Οι χθεσινές διπλές εκλογές είχαν στοιχεία εκπλήξεων και ανατροπών, αλλά κυρίως παρέχουν, για ακόμη μια φορά, σημαντικές ενδείξεις της παρατεταμένης κρίσης που βιώνει το κυπριακό κομματικό σύστημα. Η οποία είναι συνεχόμενη και παρατεταμένη, εξ’ ού και ο τίτλος περί συνέχειας. Καταγράφω τηλεγραφικά ορισμένα συμπεράσματα που εξάγονται με επίκεντρο τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών.
Οι διπλές εκλογές είχαν στόχο την αύξηση της συμμετοχής. Πέτυχε μερικώς κυρίως ως προς τον περιορισμό της περαιτέρω μείωσης, αφού η συμμετοχή είναι ελαφρά υψηλότερη σε σχέση με το 2019. Βέβαια, για να κριθεί ολοκληρωμένα η επιτυχία ή μη της σύζευξης πρέπει να περιμένουμε να δούμε ακόμα 1-2 εκλογικούς κύκλους.
Στο ζήτημα της συμμετοχής δεν συνέδραμαν ιδιαίτερα οι Τουρκοκύπριοι, αφού ήταν αρκετά περιορισμένη τελικά η παρουσία τους.
Τα παραδοσιακά κόμματα βρίσκονται τόσο μεμονωμένα όσο και αθροιστικά στους χαμένους. Όλα μειώθηκαν. Το πιο ανησυχητικό γι’ αυτά βέβαια είναι η ψήφος στις νεανικές και στις πιο δυναμικές ηλικίες στις οποίες καταγράφουν χαμηλά έως πολύ χαμηλά ποσοστά κάτι που προμηνύει ένα μη τόσο ευοίωνο μέλλον.
Ο ΔΗΣΥ πληρώνει την συσσώρευση εσωκομματικών, ιδεολογικών και πολιτικών επιλογών και προβλημάτων αρκετών χρόνων και όχι απλώς την διελκυστίνδα των πρόσφατων προεδρικών εκλογών. Η πρώτη θέση απαλύνει λίγο την ήττα, αλλά παραμένει ήττα.
Το ΑΚΕΛ έδωσε την εκλογική μάχη μέσα στο πιο ευνοϊκό πολιτικό περιβάλλον των τελευταίων ετών, αλλά και πάλι δεν μπόρεσε να κεφαλαιοποιήσει. Η απώλεια της δεύτερης έδρας είναι πολύ αρνητική εξέλιξη για το κόμμα.
Το νεοσύστατο Volt δεν πήγε όσο καλά αναμενόταν, αλλά πέτυχε να καταγραφεί με ένα ικανοποιητικό ποσοστό στον κομματικό χάρτη. Η διάρκεια και η βιωσιμότητα του, όμως, είναι ακόμα προς κρίση.
Η ΕΔΕΚ αν και απώλεσε ποσοστά και έδρα επιδεικνύει μια αντοχή που δεν προέβλεπαν πολλοί. ΔΗΠΑ και Οικολόγοι είναι σε δύσκολη θέση.
Το μήνυμα στην κυβέρνηση δεν είναι θετικό από τα αποτελέσματα των συγκυβερνώντων κομμάτων.
Η άνοδος της ακροδεξιάς αν και όχι στην έκταση που αναμενόταν είναι συνεχόμενη. Εδραιώνει την κοινωνική της παρουσία σε ολόκληρη την Κύπρο. Περιορίστηκε εκλογικά από το «φαινόμενο Φειδίας», αλλά πλήγηκε λιγότερο από άλλους.
Η εκλογή Φειδία αποτελεί το πρώτο και το πιο σημαντικό «ανατρεπτικό» στοιχείο αυτών των εκλογών. Πως πρέπει να το ερμηνεύσουμε; Θεωρώ με πολλούς τρόπους. Ως ακόμα μια ένδειξη της συνεχιζόμενης αλλαγής και της παρατεταμένης ρευστότητας στο κομματικό σύστημα. Ως ένα ακόμα επεισόδιο στην αλυσίδα της αποπολιτικοποίησης των εκλογών και της πολιτικής. Ως ακόμα ένα επεισόδιο εξ’ ατομίκευσης της πολιτικής διαδικασίας και αποστροφής από τη συλλογική δράση. Ως ένδειξη συσσωρευμένου αισθήματος αγανάκτησης και θυμού κατά του κομματικού κατεστημένου. Ως ένδειξη της τεράστιας αλλαγής που έχει συντελεστεί στο εκλογικό σώμα και στην κυπριακή κοινωνία, όχι κατ’ ανάγκη προς το καλύτερο. Θα τολμήσω να πω ότι είναι και μια λανθάνουσα, ανέξοδη, δήθεν αντισυστημική ψήφος που εξαντλεί την διαμαρτυρία σε ανώδυνες για το σύστημα επιλογές.
Η δεύτερη μεγάλη ανατροπή είναι η απώλεια έδρας από ένα εκ των δύο μεγάλων κομμάτων, το ΑΚΕΛ.
Ως προς την επίδραση του εκλογικού αποτελέσματος στο κέντρο βάρους του ιδεολογικού εκκρεμές του κομματικού συστήματος είναι δύσκολο να είμαστε ακριβείς στην εκτίμηση μας διότι η ψήφος στον Φειδία, που πήρε ψήφους από παντού, συσκοτίζει αρκετά την εκτίμηση.
Συνοπτικά αν πρέπει να το πούμε με μια φράση, το κυπριακό κομματικό σύστημα συνεχίζει να βρίσκεται σε συνεχόμενη και παρατεταμένη κρίση.
Τελευταία αλλά όχι έσχατη παρατήρηση: η ΕΕ αποδεικνύεται ακόμα μια φορά ότι δεν κινητοποιεί, δεν συγκινεί.
*Αναπληρωτής Καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
