Ο τουρισμός είναι ένας από τους πιο ευαίσθητους τομείς της οικονομίας. Συχνά δεν επηρεάζεται μόνο από τα γεγονότα, αλλά κυρίως από την εικόνα που δημιουργείται γύρω από αυτά.
Και όταν η εικόνα δίνει την εντύπωση αστάθειας, οι συνέπειες είναι άμεσες και ιδιαίτερα δαπανηρές. Αυτό φαίνεται να συνέβη και στην περίπτωση της Κύπρου. Οι απώλειες στον τουρισμό εκτιμάται ότι μέχρι σήμερα υπερβαίνουν τα €100 εκ., ενώ η αρνητική επίδραση στην εικόνα της χώρας εξακολουθεί να δημιουργεί ανησυχία για την πορεία της τουριστικής περιόδου.
Η αφορμή ήταν το περιστατικό με το drone στη βάση Ακρωτηρίου. Ένα περιστατικό που, υπό διαφορετική διαχείριση, θα μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί με ψυχραιμία και χαμηλούς τόνους. Σε πολλές περιπτώσεις διεθνώς, κυβερνήσεις επιλέγουν να υποβαθμίσουν επικοινωνιακά τέτοια γεγονότα, ακριβώς για να προστατεύσουν την οικονομία και την εικόνα της χώρας.
Στην περίπτωση της Κύπρου, όμως, το περιστατικό έλαβε διαστάσεις πολύ μεγαλύτερες από την πραγματική του σημασία.
Όταν η επικοινωνία δημιουργεί την αντίληψη της κρίσης
Κατά την άποψή μου, η πολιτική και επικοινωνιακή διαχείριση του ζητήματος συνέβαλε στο να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η Κύπρος βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης γεωπολιτικής έντασης.
Η άφιξη ελληνικών πολεμικών αεροσκαφών, η παρουσία πολεμικών πλοίων στην περιοχή, καθώς και οι επισκέψεις υψηλού επιπέδου, όπως του Έλληνα Πρωθυπουργού και του Προέδρου της Γαλλίας, μπορεί να είχαν τη δική τους πολιτική ή διπλωματική σημασία. Ωστόσο, στο επίπεδο της διεθνούς εικόνας δημιούργησαν μια διαφορετική εντύπωση.
Για τον μέσο Ευρωπαίο ταξιδιώτη που σχεδιάζει τις διακοπές του, οι λεπτομέρειες της διπλωματίας δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία. Εκείνο που καταγράφεται είναι οι εικόνες στρατιωτικής κινητοποίησης και οι συζητήσεις για εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στον τουρισμό, η αντίληψη πολλές φορές γίνεται πραγματικότητα. Μια χώρα μπορεί να είναι απολύτως ασφαλής, αλλά αν δημιουργηθεί η εντύπωση ότι βρίσκεται κοντά σε μια ζώνη κρίσης, πολλοί ταξιδιώτες προτιμούν να επιλέξουν έναν άλλο προορισμό.
Και αυτό ακριβώς φαίνεται να συνέβη.
Οι ταξιδιωτικές οδηγίες και το οικονομικό κόστος
Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν εκδόθηκαν ταξιδιωτικές οδηγίες, με πιο χαρακτηριστική εκείνη του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι οδηγίες αυτές έχουν μεγάλη βαρύτητα για τον τουρισμό. Οι μεγάλοι ταξιδιωτικοί οργανισμοί, οι αεροπορικές και ασφαλιστικές εταιρείες λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις εκτιμήσεις κινδύνου των κυβερνήσεων πριν προωθήσουν ταξίδια προς έναν προορισμό.
Η βρετανική αγορά αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του κυπριακού τουρισμού. Όταν λοιπόν δημιουργείται αβεβαιότητα σε μια τόσο κρίσιμη αγορά, οι συνέπειες είναι άμεσες. Ακυρώσεις κρατήσεων, επιβράδυνση της ζήτησης και αυξημένη επιφυλακτικότητα από τους επισκέπτες.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής βρίσκεται ήδη σε ένταση, με τις εξελίξεις γύρω από το Ιράν να ενισχύουν το κλίμα αβεβαιότητας.
Η ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης
Παρά τη δύσκολη συγκυρία, η κατάσταση δεν είναι μη αναστρέψιμη. Η Κύπρος παραμένει ένας ασφαλής, σταθερός και ποιοτικός τουριστικός προορισμός, με σύγχρονες υποδομές, υψηλού επιπέδου υπηρεσίες και μοναδική φιλοξενία.
Αυτό που απαιτείται τώρα είναι μια συντονισμένη προσπάθεια αποκατάστασης της διεθνούς εικόνας της χώρας.
– Πρώτον, χρειάζεται μια στοχευμένη διεθνής επικοινωνιακή εκστρατεία που να επαναφέρει ξεκάθαρα το μήνυμα ότι η Κύπρος είναι ασφαλής για ταξίδια και διακοπές.
– Δεύτερον, είναι απαραίτητη η στενή συνεργασία με τις χώρες που εκδίδουν ταξιδιωτικές οδηγίες, ώστε να αποκατασταθεί η πραγματική εικόνα της κατάστασης και να αποφευχθούν υπερβολικές εκτιμήσεις κινδύνου.
– Τρίτον, πρέπει να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η προβολή της Κύπρου ως ποιοτικού προορισμού που προσφέρει ασφάλεια, πολιτισμό, γαστρονομία και αυθεντικές εμπειρίες στους επισκέπτες της.
Και το σημαντικότερο, μελλοντικά χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε επικοινωνιακά γεγονότα που μπορούν να επηρεάσουν την εικόνα της χώρας.
Τελικές σκέψεις – Η ανάκαμψη
Η Κύπρος έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να ξεπερνά κρίσεις και να ανακάμπτει. Ο τουρισμός μας είναι δυνατός και ανθεκτικός, αλλά παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητος στην εικόνα που εκπέμπει η χώρα προς το εξωτερικό.
Το περιστατικό με το drone θα μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί με περισσότερη ψυχραιμία και χαμηλότερους τόνους, ώστε να μην δημιουργηθεί η εντύπωση μιας ευρύτερης γεωπολιτικής κρίσης γύρω από την Κύπρο.
Το ζητούμενο τώρα δεν είναι η αντιπαράθεση, αλλά η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Με νηφαλιότητα, σωστό σχεδιασμό και υπεύθυνη επικοινωνιακή στρατηγική, η αρνητική εικόνα μπορεί να ανατραπεί. Γιατί στον τουρισμό, όσο σημαντική είναι η πραγματικότητα, άλλο τόσο καθοριστική είναι και η εικόνα που εκπέμπει μια χώρα προς τον κόσμο.
* Δικηγόρος στη Λάρνακα
