Ξανά στη Βουλή η μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας

Επανέρχεται στη Βουλή για συζήτηση, μετά από απραξία έξι μηνών, το πακέτο νομοσχεδίων που αφορά στη μεταρρύθμιση της Νομικής Υπηρεσίας με τον τερματισμό του διπλού ρόλου του Γενικού Εισαγγελέα και την καθιέρωση διαδικασίας ελέγχου των αποφάσεών του.

Η Επιτροπή Νομικών της Βουλής στη νέα της σύνθεση μετά τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου, όρισε τα νομοσχέδια προς συζήτηση στις 30 Σεπτεμβρίου, οπόταν ανοίγει ένας νέος κύκλος διαβουλεύσεων με σκοπό να υπάρξει κατάληξη.

Η μεταρρύθμιση στη Νομική Υπηρεσία, δηλαδή ο έλεγχος των αποφάσεων του Γενικού Εισαγγελέα και το σπάσιμο του διπλού του ρόλου, δηλαδή από νομικός σύμβουλος του κράτους και δημόσιος κατήγορος, αποτελούσε προεκλογική δέσμευση του Προέδρου Χριστοδουλίδη και παρά την έγκαιρη κατάθεσή τους στη Βουλή, εντούτοις κινδυνεύει να ολοκληρωθεί η θητεία του χωρίς να υπάρξει αποτέλεσμα.

Η επαναφορά των νομοσχεδίων θα ξεκαθαρίσει προθέσεις αλλά θα μετρήσει και ψήφους για το πώς θα κινηθεί το πολύκροτο ζήτημα με δεδομένη τη διαφωνία του Γενικού Εισαγγελέα, Γιώργου Σαββίδη, αλλά και τις επιφυλάξεις από νομικούς. Το μείζον ζήτημα που πρέπει να ξεκαθαριστεί εξ αρχής εφόσον ψηφιστούν τα νομοσχέδια, θα είναι η συνταγματικότητά τους.

Όπως τονίστηκε στις δύο συζητήσεις που έγιναν στην Επιτροπή Νομικών εντός του 2025 και αρχές του 2026, είναι πως ουδείς θέλει να ψηφίσει μια τόσο μεγάλη μεταρρύθμιση και να χάνονται ποινικές υποθέσεις λόγω αντισυνταγματικότητας. Γι’ αυτό και τονίστηκε πως πρέπει η νέα νομοθεσία να κριθεί από το Συνταγματικό Δικαστήριο προτού τεθεί σε εφαρμογή.

39+1 νομοσχέδια

Σημειώνουμε ότι αρχικά η Κυβέρνηση είχε καταθέσει πέρσι το καλοκαίρι μέσω του Υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως πακέτο 39 νομοσχεδίων που αφορούσε το διπλό ρόλο του Γενικού Εισαγγελέα και τη θητεία του.

Αργότερα περί το Δεκέμβριο του 2025 ο τέως υπουργός Δικαιοσύνης, Μάριος Χαρτσιώτης, κατέθεσε και το τελευταίο νομοσχέδιο που αφορούσε στον έλεγχο των αποφάσεων του Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου, ένα από τα πλέον κρίσιμα νομοσχέδια.

Η πρώτη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής Νομικών έδειξε πως δεν θα ήταν εύκολος ο δρόμος για την ψήφιση των νομοσχεδίων δεδομένης της αντίθεσης του Γενικού και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα.

Πριν ένα ακριβώς χρόνο που τέθηκαν τα ζητήματα για πρώτη φορά στη Βουλή, ο Γιώργος Σαββίδης, παρουσίασε έκθεση εμπειρογνωμόνων, με τους ειδικούς να χωρίζονται στα δύο, αφού κάποιοι υποστήριξαν ότι το όλο εγχείρημα είναι αντισυνταγματικό και κάποιοι πως δεν προκύπτει τέτοιο ζήτημα.

Ο ίδιος ο Γενικός Εισαγγελέας είχε αναφερθεί σε επιπτώσεις ακόμη και στο πολιτικό ζήτημα, λόγω δικοινοτικότητας του Συντάγματος. Ερωτηθείς τι πρόκειται να κάνει σε περίπτωση που ψηφιστεί η μεταρρύθμιση, επεσήμανε πως θα συμβουλεύσει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να αναπέμψει τη νομοθεσία στο Ανώτατο για να αποφασίσει και σε περίπτωση που ο Πρόεδρος επιμένει στη συνταγματικότητα, τότε δεν θα εκπροσωπήσει τη Δημοκρατία.

7ετής θητεία

Μια από τις αλλαγές που επιφέρουν τα νομοσχέδια είναι η καθιέρωση 7ετούς θητείας για τον Γενικό και Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα και τον Γενικό και Βοηθό Γενικό Δημόσιο Κατήγορο, χωρίς δικαίωμα ανανέωσης, ενώ σήμερα είναι μέχρι αφυπηρετήσεως ή παραίτησης.

Έλεγχος από το Ανώτατο Δικαστήριο

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, τις πρόνοιες του οποίου αποκάλυψε ο «Φ», ο έλεγχος των αποφάσεων του Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου αφήνεται σε δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Θα ελέγχονται αποφάσεις που αφορούν μη ποινική δίωξη ή αναστολή ποινικής δίωξης για σοβαρές υποθέσεις

. Δικαίωμα να αμφισβητήσει την απόφαση του Γενικού Δημόσιου Κατηγόρου θα έχει το θύμα, οι κληρονόμοι του σε περίπτωση θανάτου, ή ο δικηγόρος του.

Παράλληλα, προβλέπονται δύο βαθμοί ελέγχου, ένα από τη Νομική Υπηρεσία και ένα από το Ανώτατο Δικαστήριο.

Στη Νομική Υπηρεσία εγκαθιδρύεται εσωτερικό όργανο ελέγχου των αποφάσεων που λαμβάνει ο Γενικός ή ο Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας.

Πρόκειται για επιτροπή νομικών της Νομικής Υπηρεσίας που θα μελετά την απόφαση αναστολής ή διακοπής μιας ποινικής δίωξης, μετά από αίτημα και θα αποφαίνονται κατά πόσον ορθά λήφθηκε ή όχι.

Στην περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος ή οι κληρονόμοι του, ή ο δικηγόρος του δεν μείνουν ικανοποιημένοι από την απόφαση αυτή, τότε θα έχουν δικαίωμα να προσφεύγουν σε δεύτερο βαθμό στο Ανώτατο Δικαστήριο.