Μετά τον πόλεμο στο Βιετνάμ (1975) και την επιστροφή των βετεράνων που παρουσίαζαν σοβαρά προβλήματα προσαρμογής, προέκυψε η ανάγκη για επιστημονική μελέτη του φαινομένου. Διαπιστώθηκε η επίδραση του ψυχικού τραύματος από τις πολεμικές κακουχίες και δημιουργήθηκε ένας νέος κλάδος για την κατανόηση των συμπτωμάτων της αγχώδους διαταραχής του μετατραυματικού στρες με επέκταση σε όλες τις κατηγορίες πέραν των πολεμικών εμπειριών όπως: σωματική κακοποίηση, απειλή κατά της ζωής, βιασμός, συστηματική λεκτική παρενόχληση, εμπλοκή σε αυτοκινητικό δυστύχημα, διάρρηξη κατοικίας, φυσική καταστροφή, σοβαρή ασθένεια, αποτυχία σε ακαδημαϊκή εξέταση, παρακολούθηση δυσάρεστων ειδήσεων για την πανδημία, επαφή με άτομο που βίωσε τραύμα, διαπροσωπική σύγκρουση στον εργασιακό χώρο και οτιδήποτε πληγώνει χωρίς να γίνεται θετική αφομοίωση του τραυματικού γεγονότος.
Η συμπτωματολογία περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενη αναβίωση του τραυματικού γεγονότος, εφιάλτες στον ύπνο, υπερεπαγρύπνηση και αποφευκτή συμπεριφορά στρεσογόνων καταστάσεων. Τα συνοδευτικά συναισθήματα είναι οργή, φόβος, αηδία, ντροπή, ενοχή, πεσμένη διάθεση, δυσφορία και μούδιασμα. Παρουσιάζεται ελάττωση μνήμης, επιθετική συμπεριφορά, υποεπάρκεια και αβοηθησία.
Όταν τα συμπτώματα εμμένουν περισσότερο από ένα μήνα, θα πρέπει να γίνει επίσκεψη σε ειδικό ψυχικής υγείας. Η φαρμακευτική θεραπεία γίνεται βασικά με αντικαταθλιπτικά SSRI για τη ρύθμιση της σεροτονίνης στον εγκέφαλο ενώ η έρευνα για νέα φάρμακα συνεχίζεται. Η ψυχοθεραπεία χρησιμοποιεί την πιο διαδεδομένη μέθοδο που είναι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία με υποκατηγορίες όπως: θεραπεία αποδοχής και δέσμευσης, θεραπεία έκθεσης και διαλεκτική συμπεριφορική θεραπεία.
Συνιστάται η νεότερη πρωτοποριακή μέθοδος EMDR (απευαισθητοποίηση και επανεπεξεργασία μέσω οφθαλμικών κινήσεων) όπου κατόπιν διαφόρων σταδίων συλλογής πληροφοριών για τον ασθενή αρχίζει η κίνηση των ματιών του ασθενούς που παρακολουθεί τα δάκτυλα του θεραπευτή να κινούνται δεξιά-αριστερά επιτυγχάνοντας την εμπόδιση των σπασμωδικών κινήσεων των ματιών που προκάλεσε το τραύμα και την επαναφορά της νευροπλαστικότητας του εγκεφάλου. Επιτυγχάνεται έτσι ανακούφιση και αποφόρτιση. Έχει μεγάλο ποσοστό επιτυχίας και διεξάγεται από θεραπευτή που έχει πάρει ειδική εκπαίδευση πάνω στο θέμα.
Η θεραπεία του μετατραυματικού στρες είναι δύσκολη αλλά κατορθωτή. Αναμένεται αύξηση των περιπτώσεων σοβαρής μορφής μετατραυματικού στρες λόγω της μακροχρόνιας έκθεσης στην αβεβαιότητα της πανδημίας. Βοηθητικά εργαλεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι: αποφυγή εκδίκησης, κοινωνική στήριξη, άσκηση, ισορροπημένη διατροφή χωρίς αλκοόλ, ποιότητα στον ύπνο, μουσική, φροντίδα για ξεκούραση, εστίαση στο παρόν και διαλογισμός. Με την τεχνική αυτο-επιείκειας ο ασθενής καταπραΰνει και συγχωρεί τον εαυτό του που τον άφησε να στενοχωρηθεί. Με την ολοκλήρωση των αλλαγών στην ζωή του ατόμου ξεκινά νέα εποχή ψυχικής ανάπτυξης με επαναδραστηριοποίηση και αισιοδοξία.
*Ερευνητής ψυχολογίας
