Η Συμμαχία της Μέκκας αλλάζει τον χάρτη: Η Τουρκία στη Σαουδική Αραβία και το νέο στοίχημα για Ελλάδα και Κύπρο

Από τα πλήγματα των Χούθι στο Ριάντ και την Aramco έως την ανάπτυξη τουρκικών και πακιστανικών δυνάμεων: Τι αλλάζει στον Κόλπο, πόσο ενισχύεται η Άγκυρα και κινδυνεύουν να απομακρυνθούν Ελλάδα και Κύπρος από το Ριάντ;

Η Συμμαχία της Μέκκας περνά από τα χαρτιά στην πράξη.

Οι επιθέσεις των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και η αυξανόμενη πίεση στις ενεργειακές υποδομές και τις στρατηγικές εγκαταστάσεις του βασιλείου οδηγούν το Ριάντ σε μια κίνηση με ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες: ζητά την ενεργοποίηση της συμφωνίας συλλογικής άμυνας με την Τουρκία και το Πακιστάν.

Η απόφαση της 5ης Οκτωβρίου προβλέπει την άμεση εφαρμογή των αμυντικών δεσμεύσεων και την ανάπτυξη συμφωνημένων στρατιωτικών δυνάμεων και δυνατοτήτων στη Σαουδική Αραβία.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσοι Τούρκοι και Πακιστανοί στρατιώτες θα φτάσουν στη Σαουδική Αραβία.Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ μεγαλύτερο:

Μήπως γεννιέται μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, στην οποία η Τουρκία αποκτά ρόλο που ξεπερνά κατά πολύ τον Κόλπο και φτάνει μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο;

Τι ακριβώς ενεργοποιεί η Συμμαχία της Μέκκας;

Για πρώτη φορά η συμφωνία Σαουδικής Αραβίας–Τουρκίας–Πακιστάν δοκιμάζεται σε πραγματικές συνθήκες ασφαλείας.

Η τριμερής επιτροπή αποφάσισε την πρακτική εφαρμογή των δεσμεύσεων συλλογικής άμυνας και την ταχεία ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων στη Σαουδική Αραβία.

Δεν πρόκειται ακόμη για ανακοίνωση ενός συγκεκριμένου εκστρατευτικού σώματος ούτε έχει δημοσιοποιηθεί ο ακριβής αριθμός των τουρκικών ή πακιστανικών δυνάμεων.

Το μήνυμα όμως είναι σαφές: η επίθεση εναντίον της Σαουδικής Αραβίας δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως σαουδαραβικό πρόβλημα.

Πόσο βαθιά εμπλέκεται πλέον η Τουρκία στην άμυνα της Σαουδικής Αραβίας;

Η Άγκυρα δεν είναι πλέον απλώς ένας προμηθευτής αμυντικού εξοπλισμού του Ριάντ. Αποκτά θεσμικό ρόλο στην ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας.Η Τουρκία μπορεί να προσφέρει UAVs, συστήματα αεράμυνας, ηλεκτρονικό πόλεμο, επιτήρηση και στρατιωτική τεχνογνωσία.

Δεν έχει ανακοινωθεί ότι τουρκικές δυνάμεις θα εισέλθουν στην Υεμένη για να πολεμήσουν τους Χούθι. Το πιθανότερο πρώτο βήμα είναι η ενίσχυση της άμυνας του σαουδαραβικού εδάφους.

Αυτό, όμως, μπορεί να έχει μεγάλη στρατηγική συνέπεια: εάν Τούρκοι και Πακιστανοί αναλάβουν τμήμα της προστασίας της Σαουδικής Αραβίας, το Ριάντ μπορεί να απελευθερώσει δικές του δυνάμεις για επιχειρήσεις στην Υεμένη.

Γιατί το Ριάντ χρειάζεται την Τουρκία και το Πακιστάν;

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται μπροστά σε ένα πρόβλημα γεωγραφίας.Πρέπει να προστατεύσει ταυτόχρονα το Ριάντ, τις ενεργειακές εγκαταστάσεις, τα αεροδρόμια, τις υποδομές, τις ιερές πόλεις και τις θαλάσσιες οδούς προς την Ερυθρά Θάλασσα.

Η Τουρκία προσφέρει τεχνολογία και στρατιωτική βιομηχανία. Το Πακιστάν προσφέρει μεγάλες ένοπλες δυνάμεις και δεκαετίες στρατιωτικής συνεργασίας με το Ριάντ.Η Σαουδική Αραβία προσφέρει τη χρηματοδότηση, τις βάσεις και τη γεωγραφική θέση. Έτσι διαμορφώνεται ένα νέο γεωπολιτικό τρίγωνο αρχιτεκτονικης ασφάλειας στο Κολπο

Τι κερδίζει η Τουρκία;

Η Άγκυρα αποκτά κάτι που επιδιώκει εδώ και χρόνια: μεγαλύτερη στρατηγική παρουσία στον αραβικό κόσμο χωρίς να περιορίζεται στις διμερείς οικονομικές σχέσεις.

Η συμφωνία μπορεί να ανοίξει νέες αγορές για την τουρκική αμυντική βιομηχανία, να ενισχύσει τη συνεργασία σε UAVs και ηλεκτρονικά συστήματα και να δημιουργήσει τουρκική στρατιωτική παρουσία στον Κόλπο.

Όσο περισσότερο η Τουρκία συνδέεται με την άμυνα της Σαουδικής Αραβίας, τόσο περισσότερο εκτίθεται στην απειλή των Χούθι.

Η Άγκυρα κερδίζει επιρροή, αλλά ταυτόχρονα αναλαμβάνει μεγαλύτερο στρατηγικό ρίσκο.

Τι σημαίνει η νέα σχέση για την Ελλάδα;

Για την Αθήνα δημιουργείται μια πρωτοφανής κατάσταση.Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει στρατηγική σχέση με τη Σαουδική Αραβία και έχει διατηρήσει στρατιωτική παρουσία στο βασίλειο μέσω των Patriot.Την ίδια στιγμή, η Τουρκία αποκτά πλέον θεσμικό ρόλο στην άμυνα της ίδιας χώρας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα «αντικαθίσταται».Σημαίνει όμως ότι η Τουρκία αποκτά ένα νέο κανάλι επιρροής στο Ριάντ.

Το ερώτημα για την Αθήνα είναι επομένως αν η στρατιωτική συνεργασία θα παραμείνει αποκλειστικά στον Κόλπο ή εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να μεταφέρει το νέο της κεφάλαιο επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο.

Και τι σημαίνει ειδικά για την Κύπρο;

Για τη Λευκωσία το ζήτημα είναι ακόμη πιο ευαίσθητο.

Η Κύπρος βρίσκεται στο κέντρο μιας περιοχής όπου διασταυρώνονται οι σχέσεις Ελλάδας–Αιγύπτου–Ισραήλ, οι τουρκικές διεκδικήσεις και οι ενεργειακές εξελίξεις. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ένδειξη ότι η Σαουδική Αραβία εγκαταλείπει τη συνεργασία της με την Κύπρο ή ότι έχει υιοθετήσει τις τουρκικές θέσεις στο Κυπριακό.

Όμως η νέα στρατιωτική σχέση με την Άγκυρα δημιουργεί ένα νέο ερώτημα:

Θα παραμείνει η Σαουδική Αραβία ουδέτερη στα ελληνοτουρκικά και στο Κυπριακό ή θα αρχίσει σταδιακά να ευθυγραμμίζεται με την Τουρκία;

Απομακρύνεται τελικά η Σαουδική Αραβία από Ελλάδα και Κύπρο;

Αυτό που φαίνεται να κάνει το Ριάντ είναι κάτι διαφορετικό: διαφοροποιεί τις στρατηγικές του σχέσεις.Η Σαουδική Αραβία θέλει σχέσεις με τις ΗΠΑ, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει την Τουρκία και το Πακιστάν. Διατηρεί παράλληλα σχέσεις με Ελλάδα, Κύπρο και Αίγυπτο.

Το Ριάντ δεν φαίνεται να επιλέγει ακόμη «στρατόπεδο». Επιχειρεί να δημιουργήσει πολλαπλές επιλογές ασφαλείας.

Μπορεί η Τουρκία να μετατρέψει τη Συμμαχία της Μέκκας σε περιφερειακό δίκτυο;

Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα των επόμενων μηνών.Εάν η συνεργασία περιοριστεί στην προστασία της Σαουδικής Αραβίας από τους Χούθι, πρόκειται κυρίως για μια νέα στρατιωτική συμφωνία στον Κόλπο.

Εάν όμως επεκταθεί σε Λιβύη, Συρία, Ερυθρά Θάλασσα και Ανατολική Μεσόγειο, τότε θα μιλάμε για νέα περιφερειακή ισορροπία.

Και εκεί βρίσκεται το πραγματικό στοίχημα για Αθήνα και Λευκωσία.

Ποια είναι τα τέσσερα σημάδια που πρέπει να παρακολουθούν Αθήνα και Λευκωσία;

Πρώτον, εάν η τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Σαουδική Αραβία γίνει μόνιμη.

Δεύτερον, εάν το Ριάντ αλλάξει στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Τρίτον, εάν υπάρξει μεταβολή της σαουδαραβικής πολιτικής στο Κυπριακό και στις θαλάσσιες ζώνες.

Και τέταρτον, εάν αλλάξει η ελληνική στρατιωτική παρουσία στη Σαουδική Αραβία.

Αυτά θα είναι τα πραγματικά σημάδια μιας στρατηγικής μετατόπισης.

Το συμπέρασμα είναι πιο σύνθετο:

Η Σαουδική Αραβία δεν εγκαταλείπει Ελλάδα και Κύπρο. Αλλά ανοίγει διάπλατα την πόρτα στην Τουρκία.

Και το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Τουρκία μπήκε στη Σαουδική Αραβία.

Το ερώτημα είναι μέχρι πού θα φτάσει η τουρκική επιρροή εφόσον έχει ξεκινήσει.

*Διεθνολόγος