Πρόκειται για βαθιά ριζωμένο σκάνδαλο στην απονομή της δικαιοσύνης με θύμα ολόκληρη την κυπριακή κοινωνία, για το οποίο όμως επικρατεί σιωπή. Η Ευρωπαϊκή Οδηγία 93/13/ΕΟΚ τέθηκε σε ισχύ στην Κύπρο το 1997 ενόψει της ένταξής μας το 2004 και περιλαμβάνει την προστασία των καταναλωτών έναντι καταχρηστικών όρων/πρακτικών και παράνομων υπερχρεώσεων από τις τράπεζες. Η Οδηγία επικρατεί οποιαδήποτε εγχώριας νομοθεσίας για την εκδίκαση μιας υπόθεσης από τα Δικαστήρια των κρατών-μελών, αποφάσεις του Δικαστηρίου της ΕΕ καθοδηγούν δεσμευτικά τα εγχώρια Δικαστήρια και σε υποθέσεις αμφιβολίας ή ανάγκη ερμηνείας, ενώ παράλληλα τα εγχώρια Δικαστήρια παραπέμπουν προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της ΕΕ για γνωμοδότηση.
Για χρόνια πρωτοστατώ στην ενημέρωση της Επιτροπής και του Ευρωκοινοβουλίου, που ανταποκρινόμενα καλούν κράτη-μέλη όπως η Κύπρος, να εκπληρώσουν την υποχρέωσή τους για έμπρακτη και αποτελεσματική εφαρμογή της σχετικής ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Για να ωθήσω το θέμα, έφτασα μέχρι και το Ανώτατο Δικαστήριο της Κύπρου, αλλά υπήρξε μεγάλη απογοήτευση.
Παραθέτω μερικά γεγονότα.
1. Η Κύπρος υπήρξε για δεκαετίες χείριστο παράδειγμα μαζικής χρήσης καταχρηστικών/παράνομων τραπεζικών όρων και πρακτικών με θύματα χιλιάδες καταναλωτές και εταιρείες. Από το 1997, που η Κύπρος υποχρεώθηκε να λειτουργήσει αρμόδια Αρχή για την παρακολούθηση εφαρμογής της νομοθεσίας, η πρώτη απόφαση εναντίον τράπεζας εκδόθηκε το 2016, χωρίς να έχει νομική δεσμευτικότητα!
2. Μεγάλη τράπεζα με διασυνδέσεις με την εξουσία, διαπιστώθηκε ότι παρανομούσε με υπερχρεώσεις 50 εκατομμυρίων ευρώ και… συμφωνήθηκε η επιστροφή των 30. Για παραβιάσεις μεταξύ 2012-2020, επιβλήθηκαν 12 ποινές οι οποίες με απόφαση του Υπουργείου, στις 8 μειώθηκε το ποσό και σε 2 ακυρώθηκε πλήρως.
Το Δικαστήριο της ΕΕ αποφάνθηκε ότι το ζήτημα είναι θέμα δημόσιας τάξης και επιβάλλει τη θεμελιώδη υποχρέωση ενός κράτους στην απονομή του κράτους δίκαιου.
Σε άλλα κράτη-μέλη αξιοποιούν την ευρωπαϊκή νομοθεσία (όπως επιβάλλεται) και τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της ΕΕ για απονομή της δικαιοσύνης και προστασία των αδύνατων καταναλωτών. Στην Κύπρο τα Δικαστήρια δεν έχουν υποβάλει ούτε ένα προδικαστικό ερώτημα προς το Δικαστήριο της ΕΕ και σε υποθέσεις που ο καταναλωτής – θύμα ζήτησε ο ίδιος να παραπεμφθεί προδικαστικό ερώτημα, το Κυπριακό Δικαστήριο το απέρριψε. Η δρ Ρ. Οικονομίδου-Αποστολίδου (πρώην ανώτατο στέλεχος του Δικαστηρίου της ΕΕ) υπήρξε πλήρως δηκτική: «Είναι αμφίβολο αν το δίκαιο της ΕΕ ενσωματώνεται όπως προβλέπεται και όπως επιβάλλεται στο κυπριακό δίκαιο.»
Εφόσον η Ευρωπαϊκή νομοθεσία υπερτερεί της εγχώριας νομοθεσίας, τι εμποδίζει το δίκαιο της ΕΕ να φτάσει στην Κύπρο για απονομή της δικαιοσύνης στον συγκεκριμένο τομέα;
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S & D), Πρόεδρος Πολιτικής Επιτροπής για τη Μεσόγειο
