Οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρεται να διοχέτευσαν κρυφά περίπου 6.000 τερματικά δορυφορικού ίντερνετ Starlink στο Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, με στόχο την ενίσχυση της πρόσβασης στο διαδίκτυο εν μέσω αυστηρών περιορισμών από την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, περίπου 6.000 τερματικά Starlink εισήχθησαν λαθραία στο Ιράν, αφότου οι ιρανικές αρχές κατέστειλαν με βία τις μαζικές κινητοποιήσεις και περιόρισαν δραστικά την πρόσβαση στο διαδίκτυο. Πρόκειται για την πρώτη φορά που οι ΗΠΑ στέλνουν απευθείας τέτοιο εξοπλισμό στη χώρα.
Οι αγορές έγιναν από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είχε προηγουμένως προμηθευτεί σχεδόν 7.000 συσκευές της υπηρεσίας δορυφορικού ίντερνετ της SpaceX, ιδιοκτησίας του Elon Musk, με τις περισσότερες αγορές να πραγματοποιούνται τον Ιανουάριο.
Η απόφαση ελήφθη αφού ανώτατα στελέχη της κυβέρνησης του Donald Trump επέλεξαν να ανακατευθύνουν κονδύλια από άλλα προγράμματα «ελευθερίας του διαδικτύου» προς την απόκτηση των τερματικών.
Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο Τραμπ είχε γνώση της επιχείρησης, χωρίς να είναι σαφές εάν έδωσε ο ίδιος την τελική έγκριση.
Ανάμεσα σε διαψεύσεις και πολιτικά μηνύματα
Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα κατηγορήσει την Ουάσιγκτον ότι υποκίνησε τις διαδηλώσεις, χωρίς ωστόσο να προσκομίσει αποδείξεις. Οι ΗΠΑ αρνούνται οποιαδήποτε εμπλοκή στην οργάνωση της εξέγερσης, που πυροδοτήθηκε από χρόνια οικονομικής δυσπραγίας, διολίσθηση του νομίσματος και την απολύτως αυταρχική διακυβέρνηση των μουλάδων.
Ωστόσο, η αποστολή των Starlink καταδεικνύει ότι η αμερικανική πλευρά παρείχε πιο ουσιαστική υποστήριξη στα αντικαθεστωτικά δίκτυα απ’ ό,τι ήταν έως σήμερα γνωστό.
Κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων, ο Τραμπ είχε καλέσει δημοσίως τους Ιρανούς να συνεχίσουν τις διαδηλώσεις, υποσχόμενος ότι «βοήθεια έρχεται». Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι μέρος των διαδηλωτών θεώρησε πιθανή ακόμη και στρατιωτική παρέμβαση – κάτι που τελικά δεν συνέβη.
Παράνομη κατοχή, βαριές ποινές
Η κατοχή τερματικού Starlink είναι παράνομη στο Ιράν και επισύρει πολυετή ποινή φυλάκισης. Παρ’ όλα αυτά, εκτιμάται ότι δεκάδες χιλιάδες Ιρανοί διαθέτουν ήδη τέτοιες συσκευές, αξιοποιώντας το δορυφορικό σήμα για να παρακάμπτουν τα κρατικά φίλτρα και τη λογοκρισία.
Οι ιρανικές αρχές φέρονται να πραγματοποιούν ελέγχους σε κατοικίες και ταράτσες για τον εντοπισμό εξοπλισμού.
Τον Ιανουάριο, ο Λευκός Οίκος είχε επιβεβαιώσει ότι ο Τραμπ και ο Μασκ συζήτησαν τρόπους διασφάλισης της πρόσβασης των Ιρανών στο διαδίκτυο μέσω Starlink.
Starlink ή VPN; Η εσωτερική διαμάχη στην Ουάσιγκτον
Η επιλογή ενίσχυσης του Starlink προκάλεσε εσωτερικές αντιδράσεις. Ειδικοί στην «ελευθερία του διαδικτύου» υποστήριξαν ότι η πλήρης χρηματοδότηση υπηρεσιών VPN θα προσέφερε ασφαλέστερη και ευρύτερη κάλυψη στους Ιρανούς χρήστες.
Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του 2022, περίπου 30 εκατ. Ιρανοί χρησιμοποίησαν VPN χρηματοδοτούμενα από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, όταν επιβάλλεται σχεδόν καθολικό μπλακ άουτ, οι VPN καθίστανται πρακτικά άχρηστες.
Η μείωση της χρηματοδότησης επηρέασε παρόχους όπως η Psiphon, η οποία είδε την αμερικανική στήριξη να περιορίζεται δραστικά. Τον Ιανουάριο, η εταιρεία κατέγραψε 18,4 εκατ. ενεργούς Ιρανούς χρήστες, αλλά μόλις 1.500 συνδέσεις μέσω Starlink όταν επιβλήθηκε το μπλακ άουτ.
Αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση επιδιώκει συνδυαστική προσέγγιση, επεκτείνοντας τα εργαλεία πρόσβασης και αναζητώντας διεθνείς εταίρους για επιμερισμό του κόστους.
Σκιά στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις
Η επιχείρηση εκτυλίσσεται ενώ ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε κρίσιμες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει τον πλήρη αποκλεισμό κάθε οδού απόκτησης πυρηνικού όπλου, ενώ η ιρανική πλευρά επιμένει ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου εξυπηρετεί ειρηνικούς σκοπούς.
Ο Τραμπ συναντήθηκε στην Ουάσιγκτον με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου δηλώνοντας ότι προτιμά διπλωματική λύση, χωρίς όμως να αποκλείει «άλλες εκβάσεις» εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.
Η αποκάλυψη της μυστικής αποστολής Starlink προσθέτει νέο επίπεδο έντασης σε μια ήδη εύθραυστη ισορροπία, καθώς η Τεχεράνη ενδέχεται να θεωρήσει την επιχείρηση ευθεία παρέμβαση στα εσωτερικά της.
