“Who controls the past, controls the future. Who controls the present, controls the past”. O George Orwell, στο εμβληματικό του έργο με τίτλο «1984», αναφέρεται σε μια μελλοντική δυστοπία, όπου όλοι και όλα, συμπεριλαμβανομένης της σκέψης των ανθρώπων, παρακολουθούνται και ελεγχόμενη η σκέψη προκαθορίζεται από αυτό που ονομάζεται «Μεγάλος Αδελφός», έναν μηχανισμό που ελέγχεται από την άρχουσα τάξη, το «Κόμμα», που κατέχει όλο τον πλούτο και ελέγχει τις άλλες δύο τάξεις.
Ο ήρωας του βιβλίου, Ουίνστον Σμιθ, έχει ως δουλειά του να παραφράζει και να παραποιεί γεγονότα που είχαν λάβει χώρα στο παρελθόν, έτσι ώστε να βολεύουν τα συμφέροντα του «Κόμματος» στο παρόν.
Λέξεις όπως ελευθερία, δημοκρατία και ισότητα, αν παρεισφρήσουν στον ανθρώπινο νου (όπως συμβαίνει με τον Ουίνστον Σμιθ), συνιστούν «έγκλημα της σκέψης», που η Αστυνομία της Σκέψης τιμωρεί ακόμη και με θάνατο.
«Ο σκοπός της Νέας Ομιλίας είναι να στενέψει τα όρια της σκέψης. Στο τέλος θα κάνουμε κυριολεκτικά αδύνατο το έγκλημα της σκέψης, γιατί δεν θα υπάρχουν λέξεις για να το εκφράσει κανείς»
Σύνθημα του Κόμματος: «Ο πόλεμος είναι ειρήνη, η ελευθερία είναι σκλαβιά, η άγνοια είναι δύναμη».
Η ουσιαστική πληροφόρηση
Στη σύγχρονη εποχή, ο βασιλιάς της πληροφορίας και ως εκ τούτου και του καθορισμού της σκέψης ευρύτερα, παραμένουν τα κλασικά ΜΜΕ και κυρίως η τηλεόραση, λειτουργώντας ως ιδεολογικοί μηχανισμοί και αυτό που θα λέγαμε με μεγάλη έμφαση είναι ότι αυτό για το οποίο ΔΕΝ ενδιαφέρονται κάποιοι ιδιοκτήτες τους να δημιουργήσουν είναι συνειδητοποιημένους πολίτες, αλλά μάλλον υπηκόους/καταναλωτές, όπως στη δυστοπία του «1984».
Είναι ξεκάθαρη η διαπίστωση ότι τα ΜΜΕ αποτελούν σήμερα την ιδεολογική υπερδομή, που όχι μόνο αναπαράγει αλλά επεμβαίνει ενεργά και θα λέγαμε βίαια, στην τελική διαμόρφωση του «ιδεολογικού προϊόντος», που ουσιαστικά «επιβάλλει» στις μάζες που απευθύνεται πώς και τι να σκέφτονται.
Τα ΜΜΕ ως ιδεολογικοί μηχανισμοί καθορισμού, εν πολλοίς, συνειδήσεων, αποτελούν ως εκ τούτου κυριολεκτικά ένα όπλο στα χέρια αυτών που τα ελέγχουν, το οποίο και μπορούν να το στρέψουν όπου οι ίδιοι επιδιώκουν, κάτι που είναι πολύ επικίνδυνο και, αν δεν προσεχθεί, τότε θα έχουμε ήδη φτάσει στις παρυφές της τυραννίας, αφού η Δημοκρατία προϋποθέτει αυτόνομους ανθρώπους που λαμβάνουν αποφάσεις και συνδυάζεται με την προστασία του ελεύθερου δημοσίου διαλόγου και τη θεώρηση του λόγου ως μονοπάτι προς μια δημοκρατική κοινωνία.
Οι Πολίτες, για να νοούνται ως τέτοιοι, θα πρέπει να μετέχουν ουσιαστικά της πολιτικής και του δημοσίου διαλόγου και να έχουν ουσιαστική πληροφόρηση επί των γεγονότων και των απόψεων πάνω σε αυτά.
Ο πολιτικός λόγος (θα πρέπει να) στοχεύει στο να συμπεριλάβει όλους τους πολίτες στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, να πείσει άλλους (μέσω έγκυρων πληροφοριών και της λογικής) και να καταστήσει σαφές ποια μορφή δράσης είναι πιο αποτελεσματική στην επίλυση ενός κοινωνικού προβλήματος.
Είναι αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Κύπρο; Υπάρχει πράγματι δημόσια διαβούλευση από τον κυρίαρχο ιδεολογικό μηχανισμό των ΜΜΕ ή απλά αναπαράγεται μια και μόνο, επί της ουσίας, άποψη, απλά με διαφορετικό περιτύλιγμα;
«Μην σας πάρει ο δαίμονας…»
Στις 12/10/2020 το διεθνές ειδησεογραφικό τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera δημοσίευσε το πολύ γνωστό σε όλους μας, δυστυχώς, video, με τη δημοσιογραφική έρευνα που έκαναν δημοσιογράφοι του, που θα μπορούσε να έχει ως τίτλο του «This is Cyprus” και το οποίο μας δείχνει «live» τον τότε πρόεδρο της Βουλής, μαζί με βουλευτή του δεύτερου μεγαλύτερου κόμματος της Κύπρου, που ανήκουν υποτίθεται σε αντίθετα ιδεολογικά στρατόπεδα, να συναγελάζονται μαζί με έναν, κατά τα δικά του λεγόμενα, αντιπρόσωπο ενός καταδικασθέντα εγκληματία για δωροδοκία και ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και να τον διαβεβαιώνουν, κλείνοντας ο ένας το μάτι, ότι θα «κανονίσουν» να πάρει διαβατήριο, τόσο με διασυνδέσεις τους σε υπουργεία και Αρχές της Κύπρου όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το βίντεο δεν μας έδειξε στην πραγματικότητα κάτι που δεν ξέραμε.
Είδαμε επίσης έναν δικηγόρο να διαφημίζει «επιτυχίες» του να κάνει bypass το σύστημα και όλες τις ασφαλιστικές δικλείδες που τίθενται και να «κανονίζει», όπως έλεγε τουλάχιστο, μαζί με την ομάδα του να λαμβάνουν διαβατήρια άνθρωποι που δεν πληρούσαν τα κριτήρια.
Ο εν λόγω δικηγόρος, που παραδέχτηκε «live» την ενδεχόμενη διάπραξη σωρείας παραβιάσεων, εκτός από αυτήν που ξετυλίγεται στο βίντεο, όπως π.χ. επηρεασμό αρμόδιας Αρχής κατά την εκτέλεση καθήκοντος, νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες κλπ, αντί να κληθεί αμέσως από τις διωκτικές αρχές τουλάχιστον να δώσει κατάθεση για όλα αυτά που ακούσαμε με τα αυτιά μας και είδαμε με τα μάτια μας, τον είδαμε αντίθετα από το ίδιο γραφείο να δίνει συνέντευξη σε ΜΜΕ και να μας εξηγεί ότι δεν είδαμε, ούτε ακούσαμε αυτά που είπε.
Η πρώτη αντίδραση του πρώτου τη τάξει πολίτη της Κύπρου, Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη, σε όλα αυτά που εξευτελίζουν την Κύπρο στην οποία είναι Πρόεδρος από το 2013, ήταν ενδεικτική της νοοτροπίας αυτών που θεωρούν το κράτος και εν γένει την Κύπρο τσιφλίκι τους: «Μην με ρωτήσετε για το Αλ Ζαζίρα για να μην σας πάρει ο… δαίμονας».
Τα κατορθώματα στο ΡΙΚ
Στις αρχές Ιουνίου 2021, το ΡΙΚ αποφάσισε να διακόψει την εκπομπή του δημοσιογράφου Ανδρέα Γιόρτσιου και ήταν διάχυτη η αίσθηση ότι αυτή ήταν μια εξόχως πολιτικά υποκινούμενη απόφαση, που σκοπό είχε τη φίμωση του πολιτικά καυστικού λογου του.
Ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Τύπου, στις 3/5/2022, ο δημοσιογράφος του ΡΙΚ Ντίνος Φοινικαρίδης, σε μια πράξη αξιοπρέπειας, παραιτήθηκε μετά και την άμεση και ευθεία πολιτική παρέμβαση στην άσκηση του λειτουργήματός του.
Φαίνεται ότι την εντολή να μην εμφανιστεί στην εκπομπή «Από μέρα σε Μέρα» ο βουλευτής της ΕΔΕΚ, Κωστής Ευσταθίου έδωσε ο διευθυντής ειδήσεων του ΡΙΚ, μεσούσης της εκπομπής κι ενώ ο συντονιστής της ήταν στον αέρα και στην παραγωγή.
Ως εκ τούτου, δεν εξέπληξε κανέναν εχέφρωνα πολίτη το γεγονός ότι στην ετήσια δημοσίευση λίστας που κατατάσσει 180 χώρες του κόσμου σε σχέση με την ελευθερία του Τύπου για το 2022 και την οποία εκδίδουν οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (RSF), την Παγκόσμια Μέρα Τύπου στις 3 Μαϊου 2022, η Κύπρος κατρακύλησε έτι περαιτέρω στην κατάταξη για την Ελευθερία του Τύπου, αφού, σύμφωνα με τη λίστα, η Κύπρος έπεσε 39 θέσεις σε σχέση με την περσινή έκθεση και πήρε το σκορ των 65,97 πόντων, που την κατατάσσει στην 65η θέση. Στην περσινή κατάταξη βρισκόταν στην 26η θέση με 80,15 βαθμούς.
* Advocates-Legal Consultants
