Σε όρους οικονομικής επίδοσης, η Κύπρος κατατάσσεται 47η ανάμεσα στις 64 χώρες, κατεβαίνοντας εννέα θέσεις σε σχέση με πέρσι λόγω των μειωμένων ροών διεθνών επενδύσεων αλλά και του ελλειμματικού ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, της επιδείνωσης των όρων εμπορίου και των περιορισμένων εξαγωγών.
Σύμφωνα με την έκθεση, η φετινή υποχώρηση οφείλεται στη χειροτέρευση και των τεσσάρων πτυχών που συνθέτουν τη συνολική αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας. Δηλαδή: Οικονομική επίδοση, αποδοτικότητα του κράτους, αποδοτικότητα των επιχειρήσεων και υποδομή.
Αναλυτές αποδίδουν σε οικονομικής κυρίως φύσης τις εξηγήσεις για τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα της Κύπρου καθώς και στην έλλειψη συνεργασίας μεταξύ ΑΕΙ και επιχειρήσεων!
Ποιο είναι όμως το κυριότερο πρόβλημα του τόπου;
Θα τολμήσω να πω ότι είναι μια θεμελιώδης αδυναμία κουλτούρας ιδρυματικής μόρφωσης, επιμόρφωσης και δια βίου μόρφωσης!
- Η εγκύκλιος εκπαίδευση (κρατική κυρίως) είναι χείριστης ποιότητας με σημαντικότερες αδυναμίες:
- Την ανικανότητα μόρφωσης σε βασικές έννοιες που είναι απαραίτητες για τη συνεχή κυρίως εφηρμοσμένη επιμόρφωση.
- Την ανικανότητα μόρφωσης του μαθητή και φοιτητή στο πώς να μαθαίνει αυτόνομα και στην αγάπη και στη συνέχιση της διά βίου μόρφωσης και επιμόρφωσης του.
- Η συντριπτική πλειοψηφία του λαού δεν διαβάζει ούτε εξειδικευμένη βιβλιογραφία ούτε λογοτεχνία. Δεν καταδέχεται καν να παρακολουθήσει βίντεο κλιπ καλών αναλύσεων και πρακτικών από το διαδίκτυο.
2. Η ελλιπέστατη ικανότητα Εκτελεστικής Διεύθυνσης σε όλα τα στρώματα της διοίκησης και διεύθυνσης τόσο στο δημόσιο/κρατικό τομέα όσο και στον ιδιωτικό και αυτό παρά την πληθώρα των μεταπτυχιακών «πτυχίων και διπλωμάτων» στη «διοίκηση επιχειρήσεων», που παραμένουν στο επίπεδο της θεωρίας όπως είναι συνήθως και το επίπεδο των διδαξάντων!
- Η σύγχρονη εκτελεστική αριστεία επιβάλλει συνεχείς μικρές βελτιώσεις και καινοτομίες και αραιές μεγάλες αλλαγές.
- Στην κυπριακή δημόσια υπηρεσία, όπως έλεγε σχετικά πρόσφατα, φίλος υπουργός, για κάθε εισήγηση για βελτίωση δηλαδή για πρόοδο, προβάλλονται δέκα λόγοι για παραμονή στο status quo, δηλαδή για τη συντήρηση.
3. Η αδυναμία της δημόσιας υπηρεσίας, των κρατικών υπηρεσιών και πολλών επιχειρήσεων να δημιουργήσουν μέσα στον οργανισμό τους κουλτούρα συνεχούς επιμόρφωσης, δημιουργίας και καινοτομίας.
- Ερευνήστε πόσοι εκτελεστικοί είναι μέλη σχετικών με τον κλάδο τους διεθνών οργανισμών, πόσοι διαβάζουν τακτικά τις εξελίξεις στον κλάδο τους και πόσοι επιμορφώνονται σ’ αυτές και μετά εφαρμόζουν όσα «διδάχθηκαν»!
4. Η αδυναμία επιχειρησιακού μετασχηματισμού και αυτοματοποίησης (ψηφιακού μετασχηματισμού).
- Η Κύπρος είναι ήδη πολύ αργοπορημένη δεδομένου ότι στις προοδευμένες χώρες και σε ελάχιστους ντόπιους οργανισμούς αυτός άρχισε τη δεκαετία του 1990 – πριν 30 χρόνια!
5. Η ψευτοκομουνιστική, ψευτοσοσιαλιστική αλλεργία των κρατιστών πολιτικάντηδων και των δημόσιων αξιωματούχων στη συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα.
- Όσες σχετικές προσπάθειες έγιναν στον παρελθόν πνίγηκαν από πολιτικάντηδες και δημόσιους αξιωματούχους οπότε χάθηκαν εξαιρετικές ευκαιρίες όχι μόνον οικονομικού κέρδους για το δημόσιο αλλά και εισαγωγής σύγχρονης κουλτούρας – την τεχνολογία αγοράζουμε με αρκετή υστέρηση και ψηλό κόστος!
6. Το μικρό μέγεθος των κυπριακών επιχειρήσεων.
- Η πλειοψηφία είναι επιχειρήσεις λίγων ατόμων και οι μεγαλύτερες είναι κυρίως εμπορικές, τουριστικές και τραπεζικές – οι τελευταίες ελάχιστη διάθεση και ικανότητα έχουν να προωθήσουν τεχνολογικές επενδύσεις.
7. Η έλλειψη σημαντικής συνεργασία των ντόπιων επιχειρήσεων με αντίστοιχες προοδευτικές του εξωτερικού και με κέντρα καινοτομίας.
- Η όποια υφιστάμενη περιορίζεται στους εμπορικό και τουριστικό κυρίως τομείς.
8. Η τάση και προτίμηση των ντόπιων ακαδημαϊκών να ασχολούνται μόνο με τη θεωρητική έρευνα ή/και να συμμετέχουν σε προγράμματα του εξωτερικού που δεν προσθέτουν αξία στον τόπο πέρα από εκείνη που προσθέτουν στους ίδιους και στα ιδρύματα τους.
9. Η τάση/προτίμηση των Ε/Κ επενδυτών να επενδύουν στην ακίνητη περιουσία και στον τουρισμό και όχι στην τεχνολογία λόγω έλλειψης σχετικής επιμόρφωσης και κουλτούρας.
10. Η παντελής έλλειψη γνώσης και ικανότητας των πολιτειακών αξιωματούχων, από τον ΠτΔ μέχρι τον τελευταίο βουλευτή και δημόσιο/κρατικό αξιωματούχο και προϊστάμενο) στους τομείς της εκτελεστικής αριστείας, της δημιουργικότητας, της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας!
Ενόψει των πιο πάνω και της εγγενούς αδυναμίας αλλαγής κουλτούρας και στη εκπαίδευση, επιμόρφωση και διά βίου μόρφωση και στην επιχειρησιακή και την επιχειρηματική κουλτούρα, οι προοπτικές βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας μας είναι ελάχιστες.
Ο τόπος χρειάζεται ένα Τσάρο καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας!
Ποιος θα τον βρει, θα τον διορίσει και θα του δώσει τις αναγκαίες εξουσίες και πόρους για να πετύχει την αλλαγή και την πρόοδο;
*Πρώην ΑΕΔ cyta, συνσυγγραφέας του βιβλίου Executive Excellence – Combine Leadership with Management to Create and Deliver Value (2019, ReThink Press).
