Η τελευταία τριετία ήταν μια δύσκολη περίοδος για την παγκόσμια οικονομία και όλα δείχνουν ότι και η νέα χρονιά θα είναι επίσης το ίδιο. Πρώτα η υγειονομική κρίση, μετά οι αδυναμίες που παρουσιάστηκαν στην εφοδιαστική αλυσίδα, η ενεργειακή κρίση εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και τελευταίως η συνεχής αύξηση των τιμών και των επιτοκίων. Λόγω όλων αυτών των προκλήσεων αλλά και της αβεβαιότητας για τις εξελίξεις, φαίνεται πως το 2023 θα είναι χειρότερο από το 2022, με την παγκόσμια ανάπτυξη να υποχωρεί κάτω από το 2%, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Παρ’ όλο το αρνητικό διεθνές κλίμα που επικρατεί, οι προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία το 2023 δεν είναι απαισιόδοξες, όπως εξάλλου φαίνεται και από τις βελτιωμένες αξιολογήσεις των διεθνών οίκων αξιολόγησης.
Η Κύπρος, συγκεκριμένα, μέσα από το Σχέδιο «Κύπρος το Αύριο», που αποτελεί τον συνδυασμό του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και του επιχειρησιακού προγράμματος ΘΑλΕΙΑ, έθεσε τις βάσεις για πρόοδο, μέσα από τον μετασχηματισμό της οικονομίας. Σκοπός, να περιοριστεί η μεγάλη οικονομική της εξάρτηση από τον τουρισμό (χωρίς βέβαια να παραγνωρίζεται ο τομέας) και να ανοιχτεί σε νέους τομείς, όπως είναι ο τομέας των αναδυόμενων τεχνολογιών, η τριτοβάθμια εκπαίδευση και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Εκτιμάται ότι με τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις θα διασφαλιστεί η δημοσιονομική και χρηματοοικονομική σταθερότητα, θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας, θα αυξηθεί η παραγωγικότητα, καθώς επίσης θα ενδυναμωθεί η ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας.
Βασικά μέτρα του Σχεδίου προς αυτή την πορεία είναι:
- η διευκόλυνση Στρατηγικών Επενδύσεων,
- η δημιουργία Ενιαίου Ψηφιακού Κέντρου μονοθυριδικής πρόσβασης για την αδειοδότηση έργων υποδομής ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,
- η φορολογική απαλλαγή για εταιρικούς επενδυτές σε καινοτόμες μικρομεσαίες επιχειρήσεις,
- η δημιουργία και διαχείριση Επενδυτικού Ταμείου Μετοχικού Κεφαλαίου για τη στήριξη κυρίως των νεοφυών και καινοτόμων επιχειρήσεων,
- τα διάφορα σχέδια που αφορούν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή αναβάθμιση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας,
- οι μεταρρυθμίσεις που προνοούνται, ιδιαίτερα όσον αφορά τη βελτίωση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα και της δικαιοσύνης.
Το νομοσχέδιο που καθυστερεί
Παρ’ όλα αυτά, ένα από τα σημαντικά νομοσχέδια που σχετίζονται με το πλαίσιο προσέλκυσης στρατηγικών επενδύσεων και διεθνών εταιρειών στην Κύπρο παρουσιάζει καθυστέρηση. Συγκεκριμένα η ψήφιση του Νομοσχεδίου «Περί της Διευκόλυνσης των Επενδύσεων Νόμος του 2019», από τη Βουλή των Αντιπροσώπων ακόμη εκκρεμεί, παρόλο που η δημόσια διαβούλευση είχε κλείσει στις 8 Ιουλίου 2022. Η υιοθέτηση αυτής της νομοθεσίας πρόκειται να συμβάλει τα μέγιστα όσον αφορά την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης στρατηγικών επενδύσεων, τις οποίες και θέλουμε στη χώρα μας. Οι κυβερνητικές πολιτικές είναι ένας από τους λόγους που ωθούν επενδυτές να επενδύσουν σε μια νέα αγορά. Συνεπώς, αν μια χώρα προσφέρει κίνητρα, διαθέτει ένα άρτια λειτουργικό σύστημα διακυβέρνησης, σύγχρονες υποδομές και υπηρεσίες, αυτοί είναι σημαντικοί παράγοντες που επιδρούν θετικά στη λήψη της επενδυτικής απόφασης.
Τα αποτελέσματα των ξένων επενδύσεων μπορεί να μην είναι άμεσα αλλά σίγουρα συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη μιας χώρας, στη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλότερης ποιότητας, στη μείωση του ποσοστού ανεργίας, στην αναβάθμιση δεξιοτήτων, στη μεταφορά τεχνογνωσίας και στην ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών. Όταν πραγματοποιείται μια ξένη επένδυση από μια χώρα σε άλλη ουσιαστικά πρόκειται για μεταφορά κεφαλαίου. Το κεφάλαιο αυτό μπορεί να έχει την μορφή μετοχικού κεφαλαίου από την μια και από την άλλη τη μεταφορά τεχνολογίας, τεχνογνωσίας και λειτουργικών διαδικασιών. Επιπρόσθετα, η επέκταση σε μια άλλη χώρα χρειάζεται τη μετακίνηση ανθρώπινου δυναμικού ή/και την αξιοποίηση του εγχώριου εργατικού δυναμικού. Σε αυτή την περίπτωση, είναι απαραίτητη η εκπαίδευση και η καλλιέργεια διεθνούς νοοτροπίας και η αποδοχή της διαφορετικότητας για την ομοιογένεια του προσωπικού.
Επιπλέον, η επιλογή Χρηματοοικονομικού Διαμεσολαβητή που θα αναλάβει το Μετοχικό Ταμείο Κύπρου (Cyprus Equity Fund) αναμένεται ότι θα συμβάλει αποτελεσματικά στην ανάπτυξη της οικονομίας και ειδικότερα στην αντιμετώπιση των κενών που παρουσιάστηκαν όσον αφορά την πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των νεοφυών και των καινοτόμων στη χρηματοδότηση. Στόχος είναι να δοθεί προτεραιότητα στις επενδύσεις σε νεοφυείς επιχειρήσεις, σε επενδύσεις που προωθούν την καινοτομία, την τεχνολογική αναβάθμιση, τον εξαγωγικό προσανατολισμό/ διεθνοποίηση επιχειρήσεων και την ένταξη σε εγχώριες και εξωτερικές αλυσίδες αξίας/ ανάπτυξη συστάδων (clusters), καθώς και την ανάπτυξη νέων τομέων, χωρίς να αποκλείονται άλλες βιώσιμες επενδύσεις σε υφιστάμενους παραγωγικούς τομείς.
Κατά συνέπεια, ο σχεδιασμός στόχων και μέτρων για την επίτευξη προόδου της οικονομίας μας από μόνος του δεν αρκεί. Σημαντικός παράγοντας για την πραγματοποίηση της οικονομικής επιτυχίας είναι η υλοποίησή τους εντός των χρονοδιαγραμμάτων και η αποφυγή καθυστερήσεων.
Αυτή είναι και η κύρια θέση του ΚΕΒΕ όταν συμμετέχει στις Επιτροπές Παρακολούθησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και του επιχειρησιακού προγράμματος ΘΑλΕΙΑ. Η ολοκλήρωση όλων των αναγκαίων ενεργειών εντός εύλογων χρονοδιαγραμμάτων σίγουρα θα συμβάλει τα μέγιστα στην επιτυχία του όλου εγχειρήματος.
Όπως είπε και ο Σερ Φράνσις Μπέικον «δεν υπάρχει μεγαλύτερη σοφία από την εγκαιρότητα». Το να γίνεται κάτι μέσα στον καθορισμένο χρόνο αποτελεί μεγάλη δεξιότητα/ικανότητα που οπωσδήποτε θα μεγιστοποιήσει τις ευκαιρίες για ανάπτυξη.
* Ανώτερη Λειτουργός ΚΕΒΕ,
Τμήμα Ευρωπαϊκών Θεμάτων και Προγραμμάτων,
Συντονίστρια Enterprise Europe Network Κύπρου
