Τον τελευταίο καιρό παρακολουθώ με πραγματική ανησυχία ολοένα και περισσότερους ανθρώπους να εμφανίζονται ξαφνικά ως “ειδικοί” για την εκπαίδευση. Άτομα χωρίς ουσιαστική επαφή με τη δημόσια σχολική πραγματικότητα, χωρίς εμπειρία μέσα στην τάξη, χωρίς καθημερινή τριβή με παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Κι όμως, μιλούν με απίστευτη βεβαιότητα για το τι “φταίει” στα σχολεία.
Για την πειθαρχία, για τη βία,για τη συναισθηματική παιδεία που πιστεύουν ότι λείπει από τα σχολεία,για τους εκπαιδευτικούς, για τα παιδιά.
Ως εκπαιδευτικός αλλά και μητέρα τριών παιδιών που πέρασαν από το δημόσιο σχολείο, ομολογώ πως πολλές φορές δεν ξέρω αν πρέπει να γελώ ή να ανησυχώ.Γιατί η παιδεία δεν είναι τηλεοπτικό πάνελ. Δεν είναι TikTok debate.Δεν είναι χώρος για εύκολες ατάκες και εντυπωσιασμούς.
Η εκπαίδευση είναι ένας ζωντανός, δύσκολος και απαιτητικός οργανισμός. Μέσα στις σχολικές αίθουσες σήμερα υπάρχουν παιδιά με άγχος, ανασφάλειες, μαθησιακές δυσκολίες, οικογενειακά προβλήματα, κοινωνικές πιέσεις, ακόμη και ψυχολογική εξουθένωση από πολύ μικρή ηλικία. Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, χιλιάδες εκπαιδευτικοί προσπαθούν καθημερινά να κρατήσουν όρθια όχι μόνο τη μαθησιακή διαδικασία, αλλά πολλές φορές και τα ίδια τα παιδιά.
Με ενοχλεί βαθιά όταν ακούω γενικόλογες τοποθετήσεις περί “συναισθηματικής παιδείας” από ανθρώπους που φαίνεται να μην γνωρίζουν ούτε τι πραγματικά σημαίνει ο όρος ούτε τι ήδη εφαρμόζεται σήμερα στα σχολεία. Η συναισθηματική παιδεία δεν είναι ένα ωραίο σύνθημα για βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα. Είναι μια ολόκληρη παιδαγωγική προσέγγιση που απαιτεί γνώση, κατάρτιση, συνέπεια και σοβαρή στήριξη προς τα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς.Και ναι, γίνονται ήδη σημαντικές προσπάθειες μέσα στα σχολεία. Πολύ περισσότερες απ’ όσες γνωρίζει ο κόσμος. Εκπαιδευτικοί οργανώνουν δράσεις, στηρίζουν παιδιά ψυχολογικά, δουλεύουν πάνω στην ενσυναίσθηση, στην αποδοχή, στη συνεργασία και στην πρόληψη της βίας συχνά χωρίς επαρκή μέσα και χωρίς την αναγκαία θεσμική υποστήριξη.
Αυτό που χρειάζεται σήμερα η παιδεία δεν είναι περισσότεροι άνθρωποι που αναζητούν δημοσιότητα μέσα από αυτήν.Χρειάζεται σοβαρότητα, χρειάζεται γνώση,χρειάζεται να ακούμε αυτούς που ζουν την πραγματικότητα της τάξης καθημερινά.Το δημόσιο σχολείο δεν χρειάζεται άλλες επικοινωνιακές κορώνες. Χρειάζεται γενναίες και ουσιαστικές αλλαγές που να βασίζονται στην επιστήμη, στην παιδαγωγική εμπειρία και στις πραγματικές ανάγκες των παιδιών.Χρειάζεται αναθεώρηση της διδακτέας ύλης και εκσυγχρονισμό απαρχαιωμένων σχολικών εγχειριδίων που συχνά δεν ανταποκρίνονται ούτε στην εποχή ούτε στις ανάγκες των μαθητών. Χρειάζεται ουσιαστική εκπαίδευση στις ψηφιακές δεξιότητες από το δημοτικό σχολείο, όχι αποσπασματικά, αλλά οργανωμένα και συστηματικά. Τα παιδιά μας μεγαλώνουν μέσα στην τεχνολογία και το σχολείο δεν μπορεί να παραμένει δεκαετίες πίσω.
Η πραγματική παιδεία,χρειάζεται μείωση του αριθμού μαθητών ανά τάξη. Δεν μπορεί να μιλάμε για ποιοτική εκπαίδευση όταν ένας εκπαιδευτικός καλείται να διαχειριστεί 25 παιδιά με εντελώς διαφορετικές ανάγκες μέσα σε μία αίθουσα. Οι τάξεις των 20 μαθητών θα επέτρεπαν πραγματική παιδαγωγική δουλειά και ουσιαστική στήριξη των παιδιών.
Ακόμα χρειάζεται επίσης επανασχεδιασμό της δομής του γυμνασίου. Είναι παιδαγωγικά και ανθρώπινα εξουθενωτικό μαθητές 12-15 ετών να καλούνται να παρακολουθούν μέχρι και 17 διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα μέσα στην ίδια εβδομάδα. Η μείωση των μαθημάτων και η διδασκαλία τους ανά τετράμηνο θα επέτρεπε περισσότερες ώρες ανά μάθημα, βαθύτερη κατανόηση και ουσιαστική μάθηση αντί αποστήθισης και συνεχούς πίεσης.
Επιπλέον χρειάζεται αλλαγή και στο σύστημα εισδοχής στα πανεπιστήμια Κύπρου και Ελλάδας. Δεν μπορεί το μέλλον ενός παιδιού να καθορίζεται σχεδόν αποκλειστικά από εξετάσεις μίας ημέρας και τεσσάρων μαθημάτων. Το δημόσιο σχολείο πρέπει να αποκτήσει ξανά κύρος και αξία μέσα από ένα σύστημα που θα λαμβάνει υπόψη τη συνολική πορεία, την προσπάθεια και την εξέλιξη του μαθητή σε όλη τη διάρκεια του λυκείου.
Και τέλος ναι, χρειάζεται σοβαρή συζήτηση και για το σχολικό ωράριο.
Διεθνείς έρευνες δείχνουν ότι η αργότερη έναρξη των μαθημάτων συνδέεται με καλύτερες επιδόσεις, μεγαλύτερη συγκέντρωση και βελτιωμένη ψυχική υγεία των μαθητών, ιδιαίτερα στην εφηβεία. Η φυσιολογία του εγκεφάλου και η σημασία του ύπνου δεν μπορούν να αγνοούνται από ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα.
Άφησα τους εκπαιδευτικούς στο τέλος όχι γιατί είναι ο τελευταίος τροχός της αμάξης, αλλά γιατί συχνά αντιμετωπίζονται ως οι υπαίτιοι μιας πραγματικότητας που έχει βαθιές ρίζες σε ένα απαρχαιωμένο σύστημα που καλούνται να υπηρετήσουν με επάρκεια και επιτυχία. Η ψυχική τους εξουθένωση τα τελευταία χρόνια φτάνει σε τέτοια σημεία ώστε όλη η κοινωνία να παρακολουθεί εμβρόντητη τον θάνατο εκπαιδευτικού στην Ελλάδα από το bullying που υφίσταται από μαθητές και την αυτοχειρία μιας άλλης. Ειδήσεις που περνάνε στο ντούκου και ο θόρυβος καταλαγιάζει μετά από μερικές μέρες χωρίς να προβληματίζει σοβαρά τους ιθύνοντες ώστε να αναλάβουν άμεση δράση. Οι εκπαιδευτικοί μας χρειάζονται πραγματική στήριξη και όχι πόλεμο από γονείς και κοινωνία. Γιατί ένας εξουθενωμένος εκπαιδευτικός δεν μπορεί να στηρίξει ουσιαστικά ούτε τα παιδιά ούτε το ίδιο το σχολείο.
Η παιδεία λοιπόν δεν αλλάζει με συνθήματα, φόβο ή τηλεοπτικούς εντυπωσιασμούς.
Αλλάζει όταν αποφασίσουμε επιτέλους να ακούσουμε αυτούς που τη ζουν καθημερινά. Γιατί τα παιδιά μας αξίζουν κάτι πολύ περισσότερο από εύκολα συνθήματα και πολιτικό θέαμα.
Εκπαιδευτικός Δημοτικής
ΜS αναλυτικά προγράμματα
