Κίνδυνοι από παντού για την Τρίτη Ηλικία – Υγεία, συντάξεις, γηριατρική φροντίδα, αποκατάσταση και στέγες ηλικιωμένων

Κενά στην υγειονομική περίθαλψη και στην εξειδικευμένη γηριατρική φροντίδα, προβλήματα στην αποκατάσταση, οικονομικές πιέσεις, ανάγκη αυστηρότερης εποπτείας των στεγών ηλικιωμένων, αλλά και φαινόμενα παραμέλησης, κακοποίησης, ηλικιακών διακρίσεων και κοινωνικής απομόνωσης συνθέτουν το πλέγμα των προβλημάτων που το Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας Κύπρου θέτει ενώπιον της Πολιτείας.

Πίσω από αυτά, όπως υποστηρίζει, βρίσκεται και ένα βαθύτερο θεσμικό κενό: Κανένας ενιαίος φορέας δεν έχει σήμερα την ευθύνη να βλέπει συνολικά την πολιτική του κράτους για την Τρίτη Ηλικία.

Το Παρατηρητήριο, ανέφερε σε δηλώσεις του στον «Φ», ο εκτελεστικός πρόεδρός του, Δήμος Αντωνίου, ζητά πλέον τη θεσμοθέτηση Επιτρόπου Τρίτης Ηλικίας με ουσιαστικές εξουσίες, υποστηρίζοντας ότι «η δημογραφική γήρανση δεν αποτελεί απλώς μια κοινωνική εξέλιξη, αλλά δομική αλλαγή που απαιτεί διαφορετική αντίδραση από το κράτος».

Από το ΓεΣΥ μέχρι τη μακροχρόνια φροντίδα

Οι ανάγκες των ηλικιωμένων εκτείνονται σήμερα σε διαφορετικά πεδία και, σύμφωνα με το Παρατηρητήριο, αυτό ακριβώς αποτελεί μέρος του προβλήματος.

Στον τομέα της υγείας έχουν κατά καιρούς επισημανθεί δυσκολίες και καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε υπηρεσίες μέσω του ΓεΣΥ, αλλά και η ανάγκη ανάπτυξης εξειδικευμένων γηριατρικών υπηρεσιών και γηριατρικών κλινικών.

Αντίστοιχα, έχει τεθεί το ζήτημα της επαρκούς πρόσβασης σε υπηρεσίες αποκατάστασης, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους που μετά από νοσηλεία χρειάζονται οργανωμένη φροντίδα για να επανέλθουν στην καθημερινότητά τους.

Στην εξίσωση μπαίνει και η μακροχρόνια φροντίδα. Το Παρατηρητήριο έχει ζητήσει αποτελεσματικότερη εποπτεία και ελέγχους στις στέγες ηλικιωμένων, ώστε να διασφαλίζονται τόσο η ποιότητα των υπηρεσιών όσο και οι συνθήκες διαβίωσης των ενοίκων.

Την ίδια ώρα, «οικονομικό παραμένει το πρόβλημα για μερίδα της τρίτης ηλικίας, με το Παρατηρητήριο να έχει επανειλημμένα θέσει το ζήτημα της επάρκειας των συντάξεων απέναντι στο αυξημένο κόστος ζωής».

Καθορίζοντας τα κενά και προβλήματα ο Δήμος Αντωνίου τόνισε τις ανάγκες που υπάρχουν σε: Υγεία, συνταξιοδοτικό, κοινωνική ενσωμάτωση, μακροχρόνια φροντίδα, προσβασιμότητα και ποιότητα ζωής.

Το χειρότερο, είπε, «είναι ότι για να μπορέσει ένας ηλικιωμένος να εξασφαλίσει, ακόμα και αυτά που δικαιούται πρέπει να περάσει από χρονοβόρες διαδικασίες αλλά και διαδικασίες οι οποίες συνιστούν τεράστια ταλαιπωρία για τον ίδιο». Αυτό επειδή, εξήγησε, «βρίσκονται μοιρασμένα σε διαφορετικά Υπουργεία και κρατικούς φορείς».

Το αποτέλεσμα, ανέφερε, «κάνει την κατάσταση ακόμα πιο περίπλοκη αφού έχουμε γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και αναποτελεσματική εξυπηρέτηση μιας πληθυσμιακής ομάδας που αποδεδειγμένα και βάσει πραγματικών στοιχείων, αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς».

Κακοποίηση, παραμέληση και μοναξιά

Το Παρατηρητήριο «έχει αναδείξει και το ζήτημα της κοινωνικής απομόνωσης και της μοναξιάς, αλλά και των ηλικιακών διακρίσεων, επιμένοντας ότι οι ηλικιωμένοι πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ενεργό μέρος της κοινωνίας και όχι ως μια πληθυσμιακή ομάδα που περιορίζεται στον ρόλο του αποδέκτη κοινωνικών παροχών».

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στην προστασία από κακοποίηση και παραμέληση. Στις δηλώσεις του στον «Φ», ο Δήμος Αντωνίου υπογράμμισε ότι «πρέπει να λειτουργήσει ένας πλήρης θεσμός, κατάλληλα στελεχωμένος θεσμός που θα είναι σε θέση να χειρίζεται αποτελεσματικά υποθέσεις κακοποίησης, διακρίσεων ή παραμέλησης».

«Όχι διακοσμητικός Επίτροπος»

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον το Παρατηρητήριο τοποθετεί την πρότασή του για Επίτροπο Τρίτης Ηλικίας: «Ο νέος θεσμός δεν νοείται να έχει απλώς διακοσμητικό ή παθητικά συμβουλευτικό χαρακτήρα», αναφέρει.

Η πρόταση είναι ο Επίτροπος να διαθέτει διευρυμένες, οριζόντιες εξουσίες, με δυνατότητα παρέμβασης, ελέγχου και συμμετοχής στη διαμόρφωση πολιτικής με τα συναρμόδια υπουργεία, μεταξύ αυτών Υγείας, Εργασίας και Οικονομικών. Κατά το Παρατηρητήριο, μόνο με νομοθετικά κατοχυρωμένη εκτελεστική επιρροή μπορεί να επιτευχθεί συνοχή στην κρατική πολιτική για τους ηλικιωμένους.

Παράλληλα, ζητείται ο θεσμός να διαθέτει τους απαραίτητους πόρους και εξειδικευμένο προσωπικό. Η πρόταση περιλαμβάνει στελέχωση με γεροντολόγους, κοινωνικούς ερευνητές, νομικούς και αναλυτές δεδομένων, ώστε οι πολιτικές να στηρίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία και ο Επίτροπος να έχει πραγματική δυνατότητα παρέμβασης.

Το Παρατηρητήριο δεν περιορίζεται στην κατάθεση της πρότασης αλλά ζητά συγκεκριμένα βήματα από την εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία.

«Το ζητούμενο δεν είναι αν, αλλά πότε», τόνισε ο Δήμος Αντωνίου, καλώντας την κυβέρνηση «να καταθέσει νομοσχέδιο με σαφές χρονοδιάγραμμα και επαρκή προϋπολογισμό και τη Βουλή να προχωρήσει στην ψήφισή του πέρα από κομματικές αντιπαραθέσεις».