Το συμφέρον οκτώ συνολικά παιδιών στο πλαίσιο πέντε υποθέσεων γονικής μέριμνας σε Οικογενειακά Δικαστήρια σε όλες τις επαρχίες και 51 ασυνόδευτων παιδιών στο πλαίσιο προσφυγής τους στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας κατά των απορριπτικών αποφάσεων της Υπηρεσίας Ασύλου στην αίτησή τους για άσυλο, εκπροσωπεί στο παρόν στάδιο η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Δέσπω Μιχαηλίδου. Κι αυτό, στο πλαίσιο της άσκησης της σχετικής αρμοδιότητας καθώς ένας από τους τέσσερεις πυλώνες δράσης της Επιτρόπου είναι και η νομική εκπροσώπηση των παιδιών σε δικαστικές ή άλλες διαδικασίες.
Για τη νομική εκπροσώπηση παιδιών, τα οποία χρειάζεται να έχουν επαφή με το σύστημα Δικαιοσύνης, το Γραφείο της αρμόδιας Επιτρόπου συνεργάζεται με δικηγόρους, οι οποίοι ενεργούν πάντοτε εκ μέρους της και υπό τις οδηγίες της, είτε για να υποβάλουν αίτηση εκπροσώπησης παιδιού, ή/και για να εκπροσωπήσουν το παιδί μετά από απόφαση διορισμού της Επιτρόπου από το ίδιο το Δικαστήριο. Όπως αναφέρθηκε στον «Φ», ρόλος των δικηγόρων αυτών είναι να εκπροσωπούν παιδιά σε διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες στις περιπτώσεις εκείνες όπου υπάρχει σύγκρουση μεταξύ του συμφέροντος των γονέων και του παιδιού (στις περιπτώσεις για παράδειγμα που υπάρχει έντονη συγκρουσιακή σχέση μεταξύ των γονέων) ή όταν οι γονείς αδυνατούν να διασφαλίσουν το συμφέρον του παιδιού τους. Ο τρόπος της εκπροσώπησης του παιδιού στη δικαστική διαδικασία από την Επίτροπο εξαρτάται σε κάθε περίπτωση και από το είδος της δικαστικής υπόθεσης. Μέσω της νομικής εκπροσώπησης, η Επίτροπος μεριμνά ώστε να λαμβάνεται η άποψη του παιδιού υπόψη σύμφωνα με την ηλικία και την ωριμότητα του, η οποία συνυπολογίζεται και με άλλους σημαντικούς παράγοντες κατά τη διαδικασία προσδιορισμού του Συμφέροντος του. Αξιώνει, επίσης, όπως το Συμφέρον του ληφθεί υπόψη τόσο από το Δικαστήριο κατά τη λήψη απόφασης του όσο και από τις αρμόδιες Αρχές, οι οποίες έχουν την υποχρέωση να διασφαλίζουν τα δικαιώματα των παιδιών, καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Φροντίζει, επίσης, όπως η όλη δικαστική διαδικασία εξελίσσεται με φιλικό προς το παιδί τρόπο και ότι το παιδί τυγχάνει δίκαιης δίκης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τις προηγούμενες μέρες, η κ. Μιχαηλίδου πραγματοποίησε σχετικό τριήμερο εκπαιδευτικό σεμινάριο των δικηγόρων που αναλαμβάνουν καθήκοντα, κατά την οποία έτυχαν της απαραίτητης εκπαίδευσης σε θέματα νομικής εκπροσώπησης παιδιών.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ: Mε χαρούμενες παιδικές φωνές θα γεμίσουν τα δημοτικά σχολεία
Αναφορικά με τις προϋποθέσεις με βάση τις οποίες η Επίτροπος διορίζεται από το Δικαστήριο για την εκπροσώπηση παιδιού είναι:
>> Στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας οικογενειακού δικαίου σε περιπτώσεις όπου υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ του παιδιού και των γονέων/ κηδεμόνων του.
>> Στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας που αφορά ασυνόδευτο παιδί-αιτητή ασύλου, σε σχέση με διαδικασίες που προβλέπονται στον περί Προσφύγων Νόμο.
>> Σε περίπτωση που υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ γονέων/ κηδεμόνων και παιδιού-θύματος σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης ή στην περίπτωση που τέτοιο παιδί είναι ασυνόδευτο ή αποχωρισμένο από την οικογένειά του.
>> Σε περίπτωση που υπάρχει σύγκρουση συμφέροντος μεταξύ γονέων ή κηδεμόνων και παιδιού θύματος εμπορίας και εκμετάλλευσης ή στην περίπτωση που τέτοιο παιδί είναι ασυνόδευτο ή αποχωρισμένο από την οικογένειά του, σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας.
>> Σε περίπτωση που υπάρχει σύγκρουση συμφέροντος μεταξύ γονέων ή κηδεμόνων και παιδιού σε σύγκρουση με το Νόμο ή οι γονείς του δεν είναι σε θέση να εκπροσωπήσουν το συμφέρον του.
Σήμερα, κάθε παιδί ενδεχομένως να χρειαστεί να έρθει σε επαφή με το σύστημα Δικαιοσύνης. Το διαζύγιο των γονέων του, οι διαδικασίες υιοθεσίας του, η μετανάστευση, η βία, παιδιά που βρίσκονται σε σύγκρουση με το Νόμο, αποτελούν τους συνήθεις λόγους για τους οποίους τα Δικαστήρια καλούνται να εξετάσουν θέματα που είτε αφορούν, είτε επηρεάζουν παιδιά. Σε αυτό όμως εδώ το σημείο, πολλές φορές προκύπτει πρόβλημα, τόσο όσον αφορά το στρες, το άγχος και πιθανόν το φόβο που προκαλεί το σύστημα Δικαιοσύνης σε παιδιά, όσο και με την εκπροσώπηση τους ενώπιον Δικαστηρίου και δη στις περιπτώσεις που υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ γονέων και παιδιών.
Για το θέμα αυτό το Συμβούλιο της Ευρώπης και τα 47 του κράτη-μέλη –μεταξύ των οποίων και η Κύπρος– έχουν υιοθετήσει τις Κατευθυντήριες Γραμμές της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης για ένα φιλικό προς τα παιδιά σύστημα δικαιοσύνης: πρόκειται για μια ολοκληρωμένη δέσμη προτύπων σε θέματα κλειδιά, που αφορούν, μεταξύ άλλων, την προστασία του παιδιού από τη δευτερογενή θυματοποίηση από το σύστημα δικαιοσύνης, υιοθετώντας μια ολιστική παιδοκεντρική προσέγγιση, μέσα στο πλαίσιο του οποίου, τα παιδιά έχουν, μεταξύ πολλών άλλων, δικαίωμα νομικής εκπροσώπησης.
Σύμφωνα με το Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, το θεσμικό πλαίσιο για τη νομική εκπροσώπηση παιδιών από την Επίτροπο πηγάζει από τα Άρθρα 3, 9 και 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων του Παιδιού, η οποία έχει ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία με τον περί της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων του Παιδιού (Κυρωτικό) Νόμο του 2005 [Ν. 23 (ΙΙΙ)/ 2005], από το άρθρο 4(1) (ε), (ζ) και (η) των περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Νόμων του 2007 και 2014 [Ν.74(Ι)/2007 και Ν. 44(Ι)/2014], τον περί Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού (Διορισμός του Επιτρόπου από το Δικαστήριο ως Αντιπρόσωπος Παιδιού) Διαδικαστικό Κανονισμό του 2014, και από άλλους ειδικούς Νόμους που παρέχουν στην Επίτροπο την αρμοδιότητα εκπροσώπησης ανηλίκων σε δικαστικές ή άλλες διαδικασίες (διοικητικές, προδικαστικές κ.ά.). Οι ειδικοί Νόμοι είναι:
>> Ο περί Πρόληψης και Καταπολέμησης της Εμπορίας και Εκμετάλλευσης Προσώπων και της Προστασίας των Θυμάτων Νόμος του 2014 [Ν. 60(Ι)/2014], και συγκεκριμένα τα άρθρα 38(1) και 41.
>> Ο περί Πρόληψης και Καταπολέμησης της Σεξουαλικής Κακοποίησης, της Σεξουαλικής Εκμετάλλευσης Παιδιών και της Παιδικής Πορνογραφίας Νόμος του 2014 [Ν.91(Ι)/2014], άρθρα 33(1) και 42(1).
>> Οι περί Προσφύγων Νόμοι του 2000 μέχρι το 2016 [Ν. 6(I)/2000 όπως τροποποιήθηκε], άρθρο 10(1Β).
>>O περί Παιδιών σε Σύγκρουση με το Νόμο Νόμος του 2021.
