Περισσότερους από χίλιους χρήστες ναρκωτικών ουσιών έχει υποδεχθεί χωρίς θρησκευτικές, ιδεολογικές ή κοινωνικές διακρίσεις η κλειστή θεραπευτική κοινότητα απεξάρτησης «Αγία Σκέπη» από το 1999 που άρχισε να δέχεται τους πρώτους φιλοξενούμενους, ανέφερε στον «Φ» η κλινική διευθύντρια της «Αγίας Σκέπης» ψυχολόγος Τίνα Παύλου. Πρόσθεσε ότι «περισσότεροι από το 73% εκείνων που ολοκληρώνουν το πρόγραμμα, καταφέρνουν να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους μακριά από τα ναρκωτικά».
Η κυρία Παύλου μας μίλησε με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας κατά των Ναρκωτικών και της Παράνομης Διακίνησης τους που έχει καθιερώσει ο ΟΗΕ την 26η Ιουνίου κάθε έτους. Τόνισε ότι «τα τελευταία 20 χρόνια έχει τριπλασιαστεί στην Κύπρο ο αριθμός των ατόμων που βρίσκονται στην χρήση, ενώ παράλληλα με τη μεγάλη διαθεσιμότητα που υπάρχει πλέον στη χώρα μας, έχει πέσει πολύ ο μέσος όρος ηλικίας έναρξης χρήσης ουσιών. Φέτος για πρώτη φορά δεχτήκαμε στο πρόγραμμα για έφηβους χρήστες, ένα αγόρι 12 χρόνων που ήταν στη χρήση ουσιών για ένα χρόνο πριν τον γνωρίσουμε. Η αύξηση της χρήσης ουσιών ανάμεσα στους νέους μας αποτελεί μια «σιωπηλή επιδημία» που πρέπει να μας τρομάζει και να μας κινητοποιεί».
Με αφορμή την προχθεσινή Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών συνομιλήσαμε επίσης με την εκτελεστική διευθύντρια του ΚΕΝΘΕΑ (Κέντρου Ενημέρωσης και Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) συμβουλευτική ψυχολόγο Έλενα Ζαρούνα η οποία μας παρουσίασε το ΑΧΙΛΛΕΙΟΝ, ένα νέο πρόγραμμα εντατικής θεραπείας εξαρτήσεων του ΚΕΝΘΕΑ. Η κυρία Ζαρούνα είναι επιστημονικά υπεύθυνη για το πρόγραμμα που απευθύνεται σε ενήλικα πρόσωπα από όλη την Κύπρο με μέτρια ή σοβαρή ένταση διαταραχής εξαρτήσεων σε ουσίες ή/και αλκοόλ και έχει έδρα το Παραλίμνι.
Άντρες και γυναίκες σε ξεχωριστές πτέρυγες
Όπως μας ανέφερε η Τίνα Παύλου, «η κλειστή θεραπευτική κοινότητα απεξάρτησης «Αγία Σκέπη» απευθύνεται τόσο σε μακροχρόνιους ενήλικες χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών, όσο και σε έφηβους χρήστες παράνομων ουσιών – είναι η πρώτη και η μόνη μέχρι σήμερα στο είδος της στην Κύπρο. Με πρωτοβουλία του τότε Ηγούμενου της Ιεράς Μονής Μαχαιρά και νυν Πανιερώτατου Μητροπολίτη Λεμεσού κ. Αθανασίου ξεκίνησε την δράση της με έδρα το Φιλάνι κοντά στο χωριό Πολιτικό το 1999 όπου έγιναν οι πρώτες εισδοχές. Σήμερα είναι ο μεγαλύτερος οργανισμός απεξάρτησης στην χώρα μας». Η κυρία Παύλου πρόσθεσε τα εξής σε σχέση με τα προγράμματα που προσφέρει η κοινότητα: «Στην πορεία η «Αγία Σκέπη» έχει επεκτείνει τις υπηρεσίες της προσφέροντας το πρόγραμμα συμβουλευτικού σταθμού στην Λευκωσία και Λεμεσό για κινητοποίηση και προετοιμασία για την κλειστή φάση θεραπείας και το πρόγραμμα εσωτερικής θεραπείας απεξάρτησης για άντρες και γυναίκες σε ξεχωριστές πτέρυγες στο Φιλάνι».
Το πρόγραμμα μητέρας και παιδιού
Αναφερόμενη στο πρόγραμμα γυναικών που συμπεριλαμβάνει πρόγραμμα μητέρας και παιδιού, η Τίνα Παύλου μας είπε ότι «μητέρες που είναι στο πρόγραμμα, μπορούν να διαμένουν σε ειδικά διαμορφωμένα δωμάτια μαζί με τα μικρά παιδιά τους τα οποία λαμβάνουν υπηρεσίες βασισμένες στις δικές τους αναπτυξιακές ανάγκες. Οι μητέρες παρακολουθούν επιπλέον από το θεραπευτικό τους πρόγραμμα, ομάδες γονικών δεξιοτήτων και ομάδες δημιουργικού παιγνιδιού. Το πρόγραμμα μητέρας και παιδιού συμπεριλαμβάνει και εγκυμονούσες γυναίκες. Παράλληλα με τη θεραπεία για απεξάρτηση, οι μέλλουσες μητέρες έχουν την ευκαιρία να λαμβάνουν ψυχολογικές υπηρεσίες που σχετίζονται με την προετοιμασία για τον τοκετό, τη νέα τους ταυτότητα ως μητέρες, τα αντίστοιχα καθήκοντα και υποχρεώσεις τους, καθώς και την ενίσχυση των γονεϊκών τους κινήτρων με στόχο την απεξάρτηση». Η κυρία Παύλου ανέφερε ότι «ο διαχωρισμός των δύο φύλων είναι σημαντικός για την επιτυχία του προγράμματος απεξάρτησης, καθώς οι γυναίκες, από τις οποίες κάποιες είναι μητέρες, έχουν περάσει διαφορετικές εμπειρίες. Στις ιδιαίτερες αυτές ανάγκες ανταποκρίνεται θεραπευτικό προσωπικό στελεχωμένο από γυναίκες. Στη φάση της κοινωνικής επανένταξης, οι απόφοιτοι των δύο φύλων καλούνται να συνυπάρξουν στο πλαίσιο της θεραπείας».
Ένας πατέρας μαζί με το παιδί του
Η κλινική διευθύντρια της «Αγίας Σκέπης» μας αποκάλυψε ότι «πρόσφατα και για πρώτη φορά φιλοξενήσαμε για θεραπεία ένα πατέρα με το βρέφος του. Η προσπάθεια – είπε – ήταν πολύ πετυχημένη ενισχύοντας το δεδομένο ότι όταν ο άνθρωπος υποστηριχθεί σωστά, σταθερά και συνεχόμενα μπορεί η ζωή του και αυτών που επηρεάζει, να ανατραπεί θετικά. Να αναφέρω ότι μετά από πανευρωπαϊκή έρευνα όπου συμμετείχαν 18 χώρες της Ευρώπης, διαφάνηκε ότι ήταν το μόνο περιστατικό σε όλη την Ευρώπη, όπου πατέρας ολοκλήρωσε μακροχρόνιο πρόγραμμα απεξάρτησης μαζί με το παιδί του». Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις μας η κυρία Παύλου ανέφερε ότι ο άντρας αυτός ήταν 20 χρόνια στη χρήση και ότι ζήτησε να εισαχθεί στην «Αγία Σκέπη» μαζί με το βρέφος του για απεξάρτηση. Είναι πολύ συγκινητική η συνεχής φροντίδα αυτού του πατέρα προς το παιδί του που είναι σήμερα διόμισι χρόνων».
Τα προγράμματα εφήβων, επανένταξης και οικογένειας
«Από τις αρχές του 2019 σε συνεργασία και επιχορήγηση από την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου η «Αγία Σκέπη» ξεκίνησε την λειτουργία ξεχωριστού προγράμματος ειδικά για έφηβους χρήστες με ηλικίες 13-19 χρόνων, ενώ φέτος για πρώτη φορά δεχτήκαμε ένα αγόρι 12 χρόνων που ήταν στη χρήση ουσιών για 1 χρόνο πριν τον γνωρίσουμε», μας είπε η Τίνα Παύλου και πρόσθεσε: «Τα τελευταία 20 χρόνια έχει τριπλασιαστεί ο αριθμός των ατόμων που βρίσκονται στην χρήση. Παράλληλα με τη μεγάλη διαθεσιμότητα που υπάρχει πλέον στη χώρα μας, έχει πέσει πολύ ο μέσος όρος ηλικίας έναρξης χρήσης ουσιών. Το πρόγραμμα εφήβων φιλοξενεί σήμερα 19 έφηβους και έχει λίστα αναμονής 5 ατόμων. Η αύξηση της χρήσης ουσιών ανάμεσα στους νέους μας, αποτελεί μια «σιωπηλή επιδημία» που πρέπει να μας τρομάζει και να μας κινητοποιεί».
Αναφέρθηκε στη συνέχεια στο πρόγραμμα κοινωνικής επανένταξης που αποτελεί όπως είπε «ένα από τα πιο σημαντικά βήματα». Πρόσθεσε τα εξής: «Είναι εκεί όπου η θεωρία γίνεται πράξη. Μια κρίσιμη περίοδος που ο πρώην χρήστης ουσιών πρέπει να επιβιώσει οικονομικά, κοινωνικά, συναισθηματικά. Αρκετές φορές οι άνθρωποι δεν έχουν υποστηρικτικό πλαίσιο εκτός προγράμματος, έτσι γινόμαστε εμείς η οικογένεια του, το μακροχρόνιο στήριγμα του. Τα άτομα διαμένουν σε δικό μας ξενώνα φιλοξενίας, μέχρι να βρουν εργασία, να φυλάξουν λίγα χρήματα για δικό τους χώρο διαμονής και έτσι να κάνουν ένα νέο ξεκίνημα».
Η κυρία Παύλου μας μίλησε επίσης για το πρόγραμμα οικογένειας στη Λευκωσία και Λεμεσό, «που απευθύνεται τόσο σε γονείς των οποίων τα παιδιά βρίσκονται για θεραπεία στην κλειστή φάση, όσο και σε γονείς των οποίων τα παιδιά βρίσκονται ακόμα στην χρήση και χρειάζονται στήριξη. Το πρόγραμμα οικογένειας – συνέχισε – εξυπηρετεί και συντρόφους ατόμων που είναι σε θεραπεία. Είναι εξαιρετικά σημαντική η συμβολή της οικογένειας, η οποία με σωστή καθοδήγηση και υποστήριξη, μπορεί να ενισχύσει τη θεραπεία του ατόμου που πολεμά με τις εξαρτήσεις, να συμπορευθεί και να κάνει και αυτή τις αλλαγές που χρειάζονται για ποιοτική επικοινωνία και βαθύτερη σύνδεση εντός του οικογενειακού πλαισίου».
Καθημερινές δράσεις και ανάπτυξη σχέσεων
Σύμφωνα με την κλινική διευθύντρια της «Αγίας Σκέπης», η κοινότητα είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Θεραπευτικών Κοινοτήτων και ακολουθεί το γνωσιακό συμπεριφορικό μοντέλο ψυχοθεραπείας. «Κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στην κοινότητα – είπε – τα μέλη αποκτούν δεξιότητες απαραίτητες για την αντιμετώπιση των συναισθηματικών δυσκολιών τους, για την επούλωση των τραυματικών εμπειριών και για την απόκτηση μιας νέας ταυτότητας ως υγιή και λειτουργικά μέλη της κοινωνίας. Η εργασία και η ανάπτυξη σχέσεων, είναι αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας, καθώς ενισχύουν τις προοπτικές μελλοντικής απασχόλησης των θεραπευομένων. Οι καθημερινές δραστηριότητες εκτός από τις θεραπευτικές συνεδρίες και ομάδες, συμπεριλαμβάνουν βιολογική καλλιέργεια, συσκευασία, αρτοποίηση, μαγειρική, κηπουρική και αθλητισμό».
Η Τίνα Παύλου υπογράμμισε ότι «τα τελευταία δύο χρόνια έχουμε μόνιμη πλέον λίστα αναμονής, πράγμα εξαιρετικά οδυνηρό γιατί εμείς γνωρίζουμε καλά ότι στους χρόνιους χρήστες ουσιών, αυτό μπορεί να τους στοιχίσει την ίδια τους τη ζωή». Πρόσθεσε ότι «μετά από μια μεγάλη δωρεά που έχουμε πάρει από Κύπριο ιδιώτη, έχουμε ξεκινήσει την επέκταση των εγκαταστάσεων μας στο Φιλάνι, έτσι ώστε να προσφέρουμε περισσότερες ευκαιρίες θεραπείας στους συνανθρώπους μας. Σημαντικό επίσης να αναφέρουμε ότι για πρώτη φορά στην ιστορία μας των 28 χρόνων, έχουμε υπογράψει φέτος συμφωνία ειδικού σκοπού με το κράτος, πράγμα που εξασφαλίζει στην κοινότητα μας 1.3 εκατομμύρια ευρώ, που είναι σχεδόν τα 2/3 του προϋπολογισμού μας. Αυτό διασφαλίζει τη συνέχιση του έργου της «Αγίας Σκέπης», που μέχρι σήμερα δεν είχε ποτέ αρκετά χρήματα για να καλύψει πέραν των 3 μηνών λειτουργίας της».
Κινητοποίηση για διακοπή της χρήσης
«Το ΑΧΙΛΛΕΙΟΝ είναι πρόγραμμα εντατικής θεραπείας εξαρτήσεων του ΚΕΝΘΕΑ με έδρα το Παραλίμνι και λειτουργεί με την αδειοδότηση της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου, ενώ οικονομικά στηρίζεται από την εταιρία «Allwyn» μας είπε η επιστημονικά υπεύθυνη για το πρόγραμμα, εκτελεστική διευθύντρια του ΚΕΝΘΕΑ συμβουλευτική ψυχολόγος Έλενα Ζαρούνα. Πρόσθεσε ότι «στόχος του προγράμματος είναι η πλήρης αποχή από τις ουσίες εξάρτησης, η εξυγίανση των διαπροσωπικών σχέσεων, η απόκτηση/βελτίωση δεξιοτήτων επικοινωνίας και η κοινωνική επανένταξη, συμπεριλαμβανομένης της εργασιακής αποκατάστασης. Το πρόγραμμα αποτελείται από τέσσερις φάσεις. Κατά την πρώτη φάση η οποία διαρκεί 1-3 μήνες, το άτομο συμμετέχει σε ατομικές ή/και ομαδικές συναντήσεις με στόχο την αύξηση της κινητοποίησης για να διακόψει τη χρήση. Παρέχεται επίσης συμβουλευτική οικογένειας, με στόχο την παροχή ψυχοεκπαίδευσης για θέματα εξαρτήσεων και την αναγνώριση συμπεριφορών συν-εξάρτησης. Στις περιπτώσεις αιτούντων για θεραπεία οι οποίοι βρίσκονται υπό κράτηση στις φυλακές ή/και σε αστυνομικά κρατητήρια και αφού η Συμβουλευτική Επιτροπή εισηγηθεί την αξιολόγησή τους για ένταξη στο παρόν πρόγραμμα, γίνονται διευθετήσεις για επιτόπιες επισκέψεις αξιολόγησης και κινητοποίησης, ώστε να μπορέσουν να συναντήσουν τα κριτήρια μετάβασης στη δεύτερη φάση κατά την ημερομηνία έκδοσης του σχετικού διατάγματος».
Ένας νέος κοινωνικός μικρόκοσμος
Η κυρία Ζαρούνα ανέφερε ότι «όταν το άτομο ολοκληρώσει την προετοιμασία, παραπέμπεται στη δεύτερη φάση η οποία στην ουσία αποτελεί τη βασική παρέμβαση και διαρκεί 6-9 μήνες. Στη φάση αυτή τα άτομα έχουν ένα καθημερινό πρόγραμμα παρεμβάσεων, ξεκινώντας με την ομάδα εισόδου όπου συζητιούνται οι προκλήσεις της προηγούμενης ημέρας. Ακολούθως βάσει του προγράμματος συμμετέχουν σε ομαδική θεραπεία και σε εκπαιδευτικές ομάδες με ποικίλες θεματικές, όπως ο χρηματο-οικονομικός αλφαβητισμός, η ομάδα οδικής συμπεριφοράς και ασφάλειας και η ομάδα φροντίδας υγείας. Οι θεραπευόμενοι λαμβάνουν μέρος σε αθλητικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες και σε ομάδες εργοθεραπείας και μουσικοθεραπείας. Στα πλαίσια της κύριας φάσης οι θεραπευόμενοι παρακολουθούνται εβδομαδιαία από τον ψυχίατρο του κέντρου, ενώ καθημερινά πριν αναχωρήσουν, συμμετέχουν στην ομάδα εξόδου όπου γίνεται και πλάνο διαχείρισης υποτροπής. Στο κέντρο μας κατά τη δεύτερη φάση παρέχεται φαγητό, ενώ δυο φορές το μήνα διοργανώνεται κοινή εξόρμηση στην κοινότητα σε χώρους πολιτισμού, μουσεία, φυσικό περιβάλλον κλπ. Στόχος της φάσης αυτής είναι τα άτομα να αναπτύξουν αυτογνωσία, να μάθουν δεξιότητες επικοινωνίας, να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται επαρκώς τα συναισθήματά τους, να αποκτήσουν δεξιότητες ζωής και να διαχειριστούν τυχόν θέματα ψυχοπαθολογίας. Η προσαρμογή τους στους κανόνες είναι απαραίτητη. Οι σχέσεις τους με το προσωπικό και τους υπόλοιπους θεραπευόμενους αποτελούν ένα νέο κοινωνικό μικρόκοσμο, όπου τα άτομα θα μάθουν εκ νέου να ζουν προσαρμοστικά, υγιώς και να απολαμβάνουν τη θαλπωρή της προσωπικής σύνδεσης». Σημειώνεται ότι υπεύθυνες της πρώτης και δεύτερης φάσης αντίστοιχα είναι η κλινική κοινωνική λειτουργός Μαρία Θεοφάνους και η ειδική ψυχολόγος Ειρήνη Θεοχάρους».
Εξεύρεση εργασίας και μεταθεραπευτική φροντίδα
«Στην τρίτη φάση η οποία διαρκεί 3-6 μήνες, το άτομο συνεχίζει τη θεραπεία με λιγότερο εντατικούς ρυθμούς (3-6 ώρες εβδομαδιαίως), ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην κοινωνική και εργασιακή αποκατάσταση του» μας είπε η Έλενα Ζαρούνα και πρόσθεσε: «Στη φάση αυτή παρέχονται και παρεμβάσεις συμβουλευτικής για εξεύρεση εργασίας, καθώς και νομική στήριξη όπου χρειάζεται. Τέλος αφού το άτομο ολοκληρώσει τις τρεις πρώτες φάσεις, εντάσσεται στην τέταρτη φάση της μεταθεραπευτικής φροντίδας. Στη φάση αυτή παρέχεται ατομική συμβουλευτική στους θεραπευόμενους με δυνατότητα για διαδικτυακή παρακολούθηση, αν δεν συμπληρώνεται επαρκής αριθμός στην περιοχή διαμονής. Το πρόγραμμα διαθέτει μεταφορικό μέσο για να διευκολύνει άτομα που προσέρχονται από άλλες πόλεις. Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με το πρόγραμμα στο 23740001».
