Ο Πανίκος Νεοκλέους, συγγραφέας-ερευνητής, θέτει σοβαρά ζητήματα γύρω από την τραγωδία που συνέβη πριν επτά χρόνια.
Θρηνούμε και φέτος τα θύματα της άγνοιας, της ημιμάθειας, ανικανότητας και της ανευθυνότητας πολλών από την ελίτ της κυπριακής κοινωνίας. Ευθύνη δεν φέρει μόνο ο Δημήτρης Χριστόφιας για αυτή την τραγωδία. Για την ίδια την έκρηξη, εγώ θα του δώσω συγχωροχάρτι, λόγω μεγάλης ανικανότητας σε πολλούς τομείς. Δεν θα συγχωρέσω όμως τους ανώτερους αξιωματικούς του Στρατού και της Αστυνομίας. Κυρίως τους πυροτεχνουργούς και όχι μόνο. Αν και πέρασαν από τότε αρκετά χρόνια, δεν άκουσα, αλλά ούτε και διάβασα πουθενά τον πραγματικό λόγο αυτής της τρομερής έκρηξης που είχε ως αποτέλεσμα τον άδικο θάνατο πολλών συμπατριωτών μας. Την άποψή μου την είχα εκφράσει σε κάποιους, αμέσως μετά την έκρηξη. Όμως τότε ήταν ήδη αργά. Αν και δεν είμαι ειδικός στα εκρηκτικά και στα πυρομαχικά, η αποφυγή της έκρηξης ήταν θέμα κοινής λογικής και θα μπορούσε να αποφευχθεί με τον ευκολότερο τρόπο. Στο πού βασίζω αυτό που λέω, ας μου επιτραπεί να αναφέρω το πιο κάτω παράδειγμα.
Είναι γνωστό ότι ο όγκος της στερεάς πυρίτιδας είναι κατά εκατοντάδες φορές μικρότερος από τον όγκο των αερίων τα οποία δημιουργούνται με την εσωτερική καύση, σε μια π.χ. χειροβομβίδα. Γι’ αυτό και όταν αφαιρεθεί η περόνη, δημιουργείται σπινθήρας μέσα σε αυτήν, με αποτέλεσμα ο όγκος από την καύση να εκατονταπλασιαστεί και ως αποτέλεσμα να προκαλείται η έκρηξη. Πάνω στην ίδια βάση λειτουργούν και οι μηχανές εσωτερικής καύσης. Σε κάθε κύλινδρο της μηχανής εισέρχεται κάθε φορά μια απειροελάχιστη ποσότητα βενζίνης ή πετρελαίου, που με την καύση, ο μικρός αυτός όγκος καυσίμου εκατονταπλασιάζεται, με αποτέλεσμα την περιστροφή του στροφαλοφόρου άξονα ο οποίος με τη σειρά του μετακινεί ένα πολύ βαρύ όχημα. Μέσα στον κύλινδρο δεν γίνεται έκρηξη (καταστροφή του κυλίνδρου), επειδή πριν ο όγκος φτάσει σε οριακό σημείο, το έμβολο αρχίζει να κινείται προς τα κάτω, δημιουργώντας εκτόνωση.
Επανέρχομαι στο θέμα με τη χειροβομβίδα ή οποιανδήποτε άλλη βόμβα. Εάν πάνω στη βόμβα υπήρχε έστω και μια μικρή οπή 1 – 2 χιλιοστών, τότε η βόμβα δεν εκρήγνυτο. Το ίδιο ακριβώς θα συνέβαινε αν αντί να βάλουν τα νεαρά αδέλφια να ρίχνουν νερό πάνω στα εμπορευματοκιβώτια, τούς έλεγαν να ανοίξουν τις πόρτες και το νερό να το έριχναν μέσα στα εμπορευματοκιβώτια. Σε εκείνη τη συγκεκριμένη περίπτωση (ανάλογα με το είδος της πυρίτιδας), μπορεί να έσβηνε ή να μην έσβηνε η φωτιά, αλλά σίγουρα δεν θα γινόταν η έκρηξη με όλα τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα- απώλειες ανθρώπινων ζωών και καταστροφή του ηλεκτροπαραγωγού σταθμού.
Ακόμη δεν το χωρά το μυαλό μου. Τόσοι ειδικοί στα πυρομαχικά στο Στράτευμα και στην Αστυνομία και δεν βρέθηκε ένας άνθρωπος να κάνει το πιο εύκολο και αυτονόητο;
Πώς ο μ. Παπακώστας, ο οποίος διετέλεσε ανώτατο στέλεχος της Αστυνομίας, δεν το σκέφτηκε; Πώς όλοι αυτοί οι ειδικοί του Στρατού και της Αστυνομίας, οι οποίοι κάνουν ειδική εκπαίδευση στα εκρηκτικά και στα πυρομαχικά, δεν έκαναν αυτό που έπρεπε να κάνουν; Το καθημερινό συμπέρασμα που βγαίνει όχι μόνο από αυτή την περίπτωση είναι ότι… Δεν θέλω να δώσω χαρακτηρισμούς.
Αιωνία η μνήμη σε όλους όσοι έπεσαν θύματα της αμάθειας, της ημιμάθειας και της προδοσίας σε αυτόν τον τόπο.
