Έγινε πολύς λόγος τελευταία για το τελευταίο «επίτευγμα» της υπουργού Παιδείας ότι δηλαδή θα αρχίσουν να μπαίνουν κλιματιστικά στα σχολεία.
Αμέσως διάφοροι αφελείς, δημοσιογράφοι και μη, άρχισαν να αναμασούν ότι επιτέλους τα παιδιά μας δεν θα χρειάζεται να διδάσκονται σε τάξεις με θερμοκρασίες 400C ή και περισσότερες.
Η φυσικός μέσα μου ζητούσε επαλήθευση, είναι όντως έτσι;
Πήρα τις καταγραμμένες θερμοκρασίες από επίσημη ιστοσελίδα (Τμήμα Μετεωρολογίας Κύπρου) για τη χρονιά 2022. Όμως, χρειάζεται να αναφέρω τα χρονικά πλαίσια της σχολικής χρονιάς. Την 1η Σεπτεμβρίου παρουσιάζονται οι εκπαιδευτικοί στα σχολεία. Οι σύλλογοι των εκπαιδευτικών έχουν κλιματιστικά. Γύρω στις 10 Σεπτεμβρίου παρουσιάζονται τα παιδιά. Το σχολικό έτος λήγει στο τέλος Ιουνίου. Τα παιδιά, ανάλογα, τελειώνουν τα μαθήματα αρχές Ιουνίου, συνήθως την πρώτη βδομάδα. Τα σχολεία είναι κλειστά Ιούλιο και Αύγουστο.
Ο καιρός ενδεικτικά
Σεπτέμβρης 2022: Ο καιρός τον Σεπτέμβριο ήταν σχετικά θερμός με μέγιστη θερμοκρασία που καταγράφηκε στην Αθαλάσσα (σε άλλες περιοχές ήταν πιο κάτω) από 1-10 Σεπτεμβρίου στους 370C και ελάχιστη 170C. Μετά της 10/9 παρατηρήθηκε πτώση. Υπενθυμίζεται ότι οι μαθητές εμφανίζονται στις 10/9 περίπου.
Ιούνιος 2022: Ο καιρός τον Ιούνιο ήταν σχετικά υγρός και κανονικός προς σχετικά θερμός. Ασταθείς καιρικές συνθήκες επικράτησαν κατά την περίοδο 5-7, 12-15, 24-25 και στις 28 του μήνα, και προκάλεσαν τοπικά έντονες βροχές και καταιγίδες. Πιο ψηλή θερμοκρασία καταγράφηκε μεταξύ 16-20 Ιουνίου στην Αθαλάσσα 360C. Στη Λάρνακα η πιο ψηλή ήταν 340C, στην Πάφο 310C. Οι μαθητές τότε (16-20/6) έχουν ήδη φύγει.
Με τόσους βανδαλισμούς στα σχολεία πόση διάρκεια ζωής θα έχουν τα κλιματιστικά;
Συμπέρασμα: Εξαγγελίες «κρότου λάμψης» για αποπροσανατολισμό δημιουργία εντυπώσεων.
Στις 21 Ιουνίου 2018 δημοσιεύτηκε στο Φιλελεύθερο το πιο κάτω άρθρο μου.
Βιοκλιματική αρχιτεκτονική και κλιματιστικά στα σχολεία
Πολύς λόγος έγινε τελευταία για το κατά πόσον θα έπρεπε να μπουν κλιματιστικά στις τάξεις. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ως αποτέλεσμα των κλιματικών αλλαγών καταγράφονται πολύ ψηλές θερμοκρασίες.
Εκείνο που κάνει εντύπωση είναι η χρονική στιγμή που τίθεται το θέμα. Όποτε αναφύεται κάποιο πρόβλημα στα σχολεία και υπάρχει συζήτηση, επιδιώκεται αποπροσανατολισμός με ακόμα ένα αίτημα. Η έλλειψη πειθαρχίας και σεβασμού τόσο στα έμψυχα (αδιανόητο να σηκώνει χέρι μαθητής σε εκπαιδευτικό) αλλά και άψυχα (βανδαλισμοί και καταστροφές στα σχολεία) μπαίνουν αμέσως σε δεύτερη μοίρα. Κανένας δεν ασχολήθηκε γιατί το κόστος της δημόσιας εκπαίδευσης έχει εκτοξευθεί στα ύψη, χωρίς καλύτερα αποτελέσματα, και δεν έψαξε τι ποσοστό πληρώνεται σε επιδιορθώσεις κτιρίων και συσκευών π.χ. σε τάξεις που υπάρχουν ανεμιστήρες είναι σύνηθες σπορ να ρίχνονται αντικείμενα προς τα πάνω με αποτέλεσμα να σπάζουν οι έλικες.
Ας δούμε όμως διαχρονικά τι έκανε ο άνθρωπος για να δροσιστεί: Οι αρχαίου Αιγύπτιοι (1300 π.Χ.) κρέμαγαν βρεγμένα καλάμια στα παράθυρα ώστε να επέρχετο ψύξη με την εξάτμιση. Τα ρωμαϊκά υδραγωγεία διοχέτευαν δροσερό νερό ανάμεσα στους τοίχους των σπιτιών. Οι Πέρσες αρχιτέκτονες χρησιμοποιούσαν δεξαμενές και ειδικά συστήματα φυσικού εξαερισμού.
Η ελληνική παραδοσιακή αρχιτεκτονική, αξιοποιούσε και ενσωμάτωνε τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος – μορφολογία εδάφους, κλιματικές συνθήκες, προσανατολισμός, βλάστηση, κ.λ.π.. Τα παραδοσιακά κτίσματα χρησιμοποιούσαν βιοκλιματική αρχιτεκτονική, με βασική φιλοσοφία την εναρμόνιση με το περιβάλλον ώστε να εξασφαλίζονται συνθήκες άνεσης στο εσωτερικό – ηλιασμός, αερισμός, θερμομόνωση, δροσισμός, φωτισμός. O αυτοδίδακτος πρωτομάστορας, οι παραδοσιακοί κτίστες, ο τεχνίτης με εμπειρικές γνώσεις που μεταφερόταν από γενιά σε γενιά προσάρμοζαν κατάλληλα το κτίριο με στόχο την προστασία από τις κλιματικές συνθήκες και την οικονομία ενέργειας και πόρων. Τα σπίτια, κτισμένα με τοπικά συμπαγή υλικά (πέτρα, χώμα, πλίνθοι, ξύλο) προσανατολίζονταν έτσι ώστε να είναι δροσερά το καλοκαίρι και ζεστά το χειμώνα˙ η κύρια όψη και τα μεγαλύτερα ανοίγματα προς το νότο και μικρά ανοίγματα στους συμπαγείς τοίχους στο βορρά για προστασία από τους ψυχρούς βόρειους ανέμους. Ανοίγματα στην οροφή, όπως οι καμινάδες, προκαλούσαν κατακόρυφο ρεύμα αέρα. Τα επίπεδα φωτισμού ήταν επίσης μελετημένα και υπήρχε σωστή χρήση της βλάστησης για ηλιοπροστασία, σκιασμό αλλά και προστασία από τους ανέμους. Στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική, τα αναρριχητικά φυτά (δυτικούς και ανατολικούς τοίχους) και τα φυλλοβόλα δέντρα (νότια πλευρά) είναι ο πιο συνηθισμένος και πιο αποτελεσματικός τρόπος σκιασμού καθώς και η τοποθέτηση κληματαριάς στον νότο.
Δεν αμφιβάλλουμε ότι η αύξηση στη χρήση των κλιματιστικών τα τελευταία χρόνια έχει σώσει ζωές, έχει βοηθήσει στην ανάπτυξη της οικονομίας και γενικά έχει αλλάξει τον τρόπο ζωής μας. Όμως, οι συνέπειες του κλιματισμού στο περιβάλλον δεν είναι καλές. Τα περισσότερα κλιματιστικά βασίζονται σε ψυκτικές ουσίες (π.χ. hydrofluorocarbons) που είναι ισχυρά αέρια θερμοκηπίου. Οι εκπομπές άνθρακα έχουν τριπλασιαστεί από το 1990, συμβάλλοντας σε πιο θερμό κλίμα το οποίο απαιτεί περισσότερα κλιματιστικά. Ψύχεται το δωμάτιο, θερμαίνεται το περιβάλλον, επανάληψη του φαύλου κύκλου.
Η συζήτηση για ανάγκη κλιματιστικών είναι πιο έντονη στις αναπτυσσόμενες χώρες που έχουν επηρεαστεί από την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. Ενώ το κλιματιστικό αρχικά θεωρείτο πολυτέλεια, μετατράπηκε σε αναγκαιότητα και ανθρώπινο δικαίωμα. Ο αέρας εντός του κτιρίου ψύχεται μεταφέροντας τη θερμότητα στο εξωτερικό του κτιρίου. Σε χώρες με ψηλές θερμοκρασίες, στα σπίτια των πλουσίων τα κλιματιστικά εκπέμπουν ζεστό αέρα στο δρόμο, αυξάνοντας την θερμοκρασία ακόμα περισσότερο για τους φτωχούς που δεν έχουν αυτή την «πολυτέλεια».
Ας δούμε κάποια στατιστικά στοιχεία (Reuters). Τα κλιματιστικά καταναλώνουν 10% της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Σαουδική Αραβία τα κλιματιστικά καταναλώνουν 70% της ηλεκτρικής ενέργειας. Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 1,6 δισεκατομμύρια κλιματιστικά παγκοσμίως και αναμένεται να αυξηθούν στα 5,6 δις μέχρι το 2050. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου εκλύονται 117 εκατ. τόνοι διοξειδίου του άνθρακα, καταγράφηκαν 80% λιγότερες θερμοπληξίες από το 1960, κυρίως λόγω εγκατάστασης κλιματιστικών στα σπίτια (90%).
Ο σύγχρονος αρχιτέκτονας, απλά σχεδιάζει κτίρια ερμητικά κλειστά, με παράθυρα γύρω γύρω που ενεργούν ως θερμοκήπια στις κλιματικές συνθήκες της Κύπρου, οπότε επιβάλλεται η χρήση κλιματιστικών.
Είναι καιρός να επανέλθουμε στη βιοκλιματική οικολογική αρχιτεκτονική για όλα τα κτίρια και για τα σχολεία.
