Με την ίδρυση της Δημοκρατίας το 1960, το «Κυπριακόν» ήταν στην ουσίαν κατά το πλείστον η κυπριακή εξωτερική πολιτική. Ασχολούμαστε, δηλαδή, με την εξωτερική πολιτικήν έχοντας σαν βάση μας το κυπριακό ζήτημα. Γενικά, βέβαια. Αυτό συνέχισε επί προεδρίας του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου (1960-1977) και ακόμη επί Σπύρου Κυπριανού (1977-1988).
Επί Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, ήταν η εποχή που ο ΟΗΕ ήταν ο ακρογωνιαίος λίθος της εξωτερικής μας πολιτικής, ο υπουργός μας των Εξωτερικών, περισσότερο ο Σπύρος Κυπριανού, έμενε στην Νέα Υόρκη, στο ξενοδοχείον «Πλάζα» στη Πέμπτη Λεωφόρον, καθ’ όλην την διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ήτοι από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Δεκέμβριο εκάστου έτους. Επί προεδρίας Σπύρου Κυπριανού, η εξωτερική πολιτική παρέμεινε περίπου η ίδια – κυπριακό ζήτημα – ΟΗΕ.
Επί Βασιλείου τα πράγματα άλλαξαν αρκετά. Επί Κληρίδη έγινε κάποια μεταβολή με την πάροδο του χρόνου, επί Τάσου Παπαδόπουλου μπαίνομεν στην ΕΕ. Επί Χριστόφια είχαμεν ορισμένες στροφές προς τα αριστερά, και γενικά. Επί της σημερινής διακυβέρνησης Αναστασιάδη προχωρήσαμε σε συμμαχίες με τη Γαλλία αλλά και περιφερειακές συμμαχίες λόγω κυρίως του φυσικού αερίου, με την Ελλάδα, την Αίγυπτο, το Λίβανο, την Ιορδανία και εγκαταστήσαμε και γραμματεία στη Λευκωσία. Κάναμε κάτι περισσότερο από πριν.
Παραμένει, εν τούτοις, πάντοτε σαν κεντρικό σημείο και αφετηρία της εξωτερικής μας πολιτικής το «κυπριακό ζήτημα», όπως εμείς το καταλαμβαίνομε, με τις αναγκαίες προεκτάσεις προς την Τουρκίαν και τον ρόλο της Τουρκίας. Βεβαίως αυτό είναι φυσικό και δεν μπορούσε να είναι αλλιώς. Από την άλλη μεριά, μέσα στις περιστάσεις, πρέπει να προσπαθήσομεν να απαγκιστρωθούμε από το Κυπριακό και την Τουρκία και να ασκήσομε μια πολυμερή εξωτερική πολιτική, που να μη στηρίζεται μόνο στο παράγοντα Τουρκία και στη γειτονιά μας.
Αφορμή μου έδωσε γι’ αυτές τις σκέψεις οι τελευταίες εκλογές για τα 10 μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, όπου για την Ευρώπη εξελέγησαν η Ελβετία και η Μάλτα. Η Ελβετία, με μια παράδοση ουδετερότητας και διαμαρτυρίες γι’ αυτό στην ίδια τη χώρα και η Μάλτα, που σε πολλά προσομοιάζει με μας. Παρομοίου μέγεθος νήσος, πρώην αγγλική αποικία κ.λπ.
Δεν είμαι αφελής και γνωρίζω τις δυσκολίες για την Κύπρο, που δεν αντιμετωπίζει η Μάλτα. Χώρα στη Δυτική Ευρώπη, καμιά σχέση με την Ανατολή και έναν γείτονα σαν την Τουρκία κ.λπ.
Παρ’ όλες όμως τις δυσκολίες και τα γεγονότα, πρέπει να κάνομε επίσης μιαν περισσότερο «διεθνιστικήν» εξωτερικήν πολιτική, μακράν από τη γειτονιά μας και την Τουρκία και τους γνωστούς «φίλους μας», ούτως ώστε ίσως μπορέσομε να λύσομε το πρόβλημα μας δίκαια και βιώσιμα.
* Barrister-at-law (Lincoln’s Inn, London), διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών & Διεθνών Σχέσεων (Η.Ε.Ι., Γενεύης, Ελβετίας), πρώην μέλος της Γενικής Γραμματείας του ΟΗΕ στο Τμήμα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και πρώην επιμελητής του Παντείου Πανεπιστημίου.
