Είναι ίσως που έγιναν τα αυτιά μου πιο ευαίσθητα και προσπαθώ να ανιχνεύω τα υπόρρητα νοήματα πίσω από τις λέξεις. Αυτά ήταν τα λόγια του υπεύθυνου υπαλλήλου για τις ξαπλώστρες σε «πολυτελές» ξενοδοχείο στην επαρχία Αμμοχώστου. Στην επαρχία αυτή που κατά το περιστατικό αυτό, μαχόταν να αφουγκραστεί τον πόνο της επετείου εισβολής και κατοχής για 49 συναπτά έτη. Σε μια χώρα όπου το προδοτικό πραξικόπημα έφερε τους ανθρώπους της να αλληλοσκοτώνονται προβάλλοντας ιδεολογικές ασπίδες
Χαμογέλασα στο άκουσμα των λέξεων, και έμεινα σκεφτική στη ξαπλώστρα μου θέλοντας να αναλύσω τον λόγο καλύτερα. «Δαμέ», τοπικό επίρρημα που υποδηλώνει το μέρος, ένα μέρος όπου φιλοξενείται μια μερίδα ανθρώπων της ελίτ, των προνομιούχων εκείνων που χαίρουν εκτίμησης λόγω της οικονομικής τους ευμάρειας και που ταυτόχρονα αποκλείει την ομάδα ανθρώπων που δεν πληρούν τα κριτήρια. Μια αντίληψη που η κοινωνία πέρασε μέσα από το θεσμικό κατεστημένο στη συνείδηση του απλού καθημερινού ανθρώπου, ο οποίος έφτασε στο σημείο να ταυτίζει τον πλούτο με την καλοσύνη. Και είναι ακόμα τραγικότερο όταν ο λόγος εκφωνείται από έναν εργάτη, που μέσα από τη συναναστροφή του, εξυπηρετώντας απλά τις επιδεικτικές και εξεζητημένες απαιτήσεις της προνομιούχας ομάδας αισθάνεται να καρπώνεται και αυτός κάτι από το κύρος της ομάδας που ο ίδιος θέτει σε πλεονεκτική θέση στο κοινωνικό στερέωμα.
Ο κοινωνικός αποκλεισμός σφραγίζεται στον λόγο των ανθρώπων και φυσικοποιείται μέσα από αντίστοιχες στρατηγικές αποκλεισμού όπως εξηγεί και ο Van Leeuwen (2008). Ο Fairclough (2015), αναφέρεται στο κείμενο, τον προφορικό ή γραπτό λόγο των υποκειμένων, και εξηγεί πως αποτελεί μια σειρά καταγραφών ενός γεγονότος που έτυχε επικοινωνίας και περιέχει την αναπαράσταση τόσο των γεγονότων, όσο και των πεποιθήσεων που φέρουν τα υποκείμενα, την οικοδόμηση της ταυτότητας των συμμετεχόντων και τις στρατηγικές που πλαισιώνουν το περιεχόμενο του μηνύματος. Πιο συγκεκριμένα οι Reisigl & Wodak (2001), εντοπίζουν τη γλωσσική στρατηγική της οικονομικοποίησης (Economization) με την οποία επιτυγχάνεται η γλωσσική κατασκευή των υποκειμένων στη βάση κύρους που λαμβάνει η επαγγελματική τους δραστηριότητα και η οικονομική τους κατάσταση.
Η απουσία κριτικής σκέψης των υποκειμένων, ο λήθαργος της κοινωνίας που εδράζεται στην κοινωνική ανισότητα, η εξουσία στα χέρια των λίγων με επακόλουθο τον πλήρη έλεγχο των θεσμών, και το προσωπικό βόλεμα οδηγούν στην αναπαραγωγή της ανισότητας στην κατανομή εξουσίας και τη διαιώνιση της κοινωνικής αδικίας (Van Dijk, 2012).
*Εκπαιδευτικος προσχολικής Αγωγής – πτυχίο Πανεπιστημίου Κύπρου – Μεταπτυχιακός τίτλος στη Διδακτική της Γλώσσας – Πανεπιστημίου Κύπρου
