Οι δημότες της Αγλαντζιάς προσέρχονται σήμερα στις κάλπες για την εκλογή νέου αντιδημάρχου. Πρόκειται για μια τοπική εκλογική διαδικασία που αφορά την αντικατάσταση του του αντιδημάρχου ο οποίος εξελέγη βουλευτής. Ωστόσο, αποτελεί την καλύτερη αφορμή για να ανοίξει ξανά η συζήτηση γύρω από μία από τις μεγαλύτερες στρεβλώσεις της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης που ψηφίστηκε το 2022. Τη δημιουργία 93 αντιδημάρχων σε μόλις 20 δήμους.
Η ίδια η πραγματικότητα αποδεικνύει πλέον ότι η συγκεκριμένη πρόνοια δεν εξυπηρετεί ούτε τη χρηστή διοίκηση ούτε τον εξορθολογισμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αντίθετα, επιβάρυνε το φορολογούμενο με ένα επιπρόσθετο ετήσιο κόστος που ξεπερνά τα 2,3 εκατομμύρια ευρώ, δημιουργώντας δεκάδες αιρετές θέσεις των οποίων η αναγκαιότητα αμφισβητείται ευρέως.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι την ανάγκη διόρθωσης δεν την επισημαίνουν μόνο όσοι είχαν εξαρχής ασκήσει κριτική στη μεταρρύθμιση. Την αναγνωρίζει πλέον και η ίδια η κυβέρνηση. Τον Νοέμβριο του 2024, ο υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου δήλωνε ξεκάθαρα ότι «συνολικά 93 αντιδήμαρχοι είναι ένας αδικαιολόγητα μεγάλος αριθμός και είναι απαραίτητο να μειωθεί δραστικά, με ιδεατό σενάριο τον έναν αντιδήμαρχο ανά δήμο, με συγκεκριμένα καθήκοντα».
Πρόκειται ουσιαστικά για μια δημόσια παραδοχή ότι η μεταρρύθμιση, τουλάχιστον ως προς το συγκεκριμένο σκέλος της, σχεδιάστηκε λανθασμένα από την προηγούμενη κυβέρνηση και ψηφίστηκε -αφού της άλλαξαν τα φώτα- λανθασμένα από την προηγούμενη Βουλή. Όταν ακόμη και ο αρμόδιος υπουργός αναγνωρίζει ότι ο αριθμός είναι αδικαιολόγητος, τότε το ζητούμενο παύει να είναι αν χρειάζονται διορθωτικές κινήσεις. Το ζητούμενο είναι πόσο γρήγορα θα γίνουν.
Διότι οι αριθμοί δεν λένε ποτέ ψέματα. Είναι δυνατόν ένας δήμος όπως η Πόλη Χρυσοχούς να διαθέτει 14 αντιδημάρχους; Είναι λογικό ο Δήμος Ακάμα να έχει επτά; Τα Λεύκαρα επίσης επτά; Ποια διοικητική ανάγκη δικαιολογεί τέτοιες υπερβολές;
Η απάντηση είναι γνωστή εδώ και χρόνια. Οι 93 αντιδήμαρχοι δεν προέκυψαν ύστερα από κάποια επιστημονική μελέτη, που απέδειξε ότι τόσοι χρειάζονται για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά οι νέοι δήμοι. Προέκυψαν μέσα από πολιτικούς συμβιβασμούς και ατελείωτα παζάρια κατά τη συζήτηση της μεταρρύθμισης στη Βουλή.
Αντί οι συνενώσεις να βασιστούν σε πληθυσμιακά, οικονομικά και διοικητικά κριτήρια, κυριάρχησαν οι κομματικές ισορροπίες. Δήμοι που θα μπορούσαν να ενσωματωθούν σε μεγαλύτερα και βιώσιμα διοικητικά σχήματα διατηρήθηκαν αυτόνομοι. Κοινότητες προστέθηκαν ή αφαιρέθηκαν ώστε να εξυπηρετηθούν συγκεκριμένες εκλογικές εξισώσεις. Ως αντιστάθμισμα για να καμφθούν οι αντιδράσεις, δημιουργήθηκαν δεκάδες νέες θέσεις αντιδημάρχων.
Έτσι, μια μεταρρύθμιση, που παρουσιάστηκε ως εργαλείο εξοικονόμησης πόρων και εκσυγχρονισμού, κατέληξε να παράγει περισσότερο διοικητικό κόστος, περισσότερες αιρετές θέσεις και μεγαλύτερη γραφειοκρατία.
Η σημερινή εκλογική αναμέτρηση στην Αγλαντζιά υπενθυμίζει ακριβώς αυτή τη στρέβλωση. Δεν είναι το πρόσωπο που θα εκλεγεί το ζήτημα. Είναι το γεγονός ότι το σημερινό μοντέλο συνεχίζει να αναπαράγει μια δομή την οποία ακόμη και η κυβέρνηση θεωρεί υπερβολική. Γι’ αυτό και η δημόσια επισήμανση του υπουργού Εσωτερικών πρέπει τώρα να μετατραπεί σε πολιτική πράξη.
Δεν αρκεί να αναγνωρίζεται ότι οι 93 αντιδήμαρχοι είναι πολλοί. Δεν αρκεί να γίνεται λόγος για επανεξέταση. Η κοινωνία περιμένει συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες, που θα διορθώσουν ένα λάθος το οποίο επιβαρύνει κάθε χρόνο τους φορολογούμενους χωρίς αντίστοιχο όφελος.
Η κυβέρνηση πρέπει να τολμήσει. Να προσπαθήσει να διορθώσει ένα πρόβλημα το οποίο όλοι πλέον αναγνωρίζουν. Να προχωρήσει σε δραστική μείωση των αντιδημάρχων. Επαναφέροντας τη λογική ότι κάθε δήμος χρειάζεται έναν αντιδήμαρχο με σαφώς καθορισμένες αρμοδιότητες και πραγματικό αντικείμενο.
Όποιος με ειλικρίνεια εννοεί όσα λέει για την ανάγκη μιας ουσιαστικής μεταρρύθμισης, οφείλει να ανοίξει εκ νέου και το ζήτημα του αριθμού των δήμων. Όχι με γνώμονα τις κομματικές ευαισθησίες, αλλά με μοναδικό κριτήριο τη δημιουργία ισχυρών, οικονομικά βιώσιμων και λειτουργικών τοπικών αρχών.
Η εκλογική αναμέτρηση στην Αγλαντζιά θα τελειώσει εντός της ημέρας. Η ανάγκη, όμως, να διορθωθεί ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της μεταρρύθμισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα παραμείνει. Όσο αυτή η διόρθωση καθυστερεί, τόσο οι πολίτες θα συνεχίζουν να πληρώνουν το κόστος μιας κακής πολιτικής απόφασης.
