Η προσφάτως εξαγγελθείσα πρόθεση του Κράτους και του Δήμου Λεμεσού για δημιουργία νέου σύγχρονου Αρχαιολογικού Μουσείου στη Λεμεσό, έγινε η αφετηρία για παράλληλη συζήτηση και τοποθετήσεις από διάφορους φορείς, ανάμεσά τους και το ΕΤΕΚ, τις θέσεις του οποίου και επικροτούμε. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο και με την περιορισμένη πληροφόρηση που έχουμε στη διάθεσή μας, ως Κίνηση Αρχιτεκτόνων Λεμεσού (ΚΑΛ), θέλουμε να εκθέσουμε τους δικούς μας αρχικούς προβληματισμούς σε σχέση με το θέμα.

 

Η Δυναμική των Σύγχρονων Μουσείων

Τα σύγχρονα μουσεία είναι ζωντανοί τόποι πολιτισμού και ψυχαγωγίας, που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στο καθημερινό γίγνεσθαι μιας πόλης, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διαμόρφωση της ταυτότητάς της. Κάτι που δυστυχώς απουσιάζει από την πόλη μας, όπου τα υπάρχοντα λιγοστά μουσεία λειτουργούν περισσότερο σαν αποθήκες φύλαξης της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, παρά σαν ζωντανά κύτταρα πολιτισμού. Η Πολιτεία, ως ο κατ’ εξοχήν θεματοφύλακας του πολιτισμού, οφείλει να στηρίξει την προσπάθεια δημιουργίας σύγχρονων μουσείων στις πόλεις μας και είναι με χαρά που βλέπουμε να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, έστω και καθυστερημένα.

Ζητούμε όμως -και θεωρούμε εύλογο- η σχετική επένδυση για τη Λεμεσό να είναι ανάλογη αυτής της Λευκωσίας. Η Λεμεσός, κτισμένη ανάμεσα σε δύο σημαντικές πόλεις-βασίλεια της αρχαιότητας, όντας μια σύγχρονη και ραγδαία εξελισσόμενη πόλη με χιλιάδες επισκέπτες, επιβάλλεται να λάβει αυτό που δικαιωματικά της αναλογεί. Εκτός από μεγάλα καζίνα, μαρίνες και ξενοδοχειακές μονάδες, η πόλη έχει ανάγκη τον μεγάλο τόπο πολιτισμού, που θα φέρει ισορροπία στην ανάπτυξή της, κάνοντάς την προορισμό και για άλλα σημαντικά, όπως η σύγχρονη πολιτιστική της ταυτότητα και η ιστορική της κληρονομιά.

 

Δημόσια Διαβούλευση

Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο ας γίνει η αφετηρία για τη ριζική αναβάθμιση των πολιτιστικών δομών της πόλης, οι οποίες σήμερα παρουσιάζονται αδύνατες, αποσπασματικές και ξεκομμένες από τον πολίτη στον οποίον απευθύνονται. Αφορά επομένως το σύνολο των δημοτών, γι’ αυτό κρίνουμε αναγκαίο να προηγηθούν δημόσιες διαβουλεύσεις και ανταλλαγή ιδεών, ώστε να διασφαλιστεί η λήψη των σωστών αποφάσεων μέσα από ένα δημοκρατικό διάλογο μεταξύ Δημοτικών Αρχών, οργανωμένων φορέων και του συνόλου των πολιτών.

 

Χωροθέτηση

To υπάρχον Αρχαιολογικό Μουσείο της Λεμεσού, αν και αποκομμένο από τον περιβάλλοντα χώρο, βαριά περιφραγμένο και προβληματικό στη λειτουργία του, αποτελεί ένα δυνατό τοπόσημο σε μια περιοχή ιδιαίτερης σημασίας. Το μοναδικό σχεδιασμένο μουσειακό συγκρότημα της πόλης με τον ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό του χαρακτήρα, αποτελεί ένα πολύ αξιόλογο δείγμα του ύστερου κυπριακού μοντερνισμού. Κτισμένο από το 1975, είναι χαραγμένο βαθιά στη συλλογική μνήμη των κατοίκων της πόλης.

Πιστεύουμε πως πρέπει πρώτα να εξαντληθούν όλες οι δυνατότητες διατήρησης, αναβάθμισης και επέκτασης του υφιστάμενου κτηρίου, αξιοποιώντας τον περιβάλλοντα ελεύθερο χώρο και -όπου αυτό είναι δυνατόν- χώρους από γειτνιάζουσες χρήσεις (ΠΑΣΥΔΥ, Δικαστήρια). Θεωρούμε αυτονόητη τη χωροθέτηση του νέου μουσείου στην Περιοχή του Κέντρου και απορρίπτουμε την ιδέα για ανέγερση του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Λεμεσού στην Αμαθούντα. Εκεί θα μπορούσε να λειτουργήσει μόνο σαν μουσείο περιοχής ενός συγκεκριμένου αρχαιολογικού χώρου και όχι σαν μουσείο πόλης. Βρίσκουμε ακόμα την ιδέα χωροθέτησης στη θάλασσα ασύμβατη με τον χαρακτήρα ενός αρχαιολογικού μουσείου. Σε κάθε περίπτωση, το υπάρχον κτήριο πρέπει να διατηρηθεί, να αναβαθμιστεί και να ενταχτεί με μεγάλες αναπλάσεις στην ευρύτερη περιοχή, σαν ένα τοπόσημο πολιτισμού ανοικτό και προσβάσιμο στο ευρύ κοινό.

 

Πολεοδομικός Σχεδιασμός Ευρύτερης Περιοχής

Η πόλη μας βρίσκεται μπροστά σε μια μοναδική ευκαιρία και πρόκληση μαζί, να απαλλαγεί από τις στερεότυπες πρακτικές των μεμονωμένων κτηρίων δημόσιας σημασίας, που επ’ ουδενί συνάδουν με την έννοια του πολιτισμού. Με ευφάνταστες πολεοδομικές αναπλάσεις να δημιουργήσουμε τον μεγάλο τόπο πολιτισμού που χρόνια αναζητούμε. Θέλουμε το Νέο Μουσείο να αποτελέσει πρότυπο μελλοντικών ομοειδών και μη έργων, που θα συναδεικνύουν τον περιβάλλοντα χώρο, θα ανοίγουν ενδιαφέρουσες πορείες και συνδέσεις και θα αναβαθμίζουν κατακόρυφα τον αστικό ιστό, ο οποίος σήμερα παρουσιάζεται ασύνδετος και υποτονικός. Αν προκριθεί η αναβάθμιση του υπάρχοντος μουσείου, η γειτνίασή του με τον Δημόσιο Κήπο, το παράλιο μέτωπο και τον σημαντικό άξονα της οδού Γλάδστωνος, μας προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία αναβάθμισης της ευρύτερης περιοχής. Η ανάπλαση της Γλάδστωνος θα δημιουργούσε μια πολύ ενδιαφέρουσα πορεία από το Νέο Μουσείο και τον Δημόσιο Κήπο προς τον ιστορικό πυρήνα της πόλης.

 

Κτηριολογικό Πρόγραμμα & Λειτουργίες

Στην κατάρτιση του κτηριολογικού προγράμματος να έχουμε υπόψιν πως τα σύγχρονα αρχαιολογικά μουσεία δεν είναι απλώς χώροι έκθεσης αρχαιοτήτων, αλλά ζωντανοί τόποι μελέτης της ιστορίας, έρευνας, κοινωνικής συνεύρεσης και ψυχαγωγίας με την πραγματική της έννοια. Μεγάλοι και άνετοι χώροι για μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις, βιβλιοθήκες, αίθουσες προβολής και διαλέξεων, καλοσχεδιασμένες καφετερίες υψηλής αισθητικής, πωλητήρια βιβλίων, γραφικής ύλης, αναμνηστικών και κοσμημάτων σχεδιασμένων από καλλιτέχνες, θα συνθέτουν ένα νέο τρόπο ζωής στην καθημερινότητα του μέσου πολίτη.

Εννοείται πως τα σημερινά ωράρια των μουσείων μας, ουδόλως ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις. Ωρίμασε ο καιρός να συμβαδίσουμε με τις σύγχρονες τάσεις και να ακολουθήσουμε τις ανάγκες της κοινωνίας για ζωντανούς χώρους πολιτισμού.

 

Διαγωνισμός Ιδεών

Αφού ληφθούν οι αποφάσεις για τα πιο πάνω μέσα από ανοικτές δημοκρατικές διαδικασίες, προτείνουμε την προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού ιδεών ως την πιο κατάλληλη διαδικασία, μέσα από την οποία οι ίδιοι οι δημότες θα προτείνουν, θα κρίνουν και θα γίνουν συμμέτοχοι στη λήψη των αποφάσεων για ένα κρίσιμο έργο, ικανό να αναβαθμίσει ριζικά την πόλη τους, μαζί και την ποιότητα ζωής τους.

Εμείς, ως Κίνηση Αρχιτεκτόνων Λεμεσού, με εφόδια την επαγγελματική μας ιδιότητα, την εμπειρία που αποκτήσαμε μέσα από την πολυετή ανάμειξή μας στα του δήμου, δηλώνουμε παρόντες στον δημόσιο διάλογο που έχει ήδη αρχίσει. Είμαστε στη διάθεση των δημοτικών αρχών, των οργανωμένων φορέων και των πολιτών, για να βοηθήσουμε στη λήψη των αποφάσεων εκείνων, που θα οδηγήσουν στην ουσιαστική αναβάθμιση και ένταξη στην καθημερινότητά μας των πολιτιστικών δομών της πόλης μας.

Με εκτίμηση

 

*Πρόεδρος Κίνησης Αρχιτεκτόνων Λεμεσού (ΚΑΛ)