Από τα 27 κράτη-μέλη στην ΕE, τα 21 διατηρούσαν εθνικό/γενικό ελάχιστο μισθό εδώ και πολλά χρόνια, ενώ η Κύπρος ανήκε στις εξαιρέσεις. Το 2022 ο κατώτατος μισθός πλήρους εβδομαδιαίας απασχόλησης 35-40 ωρών, ήταν ο υψηλότερος €2.257 μηνιαίως στο Λουξεμβούργο και χαμηλότερος στη Βουλγαρία €332.
Μετά από δεκαετίες συζητήσεων, καταλήξαμε σε ευρωπαϊκή Οδηγία για όλα τα κράτη-μέλη, που αποτελεί πρωτίστως κοινωνικό επίτευγμα για το οποίο η πολιτική μου ομάδα πρωτοστάτησε εξαρχής μέχρι τέλους.
Το κάθε κράτος έχει υποχρέωση να καθορίσει πλαίσιο ρύθμισης ελάχιστου μισθού για όλους τους εργαζόμενους, με επίπεδο «αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης κι εργασίας» και με σαφή κριτήρια για την επάρκεια των μισθών. Το ποσό του μισθού είναι αρμοδιότητα του κράτους καθώς και ο μηχανισμός διαμόρφωσής του, αλλά οι κυβερνήσεις υποχρεούνται να θεσπίσουν κατώτατους μισθούς, είτε μέσω συλλογικής σύμβασης είτε μέσω νομοθετικής ρύθμισης.
Η ΕΕ καθορίζει τους ελάχιστους όρους ενώ τα κράτη μπορούν να θεσπίσουν ευνοϊκότερους όρους για τους εργοδοτούμενους. Ταυτοχρόνως, το ρυθμιστικό πλαίσιο αναμένεται να ωθήσει την ποιοτική εργασία των εργοδοτουμένων και αύξηση της παραγωγικότητας για τις επιχειρήσεις.
Εντός του 2022, η Κύπρος προχώρησε αναπόφευκτα σε διάταγμα για ελάχιστο/κατώτατο μισθό για όλους. Από την 1η Ιανουαρίου 2023, κάθε εργαζόμενος με έξι μήνες συνεχούς απασχόλησης, λαμβάνει μηνιαίο ακαθάριστο μισθό τουλάχιστον €940, αλλά δεν καθορίστηκε ωράριο πλήρους απασχόλησης. Η Ευρωπαϊκή Οδηγία δεν ρυθμίζει το ωράριο απασχόλησης (π.χ. ώρες πλήρους εργοδότησης εβδομαδιαίως ή πληρωμή ανά ώρα), αλλά επαφίεται στα κράτη να ρυθμίσουν το μισθό σε συνδυασμό με το ωράριο απασχόλησης με σκοπό ένα επίπεδο «αξιοπρεπούς διαβίωσης». Πέραν από την ευρωπαϊκή υποχρέωση για ρύθμιση των ωρών πλήρους απασχόλησης, ο ελάχιστος μισθός στοχεύει στην προστασία των πλέον αδύνατων/ευάλωτων χιλιάδων εργαζομένων που δίνουν αγώνα επιβίωσης π.χ. εργαζόμενοι με μειωμένες δεξιότητες, νέοι, γυναίκες, μονογονιοί, ηλικιωμένοι κ.ά. Για παράδειγμα, χωρίς ρύθμιση ωρών πλήρους απασχόλησης ανά εβδομάδα, ένας εργαζόμενος-πωλητής με 38 ώρες εργασίας (διά νόμου στην Κύπρο) την εβδομάδα και ένας άλλος με 48 ώρες (μέγιστος αριθμός ωρών εργασίας την εβδομάδα μαζί με τις υπερωρίες), δυνατόν να λαμβάνουν τον ίδιο μηνιαίο μισθό, αλλά με 25% διαφορά αμοιβής ανά ώρα! Δεν μπορεί το ελάχιστο επίπεδο «αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης κι εργασίας» για όλους τους εργαζόμενους να… «προσαρμόζεται» ανά επάγγελμα!
Το θέμα αφορά την επιβίωση και αξιοπρέπεια χιλιάδων ευάλωτων εργαζομένων υπό δυσμενείς συνθήκες, που χρειάζονται κάποια ελάχιστη προστασία στην Κύπρο, την οποία απολαμβάνουν πλήρως οι εργαζόμενοι στον δημόσιο τομέα. Οι κυπριακές «πρωτοτυπίες» κι ελλείψεις τέθηκαν από εμένα ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με αίτημα την αξιολόγηση της ενόψει της αναθεώρησης του ελάχιστου μισθού (Ιανουάριο 2024), οπόταν η νέα Κυβέρνηση οφείλει να ανταποκριθεί επαρκώς.
Η σχετική Ευρωπαϊκή Οδηγία επιβάλλει άλλη μια σοβαρή υποχρέωση των κρατών εκείνων με συνολικό ποσοστό εργαζομένων με συλλογικές συμβάσεις εργασίας κάτω του 80%. Η Κύπρος με ποσοστό εργαζομένων με συλλογικές συμβάσεις (στον ιδιωτικό τομέα) κάτω από το 30%, πρέπει να υποβάλει σχέδιο δράσης, για να αυξήσει σημαντικά την κάλυψη εργαζομένων με συλλογική σύμβαση εργασίας.
*Ευρωβουλευτής ΔΗΚΟ (S&D) – Πρόεδρος Πολιτικής Επιτροπής για τη Μεσόγειο
