Το 1969, μια 25χρονη ανύπαντρη γυναίκα, η Norma McCorvey, χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο “Jane Roe”, αμφισβήτησε τους νόμους περί αμβλώσεων στην Πολιτεία του Τέξας των ΗΠΑ, που καθιστούσαν την άμβλωση έγκλημα. 

Η Πολιτεία του Τέξας απαγόρευε τις αμβλώσεις ως αντισυνταγματικές, εκτός από τις περιπτώσεις που κινδύνευε η ζωή της μητέρας.

Προς υπεράσπιση του νόμου κατά των αμβλώσεων ήταν ο Henry Wade – ο εισαγγελέας της κομητείας του Ντάλας – εξ ου και ο Roe v Wade. Η κυρία McCorvey ήταν έγκυος στο τρίτο της παιδί όταν κατέθεσε την υπόθεση και ισχυρίστηκε ότι είχε βιαστεί. Όμως η υπόθεση της απορρίφθηκε και αναγκάστηκε να γεννήσει.

Το 1973 η έφεσή της έφτασε στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, όπου η υπόθεσή της εκδικάστηκε μαζί με αυτή μιας 20χρονης γυναίκας από την Τζόρτζια, της Σάντρα Μπένσινγκ. 

Υποστήριξαν ότι οι νόμοι για τις αμβλώσεις στο Τέξας και την Τζόρτζια ήταν αντίθετοι με το Σύνταγμα των ΗΠΑ, επειδή παραβίαζαν το δικαίωμα της γυναίκας στην ιδιωτική ζωή. Με ψήφους επτά κατά δύο, οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι οι κυβερνήσεις των Πολιτειών  δεν είχαν την εξουσία να απαγορεύσουν τις αμβλώσεις. Έκριναν ότι το δικαίωμα μιας γυναίκας να διακόψει την εγκυμοσύνη της προστατεύεται από το σύνταγμα των ΗΠΑ.

 

Οι πρόσφατες εξελίξεις

Την Παρασκευή 24/6/2022, η πλειοψηφία 6 εκ των 9 Δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ αποφάσισε μετά από 50 χρόνια να ανατρέψει αυτή την ιστορική απόφαση που προστάτευε το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση σε ομοσπονδιακό επίπεδο, δηλαδή σε όλες τις Πολιτείες των ΗΠΑ και πλέον καθόρισε και απένειμε το «δικαίωμα» στην κάθε Πολιτεία να αποφασίσει αν θα απαγορεύσει ή όχι το δικαίωμα στην άμβλωση σε τοπικό επίπεδο της Πολιτείας!

Σε παγκόσμιο επίπεδο αυτή η απόφαση προκάλεσε τριγμούς και ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ την αποκάλεσε επισήμως σε γραπτή δήλωση του ως μια θλιβερή μέρα για τον αμερικανικό λαό, κάνοντας ευθεία απόφαση κατά των 6 ανθρώπων που ως Δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου πλέον ανατρέπουν κεκτημένα συνταγματικά δικαιώματα.

 

Η υπόθεση με τους Τσερόκι

Σε μια υπόθεσή του το πολύ μακρινό 1832 υπό τον τίτλο Worcester v. Georgia, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε ότι το Cherokee Nation, το Έθνος των γηγενών Αμερικανών Τσιρόκι, αποτελούσε μια κυρίαρχη οντότητα με δικαιώματα στην επικράτειά του, που δεν μπορούν να παραβιαστούν από τις κυβερνήσεις των Πολιτειών.

Μετά την απόφαση αυτή, ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ Άντριου Τζάκσον, ο οποίος υποστήριζε  την κατάληψη των συγκεκριμένων εδαφών, εξοργίστηκε από την απόφαση του ανώτατου δικαστή Τζον Μάρσαλ, λέγοντας ότι «ο Μάρσαλ πήρε την απόφασή του, τώρα αφήστε τον να την επιβάλει αν μπορεί». 

Οι κρατικές δυνάμεις συνέχισαν και κλιμάκωσαν τις πολιτικές εθνοκάθαρσης που είχαν τις ευλογίες του Τζάκσον και της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, αναγκάζοντας τους Τσερόκι και άλλες φυλές να εγκαταλείψουν τα εδάφη τους, αψηφώντας την απόφαση του Worcester. 

Η υπόθεση Worcester δείχνει κάτι ζωτικής σημασίας για το Ανώτατο Δικαστήριο: Από συνταγματική άποψη, το Δικαστήριο δεν έχει τη σκληρή εξουσία της προεδρίας ή του Κογκρέσου. Δεν μπορεί να αναπτύξει τον στρατό ή να κόψει τη χρηματοδότηση ενός προγράμματος. Μπορεί να διατάξει άλλους να αναλάβουν δράση, αλλά αυτές οι εντολές έχουν ισχύ μόνο εάν οι άλλοι κλάδοι και οι κυβερνήσεις των πολιτειών πιστεύουν ότι πρέπει να τις ακολουθήσουν. Σε κάποιες περιπτώσεις, η εφαρμογή επί της ουσίας αποφάσεων του  Δικαστηρίου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες και δεν αποτελεί αυτόματα θέσφατο και ιερό κείμενο που θα ακολουθηθεί τυφλά.  

Κάτι ανάλογο έγινε και στην Κύπρο το τραγικό και μαύρο 1974 άλλωστε, και αυτό καλό είναι να το θυμόμαστε πάντα εμείς εδώ στην Κύπρο, όταν με κάποια ανάλογη αφορμή ανοίγει ο διάλογος και συζητείται το πολύ ευαίσθητο και λεπτό ζήτημα του δικαιώματος των γυναικών στην άμβλωση.

Μέχρι και το πολύ πρόσφατο 2018, οπόταν και τροποποιήθηκε η νομοθεσία,  ακόμη και η απόπειρα άμβλωσης τιμωρείτο από τον Ποινικό Κώδικα στο επαίσχυντο άρθρο 168 (το οποίο παραμένει σε ισχύ) ως κακούργημα μέχρι και 7 χρόνια φυλάκισης:

 

Απόπειρα άμβλωσης από κυοφορούσα

168. Γυναίκα που κυοφορεί ή όχι, η οποία με σκοπό να επιφέρει αποβολή στον εαυτό της, παίρνει παράνομα δηλητήριο ή άλλο επιβλαβές πράγμα, ή χρησιμοποιεί βία οποιουδήποτε είδους ή οποιουδήποτε άλλου μέσου ή επιτρέπει να χορηγηθεί σε αυτή ή να χρησιμοποιηθεί πάνω της ο,τιδήποτε από τα αναφερόμενα πιο πάνω, είναι ένοχη κακουργήματος και υπόκειται σε φυλάκιση επτά χρόνων.

Σε άρθρο του ερευνητή δημοσιογράφου Μάριου Δημητρίου στον Φιλελεύθερο 13/6/2021, υπό τον τίτλο 1974: 800 Ε/κ θύματα βιασμού, το θέμα παραμένει ανοικτό

«Σημειώνουμε στο σημείο αυτό ότι είναι ιστορικά καταγραμμένο –όπως τεκμαίρεται από σχετική μας έρευνα- ότι μετά από αίτημα του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και της κυπριακής Κυβέρνησης, η Διοίκηση των Βρετανικών Βάσεων ενέκρινε στις 21 Οκτωβρίου 1974 το Διάταγμα 9/1974 Cyprus -The Abortion Ordinance 1974 που επέτρεψε τη διεξαγωγή δεκάδων εκτρώσεων στο νοσοκομείο Princess Mary στο Ακρωτήρι σε Ελληνοκύπριες θύματα βιασμού.»

Η Κύπρος με την τη σύμφωνη γνώμη του Κράτους και της Εκκλησίας ταυτόχρονα, αφού ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος εκπροσωπούσε και τις δύο αυτές αρχές, επέτρεψε παρά τη ρητή ποινική απαγόρευση αλλά και την όποια θεολογική και μεταφυσική εν γένει ένσταση που υπήρχε, όχι απλά μια μεμονωμένη άμβλωση αλλά μαζικές και ομαδικές αμβλώσεις γιατί προφανώς ως έλλογα όντα μπορούσαν να αντιληφθούν την ανάγκη για αυτό.

* Advocates-Legal Consultants