Η νέα προσέγγιση του εκλελεγμένου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας για το εθνικό μας θέμα με την ενεργό συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μάς βρίσκει απόλυτα σύμφωνους και ένθερμους υποστηρικτές της, έχοντας πάντα υπόψη μας και μπροστά μας τη βασανιστική και ατελέσφορη προσπάθεια δεκαετιών για τη λύση του κυπριακού προβλήματος.
Από τα χρόνια του εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα του ’55-’59, την κρίσιμη δεκαετία του 1960, την επιβολή της δικτατορίας στην Ελλάδα, την αντιδικτατορική δράση του φοιτητικού κινήματος, το προδοτικό πραξικόπημα του Ιουλίου του 1974 και την τουρκική εισβολή, έως και σήμερα αποδεικνύεται μια μαρτυρική διαδρομή στη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου με πόνο, δάκρυα και αίμα, αλλά και ελπίδα για ένα καλύτερο, ειρηνικό μέλλον στη μικρή μας πατρίδα, η οποία τόσα έχει προσφέρει μέσα στους αιώνες στον Πολιτισμό, την Ειρήνη, την Ισότητα, τη Δικαιοσύνη και τη Δημοκρατία.
Το πνεύμα της Ευρώπης, με το οποίο γαλουχήθηκαν γενεές Ευρωπαίων πολιτών, περιλαμβάνει ένα σύνολο αρχών και αξιών, όπως η Δημοκρατία, η Ελευθερία, η Δικαιοσύνη, η Ειρήνη και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Το δίγλωσσο βιβλίο – δοκίμιο στην ελληνική και γαλλική γλώσσα με τίτλο «Υπαρξισμός, Γαλλική Φιλοσοφική Τριλογία: Σιμόν ντε Μποβουάρ – Ζαν Πολ Σαρτρ – Αλμπέρ Καμύ» της Ήβης Σιακαλή Αργυρίδου (συγγραφέως αυτού του άρθρου), το οποίο εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Εν Τύποις σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Κύπρου, είναι ένας ύμνος στις αρχές και τις αξίες του ευρωπαϊκού Πολιτισμού και ευκαιρία για μια γνωριμία με τους συγκεκριμένους ανθρωπιστές Γάλλους φιλοσόφους του υπαρξισμού. Τιμούμε έτσι την προφορά τους στον ευρωπαϊκό πολιτισμό και στον άνθρωπο. Η Ευρώπη, ως κοιτίδα πολιτισμού, δίνει ελπίδα και σωτηρία στο ανθρώπινο γένος.
Ο Ζαν Πολ Σαρτρ, η Σιμόν ντε Μποβουάρ και ο Αλμπέρ Καμύ αποτελούν το σύγχρονο πνευματικό μας παρόν, είναι ο σύγχρονος ευρωπαϊκός στοχασμός στους καιρούς μας, είναι η γενιά του 1950 που πίστευε ότι πάνω από τα ερείπια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μπορούσε να οικοδομηθεί μια καλύτερη Ευρώπη και ένας καλύτερος κόσμος Ειρήνης, Ανθρωπισμού και Συναδελφοσύνης που να επιδεικνύει στο μέλλον ζεστασιά και αλληλεγγύη.
Η συγγραφέας του βιβλίου «Γαλλική Φιλοσοφική Τριλογία» σε σημείωμα της στην αρχή του βιβλίου γράφει χαρακτηριστικά: «Οι προσπάθειες της ελληνικής πλευράς για εξεύρεση δίκαιης και βιώσιμης λύσης με γνώμονα τις πανανθρώπινες αρχές και αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού, για την επανένωση της νήσου συνεχίζουν να προσκρούουν στην τουρκική αδιαλλαξία. Η συνεχιζόμενη επιθετική και απάνθρωπη συμπεριφορά της, κατά παράβαση των διεθνών και ευρωπαϊκών κανόνων δικαίου, συγκρούεται με την επιθυμία της να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Έχοντας υπόψη όλα αυτά, καθώς και ότι η Ελλάδα είναι η μήτρα του ευρωπαϊκού πολιτισμού, με την Κύπρο να μπορεί να διαδραματίσει ρόλο προμαχώνα και πόρτα επικοινωνίας της Ευρώπης με δύο άλλες ηπείρους, αποφάσισα να εκδώσω το συγκεκριμένο δοκίμιο.
Θεώρησα χρέος μου να επαναφέρω στη συλλογική μνήμη τους τρεις ανθρωπιστές Γάλλους στοχαστές, για να τιμήσω την προσφορά τους στο ευρωπαϊκό πνεύμα, αλλά και για να συνεισφέρω στην αναβίωση της φιλίας και της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας – Κύπρου – Γαλλίας των τελευταίων χρόνων»
Ο Ζαν Πολ Σαρτρ θεωρούσε ότι οι διανοούμενοι πρέπει να διαδραματίζουν έναν ενεργό ρόλο στην κοινωνία και ο ίδιος υπήρξε ένας εσωτερικά στρατευμένος (όχι όμως στρατευμένος από κάποιο κράτος ή καθεστώς) καλλιτέχνης και διανοούμενος, στηρίζοντας τις αριστερές πολιτικές επιλογές του με τη ζωή και το έργο του.
Αχώριστοι για πάνω από μισό αιώνα με τη διάσημη θεωρητικό του φεμινισμού και φιλόσοφο μυθιστοριογράφο Σιμόν ντε Μποβουάρ, αποτελούν αναμφισβήτητα τα πιο ακτινοβόλα πνεύματα της εποχής τους αλλά και της σύγχρονης ευρωπαϊκής διανόησης.
Την ίδια εποχή παρουσιάζεται και ένα άλλο φωτεινό, ερευνητικό και ελεύθερο πνεύμα, ο Αλμπέρ Καμύ. Γράφει η συγγραφέας του βιβλίου Γαλλική Φιλοσοφική Τριλογία: «Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Αλγέρι, γιος ενός φτωχού Γάλλου αγρότη, του Λουσιέν Καμύ, άποικου στην τότε γαλλική αποικία του Αλγερίου που δεν κατάφερε να αναδειχτεί ως γαιοκτήμονας και πέθανε νέος, έναν χρόνο μετά τη γέννηση του Αλμπέρ». Όπως και οι Ζαν Πολ Σαρτρ και Σιμόν ντε Μποβουάρ, υπερασπίζεται με πάθος τις υψηλότερες ηθικές αξίες, οι οποίες τείνουν να εξαφανιστούν μέσα στο χωνευτήρι μιας συλλογικής συνείδησης.
Ο Αλμπέρ Καμύ, όπως και οι δύο άλλοι μεγάλοι στοχαστές της Γαλλικής Τριλογίας, σε όλα του τα έργα προσανατολίζεται προς έναν ανθρωπισμό απαλλαγμένο από κάθε μορφή βίας. Ο Αλμπέρ Καμύ αγωνίστηκε με όλες του τις δυνάμεις εναντίον της τυραννίας του ανθρώπου από τον άνθρωπο.
Ο Αλμπέρ Καμύ, η Σιμόν ντε Μποβουάρ και ο Ζαν Πολ Σαρτρ ανήκουν στον μακρύ κατάλογο των ποιητών και των διανοητών που δεν ενέδωσαν στην πνευματική διαφθορά, που παρέμειναν πιστοί στην ηθική τους υποχρέωση απέναντι στον κόσμο του πνεύματος.
Η καλλιέργεια της ευγένειας του πνεύματος
Η παιδεία δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια πρόσκληση· μια πρόσκληση να καλλιεργήσουμε την ευγένεια του πνεύματος. Ο πολιτισμός είναι η σοφία που αποκαλύπτεται όχι σε λόγια αλλά σε πράξεις. Το να είσαι «πεπαιδευμένος» απαιτεί πολλά περισσότερα από την απλή ευρυμάθεια. Πάνω από όλα σημαίνει καλλιέργεια και σεβασμό τόσο προς τον εαυτό όσο και προς τον πλησίον. Η παιδεία δεν επιβάλλεται. Δεν παρέχει εγγυήσεις. Και όμως, η μόνη δυνατότητα να κατακτήσουμε και να διαφυλάξουμε την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, μάς προσφέρεται μέσω της παιδείας – της ανθρωπιστικής παιδείας.
Μια κοινωνία που αδιαφορεί για την εκλέπτυνση του πνεύματος, μια κοινωνία που δεν καλλιεργεί τις μεγάλες ανθρωπιστικές αξίες, θα καταλήξει ξανά στη βία και στην αυτοκαταστροφή.
*Εκπαιδευτικός – Φιλόλογος, Συγγραφέας – Δοκιμιογράφος
