίου Σολωμού είναι πως εμείς ούτε να φάμε θα έχουμε, ούτε τουφέκι θα μπορούμε να πάρουμε. Θα πεινάμε μόνο και θα αναμένουμε το μοιραίο, γνωρίζοντας πως το κράτος είχε την ευχέρεια να μεριμνήσει για τον εξοπλισμό της πατρίδας και την επιβίωση του πολίτη. Να εξασφαλίσει στον κόσμο τις δυνατότητες να ζήσει και να πολεμήσει για την ύπαρξή του, τη λευτεριά του, την προοπτική του, τα παιδιά του.
Δεκατέσσερα χρόνια φαινόταν η επερχόμενη απειλή της ληστρικής Τουρκίας. Δεν αντιδράσαμε. Και η Τουρκία ήρθε και μας ισοπέδωσε. Και μαζί της έσερνε και την πείνα. Την καταστροφή των δυνατοτήτων διατροφής που οι συνθήκες έφεραν δίδυμες με τον λιμό. Οι επιστήμονες μας προειδοποιούσαν, οι συνθήκες μας κτυπούσαν τις καμπάνες των κινδύνων αλλά οι κυβερνήσεις μας άνοιγαν δρόμους στα ξεροχώραφα, στα χέρσα όρη, για να οδηγούν τους νεόπλουτους στα λίγα χιόνια για επιδεικτικές χιονοβασίες. Και τώρα ο κόσμος βομβαρδίζεται με την απειλή της πείνας, ενώ τον σημαδεύει ο Τούρκος σκοπευτής από τα κατεχόμενα σπίτια του!
‘Επρεπε να δράσει έγκαιρα το κράτος. Να προετοιμαστεί εν αναμονή της πληγής, να προπαρασκευαστεί για τον πόλεμο που επερχόταν από τους ασυννέφιαστους ουρανούς, που μούγκριζε από τα σκλαβωμένα προγεφυρώματα του εχθρού, από τα τανκς που μας σημάδευαν, από τα πλοία με τα κανόνια του ολέθρου. Και παράλληλα να πείσει τον κόσμο να καλλιεργήσει την αυτάρκειά του. Να αξιοποιήσει τη γη του. Να εφαρμόσει τα αναγκαία αρδευτικά έργα, να δώσει νερό στον πολίτη να φυτέψει είδη διατροφής, απαραίτητα σε περίπτωση όπως την αναμενόμενη. Να οργανώσει την κτηνοτροφία. Να παραγάγει ό,τι οι πατέρες μας επί αιώνες. Όταν ο Κύπριος εξασφάλιζε όλα τα είδη διατροφής της οικογένειας. Τη βιοτική επάρκεια. Αλλά όπως δεν μερίμνησε για την πολεμική ασφάλεια του λαού, δεν φρόντισε για την επιβίωσή του στις ώρες του αναμενόμενου λιμού. Ούτε τώρα, που τα γεγονότα φωνάζουν, καταβάλλεται η αναγκαία προληπτική ενέργεια να μην καταντήσει ο άνθρωπος ανήμπορος Σουλιώτης του 1826, πολίτης κατεχόμενης πόλης του 1942, ξεριζωμένος του 1974 που αναζητούσε, περιπλανώμενος ζητιάνος διωγμένος από το σπίτι του, απόλεμος σκλάβος της τουρκικής θηριωδίας και της επιδρομής.
Ο λαός μας θα καταληφθεί νηστικός και απόλεμος. Επαίτης του ελέους των ξένων που θα πωλούν προστασία με μέλλουσα εγγύηση. Θα βοηθούν την ώρα της ανάγκης για να εισπράξουν αργότερα. Θα ζει όπως τους ήρωες των «Χρόνων της χολέρας» του Νομπελίστα συγγραφέα. Όπως τους Σουλιώτες του Μεσολογγίου. Μόνο που εκείνοι είχαν έναν Σολωμό να τους τραγουδήσει στην αιωνιότητα, έναν Μαρκές να τους εγκαταστήσει στη δόξα της λογοτεχνίας, ενώ εδώ ούτε νεκροθάφτη δεν θα βρίσκει να τον θάψει…
Ο λαός μας σε σχετικά όμοιες συνθήκες αντέδρασε με την παθητική αντίσταση στα χρόνια της ΕΟΚΑ.
Το 1957. Οργανώθηκε θαυμάσια και πέτυχε, μέχρι που ο Λονδρέζος βιομήχανος Κρόσμαν προκάλεσε την κυβέρνηση να δράσει για θετική αντιμετώπιση της Παθητικής Αντίστασης «διαφορετικά θα πέσουμε στις ράγες των σιδηροδρόμων». Οι Κύπριοι κατάφεραν να αντικαταστήσουν στην αγορά τα ξένα με δικά τους προϊόντα. Και η χρηματική διαφορά τεράστια. Η εξουσία οφείλει να προετοιμάσει την κοινωνία να παράγει όσα χρειάζεται για να μην πεινάσει. Να μεριμνήσει για τη συνείδηση της βιωματικής ανάγκης με τις δικές μας, γηγενείς δυνατότητες.
* Πρόεδρος των Συνδέσμων Αγωνιστών της ΕΟΚΑ.
