Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται το ανθρωποκυνηγητό των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών και της Αστυνομίας για τον περιορισμό της εξάπλωσης του αφθώδους πυρετού. Στο επίκεντρο μέχρι στιγμής πέντε περιπτώσεις παράνομης διακίνησης που τινάζουν στον αέρα τα μέτρα ασφαλείας, με τελευταίο κρούσμα με επιχείρηση στο Λυθροδόντα.
Ωστόσο, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για παράνομη διακίνηση ζώων και από άλλες μονάδες που έχει εντοπιστεί ο ιός. Σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες κατά τις διαδικασίες θανάτωσης ζώων σε μολυσμένες μονάδες, διαπιστώθηκε σημαντικά μικρότερος αριθμός ζώων από αυτόν που είναι καταγεγραμμένος στη βάση δεδομένων.
Η προσπάθεια αναχαίτισης του αφθώδους πυρετού προσκρούει σε επικίνδυνες πρακτικές κτηνοτρόφων και ζωεμπόρων. Μέχρι στιγμής, έχουν εντοπιστεί τέσσερις σοβαρές περιπτώσεις παράνομων μετακινήσεων ζώων, εντός και εκτός των ζωνών επιτήρησης, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τους ειδικούς ως «υγειονομικές βόμβες», ικανές να προκαλέσουν ανεξέλεγκτη διασπορά του ιού σε καθαρές περιοχές.
Οι έρευνες των αρχών έχουν φέρει στο φως ένα δίκτυο παράνομων διακινήσεων που αφορά τόσο βοοειδή όσο και αιγοπρόβατα, με στόχο την αποφυγή της θανάτωσης και της οικονομικής απώλειας:
Λιβάδια: Εντοπισμός 101 βοοειδών σε παράνομο υποστατικό. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι τα ζώα ήταν θετικά στον ιό, καθιστώντας την περιοχή εστία υψηλού κινδύνου.
Γέρι: Μετά από έφοδο σε πρώην χοιροστάσιο, εντοπίστηκαν 23 αγελάδες που διαβιούσαν σε άθλιες συνθήκες, χωρίς κανέναν κτηνιατρικό έλεγχο. Ευτυχώς, τα δείγματα βγήκαν αρνητικά, ωστόσο η παράνομη λειτουργία της μονάδας διερευνάται ποινικά.
Τσέρι: Η πιο πρόσφατη και προκλητική περίπτωση. Αριθμός 100 αιγοπροβάτων μετακινήθηκε κρυφά από μονάδα στο Δάλι, η οποία είχε τεθεί υπό περιορισμό για θανάτωση, προς το Τσέρι.
Ποταμιά: Οι αρχές διερευνούν ακόμη μια περίπτωση παράνομης μετακίνησης 30 αιγοπροβάτων, για την οποία, όπως και για την περίπτωση στο Τσέρι, αναμένονται τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων.
Λυθροδόντας: Σε μια νέα σοβαρή εξέλιξη, οι αρχές εντόπισαν 100 αιγοπρόβατα τα οποία μεταφέρθηκαν παράνομα στην περιοχή.
Η επιχείρηση στο Τσέρι θύμιζε αστυνομική ταινία. Μετά από πληροφορίες ότι γνωστός ζωέμπορος «φυγάδευσε» ζώα για να γλιτώσουν την εξάλειψη, κλιμάκιο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών με ισχυρή αστυνομική συνοδεία έζωσε τη μονάδα. Η Αστυνομία φρούρησε το υποστατικό καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας για να αποτραπεί νέα μετακίνηση, ενώ με το πρώτο φως της ημέρας ξεκίνησε η δειγματοληψία και η λήψη καταθέσεων από ιδιοκτήτες και εργαζόμενους.
«Η μεταφορά ζώων από μια μολυσμένη περιοχή, όπως το Δάλι, σε μια «καθαρή» περιοχή όπως το Τσέρι, υπονομεύει τις προσπάθειες του κράτους και θέτει σε άμεσο κίνδυνο το ζωικό κεφάλαιο ολόκληρης της επαρχίας», δήλωσε πηγή των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών.
Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει πως δεν θα υπάρξει καμία ανοχή. Για όλες τις περιπτώσεις παράνομων διακινήσεων έχουν ήδη δρομολογηθεί βαριά διοικητικά πρόστιμα, ποινικές διώξεις εναντίον των ιδιοκτητών, ενώ δεν θα τύχουν καμίας αποζημίωσης από το κράτος, ούτε και για τα ζώα που έχουν θανατωθεί στα πλαίσια της νομοθεσίας. Περαιτέρω, γίνεται εντατικοποίηση των ελέγχων σε οδικούς κόμβους και κτηνοτροφικές ζώνες, ακόμα και με τη χρήση drones, ώστε να εντοπίζονται παράνομες μετακινήσεις ζώων για την επιτήρηση και αποτροπή εξάπλωσης του ιού, κατά παράβαση του σχετικού διατάγματος.
Στόχος της διενέργειας ελέγχων και δειγματοληψιών είναι να εντοπιστούν πιθανές διακινήσεις ζώων που μπορεί να σχετίζονται με επιβεβαιωμένα κρούσματα. Αυτό βοηθά να προστατευτούν τα κοπάδια και να περιοριστεί η εξάπλωση της νόσου.
Οι αρχές προειδοποιούν ότι η μη συμμόρφωση με τα πρωτόκολλα βιοασφάλειας δεν επιφέρει μόνο κίνδυνο διασποράς, αλλά και βαριές κυρώσεις. Υπενθυμίζεται ότι οι παραβάτες αντιμετωπίζουν πρόστιμα έως €5.000 και πλήρη απώλεια του δικαιώματος αποζημίωσης.
Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς τα αποτελέσματα από το Τσέρι και την τέταρτη πληγείσα περιοχή θα καθορίσουν το εύρος των μέτρων καραντίνας που θα επιβληθούν στην επαρχία Λευκωσίας. Οι μετακινήσεις ζώων και οι συναθροίσεις κτηνοτρόφων αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες εξάπλωσης του ιού του αφθώδους πυρετού. Για όλες τις περιπτώσεις, οι ΚΥ εφαρμόζουν τα προβλεπόμενα από τη νομοθεσία μέτρα, ενώ η Αστυνομία διερευνά τα περιστατικά για να προχωρήσει στις εκ του νόμου ενέργειες.
Παράλληλα, παρατηρήθηκαν δύο σοβαρά ζητήματα: Ορισμένοι κτηνοτρόφοι παρεμποδίζουν τους ελέγχους που οι ΚΥ υποχρεούνται να διενεργούν.
Κατά τις διαδικασίες θανάτωσης ζώων, σε ορισμένες εκμεταλλεύσεις βρέθηκε σημαντικά μικρότερος αριθμός ζώων από αυτόν που είναι καταγεγραμμένος στο σύστημα αναγνώρισης και καταγραφής των ΚΥ, γεγονός που συνιστά παραβίαση της νομοθεσίας. Οι αρμόδιες αρχές διερευνούν κατά πόσο η παράνομη μετακίνηση ή απόκρυψη ζώων ενδέχεται να συνέβαλε στη διασπορά του ιού.
Χάνουν τις αποζημιώσεις οι παρανομούντες
Σε κατάσταση υψίστης επιφυλακής παραμένουν οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, καθώς ο χάρτης της διασποράς του αφθώδους πυρετού διευρύνεται. Με δύο νέα κρούσματα που εντοπίστηκαν το Σαββατοκύριακο στην Επαρχία Λάρνακας, ο συνολικός αριθμός των μολυσμένων μονάδων ανήλθε στις 44, την ώρα που το Υπουργείο Γεωργίας και οι διωκτικές αρχές εντείνουν τους ελέγχους για την πάταξη παράνομων ενεργειών που θέτουν σε κίνδυνο ολόκληρο τον κτηνοτροφικό κλάδο.
Σύμφωνα με τα τελευταία εργαστηριακά αποτελέσματα, ο ιός «χτύπησε» μια μονάδα 16 αιγοπροβάτων στη Δρομολαξιά και μια μεγάλη μονάδα βοοειδών με 193 ζώα στο Μενεού. Και οι δύο εκμεταλλεύσεις βρίσκονται εντός της ήδη επιτηρούμενης μολυσμένης ζώνης. Παράλληλα, η σκληρή διαδικασία των θανατώσεων συνεχίζεται στα Λιβάδια, με τον τραγικό απολογισμό να αγγίζει μέχρι στιγμής τα 22.000 αιγοπρόβατα και 2.000 αγελάδες.
Στο μέτωπο της πρόληψης, ο εμβολιασμός εξελίσσεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς, έχοντας καλύψει το 89% των βοοειδών και το 65% των αιγοπροβάτων παγκυπρίως, ενώ έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία του δεύτερου επαναληπτικού εμβολιασμού.
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, το Υπουργείο Γεωργίας ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από δημόσιες αναφορές κτηνοτρόφου περί εντολών για «σπάσιμο θυρών». Κύκλοι του Υπουργείου τονίζουν ότι η κ. Παναγιώτου ουδέποτε έδωσε τέτοιες οδηγίες, υπογραμμίζοντας πως η μόνη εντολή προς τους λειτουργούς είναι η αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας.
«Βάσει του άρθρου 9.1 του περί Υγείας των Ζώων Νόμου, οι εξουσιοδοτημένοι κτηνίατροι έχουν το δικαίωμα απρόσκοπτης εισόδου σε υποστατικά όπου υπάρχει εύλογη υποψία διεξαγωγής εργασιών που ρυθμίζονται από τον Νόμο», αναφέρεται χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας ότι η πρόσβαση είναι απαραίτητη για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Τονίζεται ότι οι παρανομούντες εξαιρούνται τις όποιες αποζημιώσεις.
Πηγές μόλυνσης οι κτηνοτρόφοι
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες οι κινητοποιήσεις και συναθροίσεις κτηνοτρόφων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο ιός μεταφέρεται αερογενώς αλλά και μηχανικά μέσω ρούχων, παπουτσιών, οχημάτων, ακόμη και της αναπνοής.
Όπως σημειώνουν οι μαζικές συναθροίσεις μετατρέπουν τους ίδιους τους κτηνοτρόφους σε πηγές μόλυνσης για τις μονάδες τους.
Περαιτέρω, διευκρινίζουν πως οι εργαστηριακές εξετάσεις μπορούν να διακρίνουν τα αντισώματα του εμβολίου από εκείνα της φυσικής μόλυνσης, καταρρίπτοντας ανυπόστατες αναφορές που προκαλούν σύγχυση. Σημειώνουν ότι οι εξετάσεις εντοπίζουν αντισώματα του ιού και διευκρινίζουν ότι τα αντισώματα από το εμβόλιο δεν θεωρούνται θετικό κρούσμα. Οι κτηνίατροι, σημειώνουν, μπορούν να ξεχωρίσουν τα εμβολιακά αντισώματα από αυτά που προέρχονται από πραγματική μόλυνση.
Η Ειδική Συμβουλευτική Επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς (αγροτικές οργανώσεις, επιστήμονες, κτηνοτρόφοι), εργάζεται πυρετωδώς για τον καθορισμό δίκαιων αποζημιώσεων. Ξεκαθαρίζεται, ωστόσο, ότι καμία προκαταβολή δεν θα καταβάλλεται αν δεν έχει ολοκληρωθεί η θανάτωση σύμφωνα με τα πρωτόκολλα και αν δεν υπάρχει πλήρης συμμόρφωση με τις οδηγίες.
