Η λογική παραδίδει τη θέση της στην ηθική κατάπτωση με βαριά την επέλαση των συνεπειών στη ρημαγμένη μας ζωή. Και τα τεκμήρια ασήκωτα. Η έκκληση των ηθών πρωτοφανής. Έρχονται στην Κύπρο κοπέλες από τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, από την ασιατική δυστυχία, παραπλανημένες από τη μαφία των σωματεμπόρων ότι αντί του κριθαρένιου ψωμιού εδώ θα τρώνε παντεσπάνι και καταλήγουν με ξυλοδαρμό σε οίκους ανοχής, ή καταλήγουν στην κόκκινη λίμνη της διεθνούς φρίκης, έρμαια της παραφροσύνης εγκληματία. Ωχριά ο Λανδρύ, ο δολοφόνος των γυναικών του Παρισιού που στη μνήμη του ανατριχιάζει η ανθρωπότητα. Ο μισθός πείνας των 400 – 500 ευρώ, δεν φτάνει για εξόφληση του ηλεκτρισμού και η πείνα σκοτεινιάζει το μεσημεριανό τραπέζι. Παιδιά σέρνουν τα βήματά τους στα σχολικά προαύλια νηστικά, γιατί φεύγουν από το σπίτι χωρίς πρόγευμα. Ανήλικα χάνονται από τα καταφύγια της προσφυγιάς (11 αναζητούνται από τις Αρχές χωρίς ελπίδα ανεύρεσης). Η περιπέτεια του Όλιβερ Τουίστ του Καρόλου Ντίκενς καταντά μυθιστορηματική αφήγηση.
Ο πληθωρισμός του Μαΐου προλογίζει νέα τραγωδία λιμοκτονίας. Τον Ιανουάριο 5%, τον Μάρτιο 6,2%, τον Απρίλιο πήρε …αύξηση! Και οι προβλέψεις του αμέσου μέλλοντος δυσοίωνες, μαυρίζουν τις καρδιές του κόσμου μας που κατατρύχεται από θανατικούς φόβους και μαραίνεται αγωνιώντας. Η πανδημία σπέρνει το θανατικό δύο χρόνια και ακολουθείται από νέες συμφορές. Τα γεγονότα επαναφέρουν από τα βάθη του χρόνου τον «Οιδίποδα Τύραννο» στη Θήβα των μύθων, όπου σε μία λιτανεία θανάτου οι γέροντες φεύγουν ασυνόδευτοι, οι ελπίδες βυθίζουν τα παιδιά στα σύγκρυα της απόγνωσης και ο Σοφοκλής επισημαίνει τα αίτια στο μυστικό έγκλημα της αιμομιξίας και κατεβάζει την ίαση από τα νεφελοσκεπή Ολύμπια ύψη. Και η Πολιτεία υψώνει άναυδη τα χέρια, δηλώνοντας αδυναμία να προλάβει τα γεγονότα και τα επακόλουθα. Είμαστε «πνιμένου καραβιού σάπιο σανίδι» από τον «Αμαρτωλό» της Γαλάτειας Καζαντζάκη, ανήμποροι μονομάχοι μεσαιωνικής αρένας. Και εγείρεται το θέμα στη συνείδηση:
Μπροστά στο δράμα που μας συνθλίβει, άπραγοι βλέπουμε κι ακούμε τους πολιτευομένους να αντιμάχονται για την αρπαγή του θρόνου της εξουσίας που ορφανεύει, με τη φυσιολογική αποχώρηση του Νίκου Αναστασιάδη. «Πάνθ’ ο μέγας χρόνος μαραίνει» κατά τον λυγμικό στίχο του «Αίαντα». Όλα τα μαραίνει ο χρόνος. Και ο τραγικός δραματουργός αναζήτησε και κατέδειξε την αιτία του μαρασμού. Την ηθική ανομία της πατροκτονίας. Ο Οιδίπους σκότωσε τον πατέρα του Λάιο σ’ ένα σταυροδρόμι, χωρίς να τον γνωρίζει και ήλθε σε ανίερο γάμο με τη μάνα του, την Ιοκάστη, πάλι εν αγνοία του. Και από τα ηθικά εγκλήματα αναπήδησε η κατάρα που έδερνε τον θηβαϊκό κόσμο. Και ναι μεν ο αρχαίος μύστης είναι συμβολικός και αφήνει την πρόβλεψή του στον αυριανό εγκέφαλο να αντιληφθεί ότι το κακό θα τερματίσει η εκούσια ανάβαση στον λόφο του Κολωνού «στον Γολγοθά;». Αλλά δυόμισι χιλιετίες μετά εμείς δεν αναζητούμε ούτε, βέβαια, βρίσκουμε τη λύση της σύγχρονης τραγωδίας. Γιατί «περί άλλα τυρβάζουμε».
Δεν νοιαζόμαστε για τις αιτίες των δεινών μας. Παλεύουμε με τους Γόρδιους Δεσμούς που μόνοι μας δημιουργούμε στις πολιτικές περιπλανήσεις των εξουσιομανιών μας. Αναζητήσαμε τις γενεσιουργές αιτίες φρίκης της Κόκκινης Λίμνης; Της εξαφάνισης των 11 παιδιών από τα καταφύγια όπου τα εγκλείσαμε; Των πηγών της φτώχειας που ενέσκηψε; Των πνιχτών κλαμάτων των νηστικών παιδιών; Της αγωνίας που ταλανίζει τη ζωή μας και μαυρίζει τα οράματα του μέλλοντος; Τις αδυναμίες της ανημπόριας ενώπιον των σκληρών φόρων; Του κενού μεσημεριανού τραπεζιού; Της αδυναμίας ανάσχεσης της πανδημίας; Της ηθικής απογύμνωσης της νεολαίας με την ψυχή που αναριγεί στις φοβίες των αποπνικτικών αναθυμιάσεων στα μισοσκότεινα υπόγεια όπου σπρώχνουμε τη νιότη για… αναψυχή; Των καθημερινών παιδοκτονιών στα άνομα καταφύγια εκτρώσεων; Διερωτηθήκαμε πόσα παιδιά «εκτελούνται» με τη δική μας εγκληματική συγκατάνευση και τη δική μας οικονομική συντήρηση; Λέμε ότι ο εισβολέας σκότωσε έξι χιλιάδες. Υπολογίσαμε πόσους σκοτώσαμε εμείς με τις εκτρώσεις από το ’74 και μετά και αφού κατηγορούμε τους Τούρκους για έξι χιλιάδες φόνους (και σωστά τους κατηγορούμε), για πόσα εκατομμύρια παιδοκτονίες οφείλουμε να αυτοκατηγορηθούμε;
Πριν από αιώνες ο Αρχίδαμος ο Ζευξιδάμου (βασιλιάς το 469) καυχήθηκε ότι «οι υπερήφανοι Αθηναίοι δεν θα ταπεινωθούν στον κατακτητή…». Πόσοι από μας ταπεινώνονται κάθε μέρα στον κατακτητή, κτυπώντας τις πόρτες των σπιτιών τους να τους ανοίξουν να δουν και να μυρίσουν το γιασεμί στη σκλάβα αυλή;
Πόσα σχέδια πρότειναν για την ειρηνική, έστω, εκδίωξη του Τούρκου εισβολέα από τα κατεχόμενα επί 48 έτη από αιώνων ελληνικά εδάφη μας; Ακούμε τους πολιτικούς να μιλούν για πατριωτισμό μα δεν ζητούμε διευκρίνιση περί του εάν εδώ ισχύει η ερμηνεία του Σάμουελ Τζόνσον ότι «ο πατριωτισμός είναι το καταφύγιο των αχρείων»…
Πολλά τα ερωτήματα. Πολλά τα συνεπαγόμενα διλήμματα. Καταιγιστικές οι ευθύνες. Και υπέρπολλες οι υποχρεώσεις. Αλλά ελάχιστες οι αμφισβητήσεις της συνείδησης των υπεύθυνων ανθρώπων που γνωρίζουν ότι η αναζήτηση και η θεραπεία των αιτιών των κακών, εξάγονται από την κατάδειξη και την εισήγηση των παραγόντων που τα προκαλούν.
*Πρόεδρος των Συνδέσμων των Αγωνιστών της ΕΟΚΑ.
