Oι πολύτεκνες οικογένειες αποτελούν μόλις το 6,5% των δικαιούχων επιδόματος τέκνου, όπως αναφέρεται σε στοιχεία τα οποία επικαλείται εκ μέρους ομάδας πολυτέκνων ο κ. Ιωαννίκιος Φάκας σε επιστολή την οποία απέστειλε στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Από τα στοιχεία προκύπτει επίσης, πως από τα 96.078 παιδιά που έχουν πρόσβαση στο Επίδομα Τέκνου (2023), τα 22.355 προέρχονται από μονότεκνες οικογένειες, 40.454 από δίτεκνες, 23.315 από τρίτεκνες μόλις 9.944 από πολύτεκνες οικογένειες Οι πολύτεκνες αποτελούν μόλις 6,5% των δικαιούχων.
Με βάση τα ίδια στοιχεία, οι γεννήσεις γηγενών μειώνονται σταθερά με τους Κύπριους να μειώνονται από 6.728 το 2013 σε 6.572 το 2023.
Παράλληλα, σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, οι γεννήσεις πολιτών τρίτων χωρών αυξάνονται. Όπως αναφέρεται, από 937 που είχαν καταγραφεί το 2013 αυξήθηκαν σε 2.460 το 2023).
Ειδικά όσον αφορά την Πάφο, το έτος 2025 μόνο το 36% των νέων πολύτεκνων οικογενειών ήταν γηγενείς.
Ο κ. Φάκας απέστειλε επιστολή στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Νίκο Χριστοδουλίδη καταγράφοντας πως οι πολύτεκνες οικογένειες που ελάμβαναν οικονομική βοήθεια του 2012 μειώθηκαν κατά 65% το 2024 και από 10.065 που ήταν, συρρικνώθηκαν σε 3.166, κάτι το οποίο οδήγησε σε εξοικονομήσεις €15-€20 εκατ. ετησίως όπως αναφέρεται στην επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Με την επιστολή, την οποία υπογράφει ο κ. Ιωννίκιος Φάκας, ομάδα 83 πολύτεκνων οικογενειών ζητά τη λήψη μέτρων στήριξης και υποδεικνύεται, πως οι γεννήσεις Κυπρίων πολιτών μειώθηκαν σε ιστορικό χαμηλό (6.111 το 2024), γεγονός το οποίο επιτείνει το δημογραφικό πρόβλημα.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά σε συστηματική αποδυνάμωση της στήριξης προς τις πολύτεκνες οικογένειες. Πρόκειται, όπως αναφέρεται, για μια πολιτική πορεία η οποία ξεκίνησε το 2012 και η οποία, το 2026, έχει οδηγήσει σε ουσιαστικό αποκλεισμό μεγάλου μέρους των οικογενειών με παιδιά από βασικές παροχές.
Στην επιστολή της ομάδας πολύτεκνων οικογενειών καταγράφονται και αναλύονται οι ακόλουθοι λόγοι οι οποίοι οδηγούν τους πολύτεκνους σε αποκλεισμό:
1. Η αρχιτεκτονική του αποκλεισμού (2012–2026)
Η σημερινή κατάσταση δεν αποτελεί συγκυρία, αλλά είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένης πολιτικής επιλογής με βασικό στόχο τη μείωση των δημόσιων δαπανών για τα παιδιά.
Η επιλογή αυτή υλοποιήθηκε μέσω τεσσάρων βασικών μηχανισμών:
• Εισοδηματικά κριτήρια (2012): Λειτούργησαν ως μηχανισμός άμεσου περιορισμού των δικαιούχων και μείωσης των δαπανών.
• Κλιμακούμενη αυστηροποίηση εις βάρος των πολυτέκνων: Τα όρια καθίστανται αυστηρότερα όσο αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών.
• Μηχανισμός εξαρτώμενων τέκνων: Αγνοείται το συνολικό μέγεθος της οικογένειας. Έτσι, οικογένεια που ανέθρεψε επτά παιδιά αντιμετωπίζεται, όταν απομείνει ένα εξαρτώμενο, με τα ίδια όρια όπως μια μονοτεκνική οικογένεια.
• Πάγωμα εισοδηματικών ορίων: Για πάνω από 14 χρόνια, οδηγώντας σε συνεχή αποκλεισμό λόγω ονομαστικών αυξήσεων μισθών (ΑΤΑ), ενώ το πραγματικό κόστος ζωής (στέγαση, εκπαίδευση, διαβίωση) έχει εκτοξευθεί.
Πρόκειται, όπως υποστηρίζεται στην επιστολή, για ένα σύστημα που στην πράξη αποδυναμώνει και τιμωρεί την πολυτεκνία.
2. Δημοσιονομική εξοικονόμηση εις βάρος των οικογενειών
Σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας Κύπρου, από το 2012 και μετά καταγράφεται σημαντική μείωση των δαπανών για την οικογένεια και το παιδί, με εκτιμώμενη ετήσια εξοικονόμηση περίπου €80 εκατομμυρίων.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat:
• Η Κύπρος κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις στη στήριξη οικογένειας/παιδιού.
• Το 65,6% των παροχών χορηγείται με εισοδηματικά κριτήρια (ΕΕ: 26,4%)
• Οι δαπάνες ανέρχονται μόλις στο 4,6% των συνολικών κοινωνικών δαπανών (ΕΕ: 8,6%)
• Η δαπάνη ανά παιδί ανέρχεται σε 1.551 PPS, το χαμηλότερο επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η εικόνα αυτή καταδεικνύει μια διαχρονική πολιτική περιορισμένης στήριξης της οικογένειας.
3. Η κατάρρευση της πολυτεκνίας
Οι επιπτώσεις είναι μετρήσιμες:
• 2012: 10.065 πολύτεκνες κυπριακές οικογένειες με στήριξη
• 2024: 3.166 οικογένειες
Μείωση πέραν του 65%, με αντίστοιχη εξοικονόμηση €15–20 εκατομμυρίων ετησίως μόνο από τις πολύτεκνες οικογένειες.
Παράλληλα, οι γεννήσεις Κυπρίων πολιτών μειώθηκαν σε ιστορικό χαμηλό (6.111 το 2024), γεγονός που επιτείνει το δημογραφικό πρόβλημα.
4. Φοιτητική χορηγία: περιορισμός αντί στήριξης
• Μείωση δικαιούχων: 19.511 → 12.972
• Αδιάθετα κονδύλια: €47.883.969 (τελευταία 7 έτη)
• Φοιτητική χορηγία: €1.709 (αμετάβλητη από τη δεκαετία του 1990)
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο:
• Προβλέπει κατάργηση των εισοδηματικών ορίων για μόλις 29 οικογένειες με κόστος περίπου €200.000 ετησίως και με προσωρινό αποτέλεσμα, καθώς η απώλεια ενός εξαρτώμενου τέκνου οδηγεί εκ νέου σε αποκλεισμό.
Παράλληλα, το όφελος για τις υπόλοιπες πολύτεκνες οικογένειες με λιγότερα από πέντε εξαρτώμενα τέκνα παραμένει ιδιαίτερα περιορισμένο και δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές οικονομικές τους ανάγκες.
Στην επιστολή αναφέρεται επίσης, πως οι πιθανές επιπτώσεις στην οικονομία από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή καθιστούν επιτακτική την ανάγκη στήριξης των πολυτέκνων. Προστίθεται, πως η ακρίβεια πλήττει δυσανάλογα τις πολύτεκνες οικογένειες, καθώς δύο εργαζόμενοι γονείς καλούνται να επωμιστούν το ιδιαίτερα αυξημένο κόστος ανατροφής πολλών παιδιών σε ένα περιβάλλον οικονομικής αβεβαιότητας.
