Χάος στην Ευρώπη προκαλεί η ακρίβεια και η στέγη: Η αβεβαιότητα για το μέλλον τους βγάζει τους νέους στους δρόμους – Ο διεθνολόγος Θόδωρος Τσίκας εξηγεί τις διαδηλώσεις σε πολλές χώρες

Εμβρόντητη παρακολουθεί η Ευρώπη τις εικόνες βίας και καταστροφών στη Γαλλία, την ώρα που η κοινωνική δυσαρέσκεια εκδηλώνεται και σε άλλες χώρες, από το Βέλγιο, την Ιταλία και την Πορτογαλία.

Χιλιάδες πολίτες βγαίνουν στους δρόμους, με διαφορετικά αιτήματα, αλλά κοινές ανησυχίες για την ακρίβεια, τη στέγη και κυρίως για το μέλλον τους. Πίσω από τις κινητοποιήσεις, ωστόσο, δεν βρίσκονται μόνο οι οικονομικές δυσκολίες, αλλά και η αβεβαιότητα. Ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους, οι οποίοι βλέπουν ότι οι σπουδές και η προσπάθειά τους δεν αρκούν πλέον για να τους εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή ζωή.

Τι συμβαίνει, λοιπόν, στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και πόσο πιθανό είναι να συνεχιστούν οι αντιδράσεις; Ο πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος Θόδωρος Τσίκας, επικεφαλής του Προγράμματος «Θεωρία και Πρακτική των Διεθνών Σχέσεων» στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ) στην Ελλάδα, μιλώντας στο philenews, εκτίμησε ότι οι αναταραχές θα συνεχιστούν, καθώς τα προβλήματα που οδηγούν τους πολίτες στους δρόμους έχουν συσσωρευτεί εδώ και χρόνια.

«Νομίζω ότι το βασικό πρόβλημα, κυρίως για τους νέους ανθρώπους, είναι η αγωνία και η αβεβαιότητα για το μέλλον τους. Δηλαδή, ότι αυτά που κάνουν, αυτά που σπουδάζουν, αυτά που μαθαίνουν, δεν αρκούν για να τους διασφαλίσουν ένα αξιοπρεπές μέλλον», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Εξηγώντας τους λόγους πίσω από τις κινητοποιήσεις, έφερε ως παράδειγμα τη Γαλλία, όπου μαθητές διαμαρτύρονται για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών και τις ανεπαρκείς σχολικές υποδομές. Πρόσθεσε ότι η ακρίβεια και ο πληθωρισμός, που επιδεινώθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις συγκρούσεις στον Περσικό Κόλπο, έχουν επιβαρύνει την καθημερινότητα των πολιτών.

Στάθηκε, παράλληλα, στην απόσταση που αισθάνεται ένα μέρος της κοινωνίας από το πολιτικό σύστημα, καθώς πολλοί δεν θεωρούν ότι εκπροσωπούνται από τις σημερινές πολιτικές δυνάμεις. Σε όλα αυτά προστίθεται το στεγαστικό, το οποίο χαρακτήρισε ένα από τα σοβαρότερα κοινά προβλήματα των ευρωπαϊκών κοινωνιών.

«Δεν μπορεί ένας νέος άνθρωπος, αλλά και ένας μη νέος, να βρει εύκολα μια αξιοπρεπή κατοικία με ένα ενοίκιο συμβατό με τα εισοδήματά του», ανέφερε.

Εξήγησε ότι οι τιμές των ακινήτων έχουν αυξηθεί σημαντικά, ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις, ενώ ανάμεσα στις αιτίες περιέλαβε τον υπερτουρισμό αλλά και την υπερεκμετάλλευση των ακινήτων. Όπως υποστήριξε, δεν αρκούν τα επιδόματα και τα προσωρινά μέτρα ελάφρυνσης, αλλά χρειάζονται ουσιαστικές αλλαγές στην πολιτική για τη γη και την οικοδομή.

Γιατί η Γαλλία βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο

Αναφερόμενος στις εικόνες που έρχονται από τη Γαλλία, όπου οι κινητοποιήσεις συνοδεύτηκαν από σοβαρά επεισόδια και καταστροφές, ο κ. Τσίκας εξήγησε ότι πρόκειται για μια κοινωνία με μακρά ιστορία εξεγέρσεων, από τη Γαλλική Επανάσταση μέχρι τον Μάη του 1968.

«Είναι μια κοινωνία που δεν δέχεται εύκολα και τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αρκετά προβλήματα, κυρίως σε σχέση με τη λειτουργία του κοινωνικού κράτους, έχουν συσσωρευτεί με την πάροδο των χρόνων.

Στάθηκε ακόμη στις κοινωνικές ανισότητες που παρατηρούνται σε υποβαθμισμένες περιοχές της Γαλλίας, όπου ζουν πολλοί πολίτες με μεταναστευτικό υπόβαθρο, κυρίως από χώρες της Βόρειας Αφρικής όπως το Μαρόκο, η Τυνησία και η Αλγερία.

Εκεί, όπως εξήγησε, οι δύσκολες συνθήκες διαβίωσης και ο κοινωνικός αποκλεισμός επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν κυρίως από μαθητές, ωστόσο, στη συνέχεια προστέθηκαν και άλλες ομάδες, ορισμένες από τις οποίες συνδέθηκαν με τα βίαια επεισόδια και τις καταστροφές.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να έχει και πολιτικές συνέπειες, ήταν η εκτίμησή του.«Είναι πολύ πιθανό να στρέψουν ένα σημαντικό τμήμα της λεγόμενης σιωπηρής πλειοψηφίας προς την Ακροδεξιά, προς τη Λεπέν, η οποία υπόσχεται ότι θα φέρει τάξη, νόμο και ασφάλεια στη Γαλλία», ανέφερε.

Η αποδυνάμωση Μακρόν και οι επιπτώσεις στην ΕΕ

Η κρίση στη Γαλλία δεν περιορίζεται στο κοινωνικό πεδίο, καθώς η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη και με πολιτική και οικονομική αβεβαιότητα.

Ο κ. Τσίκας εξήγησε ότι ο Εμμανουέλ Μακρόν πλησιάζει στο τέλος της προεδρικής του θητείας, χωρίς να μπορεί να διεκδικήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα για τις πολιτικές ισορροπίες μετά τις επόμενες εκλογές.

Στην αβεβαιότητα αυτή προστίθεται και η δύσκολη οικονομική κατάσταση. Όπως ανέφερε, το δημόσιο χρέος της Γαλλίας βρίσκεται κοντά στο 120% του ΑΕΠ, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα κινείται γύρω στο 5%, περιορίζοντας τις δυνατότητες της κυβέρνησης να ανταποκριθεί στα αιτήματα των διαδηλωτών.

Οι συνέπειες, ωστόσο, δεν αφορούν μόνο το εσωτερικό της χώρας. «Η αποδυνάμωση της Γαλλίας σημαίνει σημαντικό πλήγμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση», τόνισε.

Εξήγησε ότι η Γαλλία, μαζί με τη Γερμανία, αποτελεί την κινητήρια δύναμη της ΕΕ, ενώ είναι το μοναδικό κράτος-μέλος που διαθέτει πυρηνικά όπλα και μόνιμη έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Κατά την εκτίμησή του, οι επόμενοι μήνες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι για τις πολιτικές ισορροπίες στην Ευρώπη, καθώς η αβεβαιότητα στη Γαλλία συμπίπτει με μια περίοδο σημαντικών αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ.

Γιατί δεν βλέπουμε ανάλογες κινητοποιήσεις σε Κύπρο και Ελλάδα;

Το στεγαστικό και η ακρίβεια απασχολούν έντονα και την Κύπρο και την Ελλάδα. Γιατί, όμως, δεν καταγράφονται κινητοποιήσεις αντίστοιχης έκτασης;

«Στην Ελλάδα και στην Κύπρο, από ό,τι ξέρω, δεν είναι και πολύ ισχυρή η κοινωνία των πολιτών», ήταν η απάντηση του κ. Τσίκα.

Εξήγησε ότι στις δύο αυτές χώρες τα πολιτικά κόμματα και τα παραδοσιακά συνδικάτα εξακολουθούν να έχουν σημαντική επιρροή, σε αντίθεση με όσα παρατηρούνται στις υπόλοιπες χώρες όπου έχουν ξεσπάσει κινητοποιήσεις.

Εκεί, όπως ανέφερε, πρωταγωνιστούν κυρίως αυτόνομες πρωτοβουλίες πολιτών και τοπικές κινήσεις νέων, που οργανώνονται αυθόρμητα, έξω από τις παραδοσιακές κομματικές και συνδικαλιστικές δομές.

Δεν απέκλεισε, πάντως, να υπάρξουν ανάλογες αντιδράσεις στο μέλλον και στην Ελλάδα ή στην Κύπρο.

«Οι αναταραχές θα συνεχιστούν»

Σε ό,τι αφορά την επόμενη ημέρα, ο Θόδωρος Τσίκας δεν εμφανίστηκε αισιόδοξος για άμεση εκτόνωση της κατάστασης.  «Νομίζω ότι οι αναταραχές αυτές θα συνεχιστούν. Δεν είναι βέβαιο ότι θα καταλαγιάσουν», ανέφερε.

Εξήγησε δε ότι αυτή την περίοδο καταρτίζονται οι κρατικοί προϋπολογισμοί για την επόμενη χρονιά, γεγονός που παραδοσιακά συνοδεύεται από διεκδικήσεις και κοινωνικές αντιδράσεις.

Ως μόνη ουσιαστική διέξοδο υπέδειξε τον διάλογο, αναφερόμενος στην πρωτοβουλία Μακρόν για εθνικό διάλογο με εκπροσώπους μαθητών, φοιτητών, πολιτικών κομμάτων και συνδικάτων, αν και εξέφρασε επιφυλάξεις κατά πόσο μπορεί να αποδώσει.

Καταδίκασε, παράλληλα, τους βανδαλισμούς και τις λεηλασίες, σημειώνοντας ότι η ευρύτερη κοινωνία μπορεί να στηρίζει τα αιτήματα των διαδηλωτών, χωρίς να αποδέχεται τη βία.

Δεν παρέλειψε, όμως, να αναφερθεί και στις καταγγελίες για υπέρμετρη αστυνομική βία στη Γαλλία, κάνοντας λόγο για σοβαρούς τραυματισμούς διαδηλωτών και χρήση ακατάλληλου εξοπλισμού από ειδικές αστυνομικές δυνάμεις.

Τέτοιες πρακτικές, κατέληξε, αντί να συμβάλλουν στην αποκλιμάκωση, μπορούν να οξύνουν ακόμη περισσότερο το κλίμα.