Ενόψει των εκλογών για την ανάδειξη Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, ανακύπτει, μέσα από τις σχετικές συζητήσεις που λαμβάνουν χώρα στα μέσα μαζικής ενημέρωσης αυτή την περίοδο, το ερώτημα αν θα διατυπωθεί τελικά πολιτικός λόγος ουσίας, δεδομένου ότι στον δημόσιο διάλογο πλεονάζουν η αοριστολογία, ο ξύλινος πολιτικός λόγος, η πολωτική παρελθοντολογία, η προβολή της εικόνας υποψηφίων στα πρότυπα της διαφημιστικής προώθησης καταναλωτικού προϊόντος, το αναμάσημα τετριμμένων πολιτικών θέσεων, οι προτροπές για επιλογή από τους ψηφοφόρους σωτήριων για τον τόπο πολιτικών ηγεσιών στη βάση μη πειστικής επιχειρηματολογίας, καθώς και η προσπάθεια οπαδοποίησης των κομματικών μελών.
Πολιτικός λόγος ουσίας είναι αυτός που αφορά και διεισδύει στο βάθος των αιτιών και των επιπτώσεων της κοινωνικής και πολιτικής παρακμής του πολιτικού μας υποκειμένου, με συγκεκριμένες αναφορές σε πρόσωπα, σε πολιτικά και κοινωνικά σύνολα, σε πολιτικές πρακτικές και συμπεριφορές δεκαετιών, καθώς και στον τρόπο που διαμορφώνονται οι σχέσεις εξουσίας και απλών πολιτών. Πολιτικός λόγος ουσίας είναι ακόμη αυτός που αφορά στον προσδιορισμό της ταυτότητας του πολιτικού μας υποκειμένου και των μελών του. Στη βάση αυτού του προσδιορισμού εξυπηρετείται και η ανάγκη για τον καθορισμό των μελλοντικών του στοχεύσεων και προτεραιοτήτων. Η υπό αυτές τις προϋποθέσεις συζήτηση θα συνδράμει, πέραν των άλλων, στον τρόπο επανασχεδιασμού της εθνικής στρατηγικής για επίλυση του κυπριακού προβλήματος με στόχο την απαλλαγή από την κατοχή και τη δημιουργία κράτους στη βάση των δημοκρατικών προταγμάτων, του διεθνούς δικαίου και των ευρωπαϊκών αρχών και αξιών.
Πολιτικός λόγος ουσίας είναι αυτός που αφορά στην παιδεία, σε όλα τα επίπεδα, τις εκφάνσεις και στάδιά της, καθώς και στον τρόπο διαμόρφωσης από την πολιτεία πολιτών πεπαιδευμένων και κατ’ επέκταση ενεργά συμμετεχόντων στα πολιτικά δρώμενα. Η παιδεία, ως συνάρτηση της κατά κεφαλήν πνευματικής μας καλλιέργειας, που ουδεμία σχέση έχει με τη διευθέτηση μαθητικών, φοιτητικών, συνδικαλιστικών, πολιτικών και ωφελιμιστικών σκοπιμοτήτων, συνιστά το βασικό εργαλείο για την κοινωνική και πολιτική εξέλιξη του σώματος της πολιτείας μας. Πολιτικός λόγος ουσίας είναι αυτός που αφορά στην οργάνωση και λειτουργία της οικονομικής και εμπορικής δραστηριότητας του πολιτικού υποκειμένου. Η συζήτηση για την οικονομία επιβάλλεται να διεξάγεται στη βάση οικονομικών, εμπορικών, χρηματοπιστωτικών και τεχνολογικών πραγματικοτήτων και δυνατοτήτων της κοινωνίας μας και όχι σε μια γενικευμένη και αόριστη ανάγκη για ανάπτυξη, για ύπαρξη εργασιακών ευκαιριών στους νέους, για πάταξη της διαφθοράς, για περιορισμό της γραφειοκρατίας και άλλων εύσχημων για πολιτική κατανάλωση σλόγκαν.
Ιδιαίτερα εξαιρετικής σημασίας για τον δημόσιο διάλογο και τη λειτουργία που αυτός ενδείκνυται να επιτελεί, προς εξυπηρέτηση της κοινωνίας των πολιτών, είναι η πρόθεση των συμμετεχόντων σε αυτόν να αποδεχθούν λάθη, αστοχίες και παραλείψεις τους στο παρελθόν ή ειλικρινώς να αποδεχθούν την εκούσια ή ακούσια συμβολή τους στην πρόκληση των παθογενειών του πολιτικού συστήματος. Μόνο μέσα από την κατάθεση της αλήθειας, που προϋποθέτει την ειλικρινή μεταμέλεια, δύναται ο πολιτικός λόγος να γίνει πειστικός και να συμβάλει στην εξυγίανση των θεσμών, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία των πολιτικών, που μειώνουν το δημοκρατικό έλλειμμα και εγγυώνται ένα καλύτερο μέλλον για τον τόπο και τους πολίτες.
Δεδομένης της στόχευσης της δημοκρατίας, που δεν είναι άλλη από την ανάδειξη των επειγόντων και κρίσιμων ζητημάτων του συλλογικού υποκειμένου που την υπηρετεί, είναι αναγκαίο οι ενδιαφερόμενοι ή οι εμπλεκόμενοι να επαναπροσδιορίσουν τα πλαίσια εντός των οποίων διεξάγονται οι προεκλογικές συζητήσεις. Τα επιτελεία των υποψήφιων διεκδικητών της Προεδρίας, αλλά και το σύνολο των ενεργών πολιτών ως ζωτικών κυττάρων της δημοκρατίας, θα πρέπει να αναλογιστούν με σοβαρότητα και υπευθυνότητα τον ρόλο τους, που επιτάσσει τη δημιουργία προϋποθέσεων για πρόκληση ενδιαφέροντος των πολιτών για συμμετοχή στις εκλογικές διαδικασίες και τις εν γένει «πολιτικές διεργασίες». Το βασικό διακύβευμα κατά την περίοδο μέχρι τις επερχόμενες προεδρικές εκλογές πρέπει να είναι η μείωση της διαχρονικά αναπτυγμένης πελατειακής σχέσης μεταξύ των κομμάτων που νέμονται την πολιτική εξουσία και των πολιτών. Πάντως, η μείωση ή και η εξάλειψη της αποχής αναμφίβολα βελτιώνει τη λειτουργία της δημοκρατίας και αναβαθμίζει το επίπεδο της πολιτικής ζωής.
*Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς
evaghorou@gmail.com
