Ένα τεράστιο πρόβλημα που ακόμη δεν βρέθηκε καμία λύση και απειλεί την κοινωνία μας
Το κυπριακό πρόβλημα είναι θέμα ύπαρξης. Η οικονομία θέμα επιβίωσης. Αν δεν μπορώ να επιβιώσω, πώς θα υπάρχω; Πώς απεγκλωβίζουμε την κοινωνία από τον ιστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων;
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ταλανίζουν την κυπριακή κοινωνία και σε αυτά αναζητά ο κόσμος λύσεις και πραγματικές προτάσεις μακριά από την προεκλογική συνθηματολογία. Η κρίση που μας ανακοίνωναν κάποτε πως δεν θα μας επηρέαζε, πέρασε σαν τσουνάμι από το νησί, και πήρε μαζί του μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, εταιρείες, θέσεις εργασίας αλλά ακόμα και ζωές. Οι λανθασμένοι χειρισμοί σε πολλά θέματα και τα απανωτά λάθη, μας έφεραν στη σημερινή μέρα που πλέον είναι ορατό ένα τεράστιο πρόβλημα που ακόμη δεν βρέθηκε καμία λύση και απειλεί την κοινωνία μας.
Τα υψηλά ποσοστά των μη εξυπηρετούμενων δανείων καθώς επίσης και οι εγγυητές των δανείων αυτών, έχουν αφεθεί στο έλεος των ορέξεων των μεγάλων τραπεζικών ιδρυμάτων, που δρουν μονόπλευρα και εκβιαστικά σε πολλές περιπτώσεις για λανθασμένες τακτοποιήσεις των ανοικτών ζητημάτων και κόκκινων δανείων. Για να είμαστε και δίκαιοι όμως, από την άλλη πολλοί δανειολήπτες έχουν εκμεταλλευτεί την κατάσταση και σκοπίμως δεν προχωρούν στην αποπληρωμή των χρεών τους και παρασύρουν μαζί τους εκείνο το ποσοστό που πραγματικά συνεργάζεται και επιθυμεί να βρει μια λύση στο πρόβλημα.
Δυστυχώς, και στις δύο περιπτώσεις οι Τράπεζες δρουν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, και προχωρούν εκβιαστικά σε αναδιαρθρώσεις όπου με μαθηματική ακρίβεια σε 365 μέρες θα κάθεται και πάλι στο τραπέζι να συζητά για νέες λύσεις στο νέο πρόβλημα, που στην ουσία είναι το ίδιο το παλιό. Μόλις πρόσφατα διαβάσαμε πως η Κεντρική Τράπεζα μαζί με το υπουργείο Οικονομικών, ετοιμάζουν Τιτλοποίηση των Δανείων ως μέτρο αντιμετώπισης των κόκκινων δανείων. Χωρίς να έχει περάσει από το Υπουργικό αλλά ούτε και από τη Βουλή, η αρχική του μορφή με τα λίγα που διαβάσαμε προκαλεί τρόμο πως τα χειρότερα έπονται. Και για να είμαστε πιο ακριβείς στα λεγόμενα ας δούμε το πιο κάτω παράδειγμα.
Ένας δανειολήπτης, το 2011, προχωρεί στην αγορά ενός ακινήτου, το οποίο, η τράπεζα μέσω των συνεργατών της, δίνει εκτίμηση €415.000. Εγκρίνεται δάνειο ύψους €290.000. Το 2012, κρίνεται μη εξυπηρετούμενο και αναδιαρθρώνεται με πολύ υψηλότερο επιτόκιο ως «τιμωρία» για τον δανειολήπτη που δεν μπόρεσε να εξυπηρετήσει τις δόσεις. Το 2013, και μετά το κούρεμα καταθέσεων και κατ’ επέκταση καταστροφή της οικονομίας, το δάνειο μετατρέπεται σε μη εξυπηρετούμενο ένεκα της κατακόρυφης πτώσης του κύκλου εργασιών αλλά και των ανείσπρακτων οφειλών στο παζάρι. Εν έτη 2015, ο δανειολήπτης κάνει πρόταση στην Τράπεζα για παραχώρηση του ακινήτου, με την Τράπεζα να αρνείται και να επιμένει σε αναδιάρθρωση. Εν έτη 2017, το δάνειο συνεχίζει να παραμένει μη εξυπηρετούμενο, με τον δανειολήπτη να συνεργάζεται πλήρως με την Τράπεζα προσκομίζοντας όλα τα αποδεικτικά στοιχεία για την αδυναμία αποπλήρωσης του δανείου με την τράπεζα να επιμένει στην αναδιάρθρωση του δανείου. Ο δανειολήπτης, επιμένει να αρνείται την αναδιάρθρωση αφού δεν θα λύσει το πρόβλημα, με την τράπεζα να επιμένει και μάλιστα με υψηλό επιτόκιο πέραν των 5% επειδή ήταν μη εξυπηρετούμενο. Ο δανειολήπτης ζητά βοήθεια από την τράπεζα για πώληση του ακινήτου, και η Τράπεζα απαντά πως για να βοηθήσει σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, πρέπει πρώτα να γίνει αναδιάρθρωση του δανείου. Ο δανειολήπτης, εν τέλη έχει κάνει τελεσίδικη γραπτή πρόταση για Debt to Asset στην τράπεζα, με την τράπεζα να απαντά πως η σημερινή αξία του ακινήτου βρίσκεται στις €200.000, και με την εκποίηση, ο δανειολήπτης θα χρωστά ακόμη €200.000, ένεκα των καθυστερήσεων και των τόκων.
Τα εύλογα ερωτήματα τα οποία εγείρονται από αυτό το παράδειγμα είναι τα εξής:
1. Γιατί η Τράπεζα έδωσε τόσο μεγάλο δάνειο με τόση υψηλή δόση, αφού μέσα σε 1 χρόνο είχε μετατραπεί σε μη εξυπηρετούμενο. Ποια είναι η ευθύνη της τράπεζας;
2. Γιατί η τράπεζα κρατά υψηλό επιτόκιο στα μη εξυπηρετούμενα; Όταν ένας δανειολήπτης δεν μπορεί να πληρώσει με κανονικό επιτόκιο, πώς θα μπορεί να ανταπεξέλθει με ένα υψηλότερο; Ποια είναι η βοήθεια στο πρόβλημα από την τράπεζα;
3. Γιατί η τράπεζα προχώρησε σε αναδιάρθρωση, 1 χρόνο μετά το αρχικό δάνειο, με υψηλότερο επιτόκιο, υψηλότερη δόση αφού γνώριζε πως δεν θα έλυνε το πρόβλημα, αλλά θα δυσχέραινε τη θέση του δανειολήπτη;
4. Γιατί η τράπεζα, μετά από λογιστικό έλεγχο, αρνείται να διαγράψει €50.000 από υπερχρεώσεις στον δανειολήπτη;
5. Γιατί η τράπεζα επιμένει τόσο πολύ σε μια νέα αναδιάρθρωση, αφού ο ίδιος ο δανειολήπτης δηλώνει αδύναμος να αποπληρώσει τις δόσεις;
6. Γιατί η τράπεζα εκβιαστικά ζητά αναδιάρθρωση από τον δανειολήπτη και μετά να τον βοηθήσει να βρει αγοραστή;
7. Ποια η ευθύνη της τράπεζας στην παραχώρηση του εν λόγω δανείου;
Όλα αυτά αλλά και άλλα πολλά παραδείγματα παραμένουν αναπάντητα, με όλες τις πολιτικές δυνάμεις συμπεριλαμβανομένου και της κυβέρνησης να μην μπορούν να δώσουν λύσεις. Λύσεις σε έτσι περιπτώσεις και όχι σε αδιάφορους δανειολήπτες. Η ευθύνη του δανειολήπτη είναι να χάσει το ακίνητο. Η ευθύνη της τράπεζας ποια είναι; Η ευθύνη του κράτους στην προκειμένη όπου οι αξίες των ακινήτων βυθίστηκαν μέχρι και 50% ποια είναι; Πώς απεγκλωβίζουμε την κοινωνία από αυτό το πρόβλημα; Τι θα συμβεί αν ο δανειολήπτης, χάσει το ακίνητο, και χρωστά ακόμη €200.000 και δεν μπορεί πραγματικά να το αποπληρώσει; Ποια η ευθύνη της πολιτείας και του κράτους προς αυτούς τους ανθρώπους που καθαρά λόγω της κρίσης δεν μπορούν να αποπληρώσουν πλέον τα δάνεια; Δυστυχώς, μέχρι στιγμής κανείς δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις αλλά ούτε και λύσεις.
Και αντί αυτού, βλέπουμε να προετοιμάζεται τιτλοποίηση των δανείων, όπου οι τράπεζες με τις ευλογίες της Κυβέρνησης, να διώχνουν την ευθύνη από πάνω τους, να πωλούν τα μη εξυπηρετούμενα σε τρίτες εταιρείες, οι οποίες μπορεί και να τους ανήκουν, να εκδίδουν ομόλογα, και στην πληρωμή τους, ότι υπόλοιπο μένει θα χρεώνεται στον δανειολήπτη, με τις τράπεζες να βγαίνουν κερδισμένες και την κοινωνία ξανά ζημιωμένη.
*BSc Business Administration conc. Management Information Systems. Υπεύθυνος Έρευνας και Καινοτομίας (Ιδ. Τομέας).
