Μια σημαντική επιστημονική συνάντηση αφιερωμένη σε έναν από τους πλέον συνεπείς και διεισδυτικούς μελετητές της νεότερης ελληνικής και κυπριακής γραμματείας, τον Αλέξη Ζήρα, θα πραγματοποιηθεί στη Λευκωσία στις 27 και 28 Μαρτίου 2026, στο Πολιτιστικό Κέντρο Άρτος.
Η διημερίδα, που διοργανώνεται από το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού, πλαισιώνεται από τιμητική εκδήλωση και την παρουσίαση μιας σημαντικής νέας έκδοσης, με τίτλο «Ερμηνευτικές προσεγγίσεις στην κυπριακή ποίηση, 1880-2025» (εκδόσεις Αλμύρα), συγκεντρώνοντας εργασίες του τιμώμενου που φωτίζουν καθοριστικές όψεις της κυπριακής ποιητικής παραγωγής.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται να αναδείξει με θεσμικό τρόπο μια μακρά και ουσιαστική σχέση του Αλέξη Ζήρα με τα κυπριακά γράμματα, η οποία εκτείνεται από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα, μέσα από συνεργασίες, μελέτες και διαρκή παρουσία στον πνευματικό διάλογο του τόπου.
Η διημερίδα φέρνει κοντά πανεπιστημιακούς, ερευνητές και λογοτέχνες από την Κύπρο και την Ελλάδα, οι οποίοι θα εξετάσουν πτυχές του έργου και της συμβολής του, με έμφαση στη σχέση του με την κυπριακή λογοτεχνία, τις ερμηνευτικές του προσεγγίσεις και τον ρόλο του στη διαμόρφωση της σύγχρονης κριτικής σκέψης.
Συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Αφροδίτη Αθανασοπούλου, Παντελής Βουτουρής, Γιώργος Γεωργής, Κώστας Γουλιάμος, Λευτέρης Παπαλεοντίου, Μαρίνα Ροδοσθένους, Νάτια Χαραλαμπίδου, καθώς και οι Άννα Αφεντουλίδου, Κώστας Λυμπουρής, Αλέξανδρος Μπαζούκης, Γιώργος Μύαρης, Κώστας Νικολαΐδης, Νάσα Παταπίου και Βασιλική Σελιώτη.
Ουσιαστική συμβολή στα γράμματα
Γεννημένος στην Αθήνα το 1945, ο Αλέξης Ζήρας έχει διαγράψει μια πολυσχιδή πορεία ως κριτικός, γραμματολόγος και ερευνητής της νεότερης ελληνικής και ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Σπούδασε οικονομικά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και δραστηριοποιήθηκε σε εκδοτικούς οργανισμούς, στον Τύπο και στην ΕΡΤ, όπου για περισσότερα από δώδεκα χρόνια υπηρέτησε ως σύμβουλος προγραμμάτων τέχνης.
Η παρουσία του στον χώρο των γραμμάτων υπήρξε σταθερή και επιδραστική: υπήρξε ιδρυτικό μέλος και πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων, πρόεδρος της Επιτροπής Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας στην Ελλάδα, καθώς και μέλος αντίστοιχων επιτροπών στην Κύπρο. Παράλληλα, η συνεργασία του με εφημερίδες και περιοδικά υπήρξε εκτεταμένη, ενώ συμμετείχε ενεργά και στη διαμόρφωση του λογοτεχνικού περιοδικού «Σημείο» στη Λευκωσία.
Το έργο του έχει τιμηθεί με σημαντικά βραβεία, μεταξύ των οποίων το Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου-Μελέτης και το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ το 2020 έλαβε το Μεγάλο Βραβείο Jean Moreas για τη συνολική προσφορά του. Το 2025 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτωρ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
Το πρόγραμμα των εργασιών
Η διημερίδα ανοίγει την Παρασκευή 27 Μαρτίου στις 6μ.μ. με χαιρετισμό της Υφυπουργού Πολιτισμού και την επίδοση τιμητικής πλακέτας στον Αλέξη Ζήρα, ενώ θα ακολουθήσει αντιφώνηση του ίδιου. Στη συνέχεια, οι εισηγήσεις της πρώτης ημέρας εστιάζουν στη συμβολή του στην κριτική και τη λογοτεχνική ερμηνεία, στις σχέσεις του με σημαντικές μορφές των κυπριακών γραμμάτων, καθώς και στην παρουσίαση της νέας έκδοσης με τις μελέτες του.
Η δεύτερη ημέρα, το Σάββατο 28 Μαρτίου, συνεχίζεται από τις 10π.μ. με εισηγήσεις που εξετάζουν τον Ζήρα ως κριτικό, συνεργάτη και συνομιλητή της κυπριακής λογοτεχνικής κοινότητας. Θέματα όπως η συμβολή του στη μελέτη της κυπριακής πεζογραφίας, η αλληλογραφία του με τον Λεύκιο Ζαφειρίου, η σχέση του με τη «γενιά της αμφισβήτησης», καθώς και η συμβολή του στο περιοδικό «Σημείο», αναδεικνύουν το εύρος και το βάθος της παρουσίας του.
Η διημερίδα ολοκληρώνεται με παρεμβάσεις που αγγίζουν τη βιβλιογραφία και το αρχείο του, καθώς και γενικότερες παρατηρήσεις για τη θέση της κυπριακής λογοτεχνίας, όπως αυτή αναδεικνύεται μέσα από το έργο του.
Η διοργάνωση συνιστά μια σπάνια ευκαιρία συνολικής αποτίμησης της συμβολής του Ζήρα, αναδεικνύοντας τη σημασία της διαρκούς και ουσιαστικής του παρουσίας στον ελληνοκυπριακό πνευματικό χώρο και επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του ως μιας μορφής που συνέβαλε καθοριστικά στη μελέτη και κατανόηση της σύγχρονης λογοτεχνίας.
