Τα τελευταία χρόνια ο τομέας του τουρισμού διαγράφει μια σταθερή πορεία χωρίς ιδιαίτερες αποκλείσεις, με εξαίρεση βέβαια τα δύο τελευταία χρόνια της πανδημίας. Το 2019 άρχισαν να φαίνονται τα πρώτα σημάδια κάμψης, με συγκεκριμένα δεδομένα, τα οποία αναπόφευκτα έφεραν αβεβαιότητα για τον τουρισμό. Οι φτηνότερες εναλλακτικές λύσεις στη Μεσόγειο, η εκκρεμότητα του Brexit στην αγγλική αγορά και το κλείσιμο αεροπορικών εταιρειών που έδιναν πρόσβαση σε περισσότερους προορισμούς, πλήγωσαν σοβαρά τον τουρισμό της Κύπρου. Τα δεδομένα αυτά, σε συνδυασμό με την προσκόλληση των επαγγελματιών του κλάδου να επενδύουν, σχεδόν αποκλειστικά, στη δημιουργία περισσότερων κλινών, υποδομών πολυτελείας καθώς και στον σχεδιασμό ελκυστικών και φτηνών πακέτων all inclusive για προσέλκυση μεγαλύτερου αριθμού τουριστών, λειτούργησε μάλλον αρνητικά για την ποιότητα του τουρισμού μας αλλά και τα αναμενόμενα έσοδα από αυτόν.
Συγκριτικά με γειτονικούς προορισμούς που προσφέρουν παρόμοιο τουριστικό προϊόν, οι ελλείψεις μας είναι τεράστιες και γι’ αυτό κερδίζουν χρόνο με τον χρόνο σαφές πλεονέκτημα στον αγώνα επικράτησης.
Διαχρονικά, γίνονται αναφορές και εισηγήσεις, από εμπλεκόμενους φορείς και όχι μόνο, για την ανάγκη σχεδιασμού, προώθησης και εφαρμογής μιας ουσιαστικής στρατηγικής για τον τουρισμό που στόχο θα έχει τη συμμετοχή όσων δραστηριοποιούνται σ’ αυτόν τον τομέα αλλά και την αλλαγή προσανατολισμού ως προς το προϊόν που διαθέτει το νησί. Η παρουσίαση της νέας τουριστικής ταυτότητας της Κύπρου, που έγινε πριν από λίγες μέρες, μπορεί να θεωρηθεί μια ελπιδοφόρα κίνηση, αν και το νέο λογότυπο που παρουσιάστηκε έτυχε αρνητικών σχολίων.
Το branding όμως δεν αφορά αποκλειστικά και μόνο την αλλαγή λογοτύπου. Αντ’ αυτού, μια ενδελεχής στρατηγική branding προϋποθέτει ότι το τουριστικό προϊόν επανασχεδιάζεται πλήρως μέσω προσεκτικής στρατηγικής διαχείρισης και μάρκετινγκ, ότι υπάρχει συντονισμός μεταξύ όλων των κοινωνικών εταίρων και ότι δίνεται έμφαση στη δημιουργία αξίας τόσο για τους επισκέπτες όσο και για τους ντόπιους κατοίκους.
Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν προσφέρουμε κάτι φρέσκο ούτε κάτι που δεν μπορεί ο οποιοσδήποτε να το βρει στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία ή και την Τουρκία. Αυτό όμως οφείλεται όχι στο γεγονός ότι υστερούμε σε ιστορία, πολιτισμό, γαστρονομία, φυσικό τοπίο, θάλασσες και γενικά δυνατότητες, υστερούμε όμως στο ότι δεν καταφέραμε να σχεδιάσουμε ένα τουριστικό brand name για την Κύπρο, μια εθνική στρατηγική για τον τουρισμό και να ασκηθούν πιέσεις στους φορείς που τον στηρίζουν.
Οι προκλήσεις χρόνο με τον χρόνο αυξάνονται, ο ανταγωνισμός πολλαπλασιάζεται και η κούρσα επικράτησης είναι συνεχής και ατέρμονη. Είμαστε υποχρεωμένοι να ακολουθήσουμε την πορεία των εξελίξεων και να είμαστε προετοιμασμένοι. Είμαστε μια χώρα γεμάτη δυνατότητες με φανταστικά φυσικά τοπία, εξαιρετική γαστρονομία και οινοποιία, τεράστια ιστορία και μνημεία παγκόσμιας αξίας και αναγνώρισης αλλά μάθαμε στα εύκολα. Το τουριστικό προϊόν που προσφέρουμε δεν έχει βάσεις διαχρονικότητας αλλά καλύπτει εφήμερα της ανάγκες μας. Αυτός είναι και ο μεγαλύτερος κίνδυνος γιατί κάποια στιγμή το χάσμα θα γιγαντωθεί τόσο που ότι και να κάνουμε δεν θα μπορεί να καλυφθεί.
Ο τουρισμός απαιτεί ομαδική προσέγγιση και όχι προσέγγιση με ατομικιστικές βλέψεις. Το branding δε θα λύσει τα προβλήματα μας αντί για μας. Το branding δεν μπορεί να βοηθήσει αν δεν υπάρχει μακροπρόθεσμος σχεδιασμός και στρατηγική και όταν από το προϊόν λείπει η συνέπεια και η εστίαση.
Συνεπώς, όταν αντί μια ολοκληρωμένη στρατηγική nation branding, η οποία να εδράζεται σε στέρεες βάσεις, επανασχεδιάσουμε μεμονωμένα λογότυπα και καμπάνιες χωρίς στρατηγικό υπόβαθρο, τα αποτελέσματα θα είναι τουλάχιστο κατώτερα των προσδοκιών μας, αλλά και της προοπτικής που αναλογεί στο τουριστικό μας προϊόν.
Σίγουρα μια ολοκληρωμένη στρατηγική nation branding αποτελεί ένα δύσκολο αλλά απαραίτητο εγχείρημα που θα ενδυναμώσει την τουριστική βιομηχανία του νησιού αλλά και θα δώσει ώθηση σε νέες μορφές τουρισμού. Αυτό το οποίο πρωτίστως χρειάζεται, είναι να καταφέρουμε με επαρκή και έγκαιρο συντονισμό να κρατήσουμε το προϊόν μας ψηλά με προοπτική και να μην κλείνουμε τις πόρτες σε ευκαιρίες εξαιτίας προσωπικών ή άλλων συμφερόντων.
* Πολιτικός επιστήμονας – Επικοινωνιολόγος
