Η πανδημία του COVID-19 έχει, ανάμεσα σε άλλα, αναδείξει τη σημασία της ασφάλειας και υγείας στην εργασία. Έχει αναδείξει κυρίως τη σημασία λήψης προληπτικών μέτρων και ειδικά της εκπόνησης Γραπτής Εκτίμησης Κινδύνων, που θα πρέπει ωστόσο να επικαιροποιείται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για τη σωστή διαχείριση αναδυόμενων κινδύνων.
O ιός του COVID-19 κατηγοριοποιείται στους κινδύνους που προέρχονται από Βιολογικούς Παράγοντες. Είναι αμφίβολο, ωστόσο, εάν οι υπάρχουσες Εκτιμήσεις Κινδύνων ή τα Σχέδια Διαχείρισης Ασφάλειας και Υγείας προέβλεπαν συγκεκριμένα μέτρα για αντιμετώπιση τέτοιων κινδύνων, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία των εργαζομένων αλλά και η απρόσκοπτη και εύρυθμη λειτουργία των επιχειρήσεων (business continuity).
Παρά το γεγονός ότι η πανδημία βρήκε την πολιτεία και σημαντικό αριθμό οργανισμών και επιχειρήσεων απροετοίμαστες, ο ρυθμός αντίδρασης ήταν εκπληκτικός. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, εκπονήθηκαν υγειονομικά πρωτόκολλα και διαδικασίες ανά τομέα οικονομικής δραστηριότητας (π.χ. κέντρα αναψυχής, λιανικό εμπόριο, βιομηχανία τροφίμων κλπ.).
Επίσης, οι επιχειρήσεις έλαβαν σειρά μέτρων για τη συνέχιση της λειτουργίας τους, αξιοποιώντας κατά κύριο λόγο τις δυνατότητες που παρέχει πλέον η τεχνολογία σε συνδυασμό με ευέλικτες μορφές απασχόλησης (εργασία από το σπίτι, teleconferences, webinars κλπ.), επιταχύνοντας παράλληλα την διαδικασία ψηφιακής μετάβασης των οργανισμών και επιχειρήσεων.
Με εξαίρεση ίσως κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις, η συμμόρφωση των επιχειρήσεων και των εργαζομένων με τα πρωτόκολλα και τις διατάξεις των σχετικών Διαταγμάτων για την προστασία της δημόσιας υγείας ήταν εντυπωσιακή.
Το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τα θέματα Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία είναι ολοκληρωμένο και πλήρως εναρμονισμένο με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Επιπλέον, ενισχύεται σε όποτε κριθεί αναγκαίο, με τροποποιήσεις στην νομοθεσία για να παρέχει την απαραίτητη προστασία από νέους, αναδυόμενους κινδύνους.
Τα τελευταία χρόνια έχει εισαχθεί ο θεσμός της Επιτήρησης της Υγείας, μέσω του οποίου προβλέπονται οι προληπτικές ιατρικές εξετάσεις και στην συνέχεια οι ανά τακτά χρονικά διαστήματα εξετάσεις των εργαζομένων (ανάλογα με την φύση της εργασίας τους, την ηλικία, τη φυσική τους κατάσταση κλπ.) Ήδη, σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων έχει συμβληθεί με Ιατρό Εργασίας που επιτηρεί την υγεία των εργαζομένων.
Για την αποτελεσματική προστασία της ασφάλειας και υγείας στην εργασία, χρειάζεται η δημιουργία και ενίσχυση αντίστοιχης κουλτούρας που θα πρέπει να ξεκινά από την οικογένεια, να διδάσκεται στα σχολεία από τις αρχικές βαθμίδες της εκπαίδευσης και να ενισχύεται στους χώρους εργασίας με τις αρχές, τις αξίες και την κουλτούρα της επιχείρησης ή του οργανισμού.
Θα πρέπει να γίνει αντιληπτό πως το οποιοδήποτε κόστος σε προληπτικά μέτρα για την ασφάλεια και την υγεία είναι επένδυση που σε τελική ανάλυση στοιχίζει πολύ λιγότερα από το κόστος της θεραπείας σε περίπτωση εκδήλωσης μιας πάθησης, ασθένειας ή ατυχήματος. Επιπλέον, η εργασία σε ασφαλές περιβάλλον συνδέεται με αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων και μείωση των απουσιών λόγω ασθένειας.
Η συμμόρφωση των επιχειρήσεων και η ενίσχυση της κουλτούρας ασφάλειας και υγείας μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και να επεκταθεί ευρύτερα στην κοινωνία μέσω επιχειρηματικών δράσεων που προσφέρουν την δυνατότητα συμμετοχής στους εργαζόμενους και τις οικογένειες τους (π.χ. ημερίδες για σωστή διατροφή, συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες κλπ.).
Η προώθηση των θεμάτων υγείας θα μπορούσε να ενταχθεί και στα πλαίσια των δράσεων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης των επιχειρήσεων με θετικό αποτέλεσμα για την κοινωνία. Για τις μεγαλύτερες σε μέγεθος επιχειρήσεις, με αυξημένες δυνατότητες και τεχνογνωσία, η εφαρμογή σχετικών καλών πρακτικών είναι πιο εφικτή.
Ωστόσο, με δράσεις ευαισθητοποίησης και καθοδήγησης από τις «πρωτοπόρες» επιχειρήσεις μπορούν να αναληφθούν αντίστοιχες δράσεις και από Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υιοθετώντας καλές πρακτικές που προάγουν την ασφάλεια και υγεία.
Αξιοποιώντας τις επιπρόσθετες γνώσεις και εμπειρίες που έχει αποκομίσει από την διαχείριση του κορωνοϊού, η ΟΕΒ στην μετά-COVID-19 εποχή, θα συνεχίσει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στα θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία, παρέχοντας στις επιχειρήσεις άμεση και έγκυρη ενημέρωση, εξειδικευμένες συμβουλευτικές υπηρεσίες και εκπαιδευτικά προγράμματα προς όφελος των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και της κοινωνίας ευρύτερα.
Πολύβιος Κ. Πολυβίου – Λειτουργός Εργασιακών Σχέσεων & Κοινωνικής Πολιτικής Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ)
